شطرنج سياسی در روسيه

در روزهاي جنگ سرد، بازي شطرنج يكي از ميادين رويارويي شوروي و غرب بود.

به نوشته همشهری؛ در آن روزها كاخ كرملين به بازي شطرنج قهرمانان خود مانند آناتولي كارپوف و گري كاسپاروف افتخار مي‌كرد زيرا آنها رقباي غربي را حيرت‌زده مي‌كردند. امروز اما صحنه اين بازي تغيير كرده‌است. كرملين و اين بازيگران اكنون ديگر در يك طرف اين صفحه شطرنج نيستند و رو‌به‌روي هم قرار گرفته‌اند. دو طرف اين رقابت اكنون در يك عرصه جهاني به رويارويي با هم پرداخته‌اند.

كارپوف قصد دارد رياست فدراسيون جهاني شطرنج را كه در 15 سال گذشته در اختيار مهره مورد نظر كرملين بوده به دست آورد. كرسان ليوم‌ژينوف رئيس كنوني اين فدراسيون يك ميليونر روسي و فرماندار منطقه‌اي در اين كشور است. مسكو رسما اعلام كرده كه كرملين از ابقاي رئيس كنوني حمايت مي‌كند.

روزنامه انگليسي گاردين در گزارشي در اين باره مي‌نويسد، اين رقابت جهاني اكنون به كشمكشي داخلي در مسكو تبديل شده‌است. ليوم‌ژينوف، كارپوف را به فريبكاري متهم كرده و انتخاب احتمالي او را غيرقانوني خوانده‌است.

كارپوف هم گفته كه كرملين عادت دارد وقتي در بازي شطرنج بازنده مي‌شود صحنه را به هم مي‌ريزد. كارپوف گفته‌است كه شطرنج همه زندگي و حرفه او بوده و اكنون براي به دست آوردن اين سمت هركاري مي‌كند.

منتقدان، رئيس كنوني فدراسيون جهاني شطرنج را به زياده‌خواهي و شخصي‌كردن امور متهم مي‌كنند. او همچنين به فساد اداري و حتي اتهام قتل متهم شده‌است. گفته مي‌شود كه 2نفر از دستياران او در سال 1998 يك روزنامه‌نگار مخالف را به قتل رسانده‌اند.

البته او در روسيه كارهاي زيادي براي توسعه شطرنج انجام داده كه ساخت يك شهر شطرنج به ارزش 30 ميليون دلار و اجباري كردن فراگيري شطرنج براي همه كودكان روس ازجمله اين اقدامات است.

انتخابات فدراسيون جهاني شطرنج در سپتامبر برگزار مي‌شود و نمايندگان 165 كشور در اين انتخابات شركت مي‌كنند. كشورهاي آمريكا، فرانسه، آلمان، سوئيس و انگليس از كارپوف در اين انتخابات حمايت مي‌كنند. آنها به تازگي در بيانيه مشتركي به‌شدت به نامزد مورد حمايت كرملين در انتخابات رياست فدراسيون جهاني شطرنج حمله كردند.

كارپوف همچنين از حمايت قهرمانان  شطرنج جهان مانند كاسپاروف برخوردار است. كاسپاروف و كارپوف رقباي ديرين عرصه شطرنج اكنون در كنار هم قرار گرفته‌اند. كاسپاروف كه 5 سال پيش در رقابت‌هاي حرفه‌اي بازنشسته شده، ليوم‌ژينوف را مورد انتقاد قرار داده و خواستار اصلاح فدراسيون جهاني شطرنج شده‌است.

كاسپاروف از منتقدان جدي و آشكار كرملين است و در چند تظاهرات عليه دولت روسيه در مسكو شركت كرده‌است اما كارپوف چندان در فعاليت‌هاي سياسي شركت نمي‌كند. در دوران شوروي، كاسپاروف به‌عنوان شهروند نمونه مورد تمجيد قرار مي‌گرفت اما اكنون ديگر او محبوب كرملين نيست.

كارپوف در هفته‌هاي اخير با سفر به نيويورك، پاريس و ديگر شهرهاي غربي تبليغات خود عليه نامزد مورد حمايت كرملين براي رياست فدراسيون جهاني شطرنج را آغاز كرده‌است. او در حقيقت اكنون به نامزد غرب در رقابت  با نامزد كرملين در انتخابات فدراسيون جهاني شطرنج تبديل شده است.