يك زبان واحد به نام فوتبال
هیچکس نمیتواند انکار کند که از کنار تورنمنت بزرگ جامجهانی براحتی بگذرد، چون بزرگترین گردهمایی فوتبال برای شما هیچ محدودیتی قائل نمیشود، نه از لحاظ نژاد، رنگ پوست، زبان، فرهنگ و.... و حتی مذهب. در این جشن که به گفته خیلیها حتی از رویداد المپیک نیز عظیمتر است همه اقشار کره زمین با هر آیین و مسلکی که هستند به یک زبان واحد؛ زبانی به نام فوتبال با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند.
به نوشته وطن امروز؛ این همان جامجهانی است که هر 4 سال یک بار ما را به خود مجذوب میکند؛ اتفاقی که در بعضی اوقات رنگ سیاسی گرفته و به دلیل پارهای از جنگهای تاریخی میان ملل مختلف برگزاریاش به تاخیر افتاده، ولی هیچ جنگی به اندازه فوتبال، آن هم در فرمت جامجهانی نمیتواند وسوسهانگیز باشد؛ چیزی که از سال 1930 تا امروز در بایگانی تاریخ ثبت شده و ما میخواهیم از طریق آن به اعماق آن سفر کنیم.
جامجهانی مملو از رنگها، گویشها، فرهنگها و جامی بزرگ و دیدنی و با هیجانات فوقالعاده عجیب و دوستداشتنی، جامی همراه با پیروزی، شکست، لبخند و اشک گروهی عظیم از عاشقان فوتبال که در کنار بازیکنان و تیمهای محبوب خود بیصبرانه در انتظار لحظاتی به یادماندنیاند؛ لحظاتی همراه با غم و شادی یک شکست و یک پیروزی، در کنار نتایجی تاریخی و همیشگی که هرگز از یادها نخواهد رفت و جام قهرمانی که تنها به یک تیم میرسد تا نزدیک به 4 سال از آن میزبانی کند. اینجا رقابتی هیجانانگیز برپاست.
جامجهانی فوتبال، رویدادی بزرگ و خاطرهانگیز ورزشی که نهتنها بزرگترین رقابت ورزشی جهان است بلکه میتوان آن را بزرگترین رویداد جهان نامید؛ رقابتی ورزشی که هر 4 سال یک بار با برگزاریاش نگاه کل مردم جهان را از همه ملیتها و فرهنگها به خود جلب میکند و برای یک ماه زندگی هواداران واقعی فوتبال را تحت شعاع قرار میدهد.
جامجهانی در کتاب تاریخ
نخستین دوره جامجهانی فوتبال در سال 1930 به میزبانی کشور اروگوئه برگزار شد. تصمیم به برگزاری این نوع بازی فوتبال در سطح جهانی، 2 سال قبل از اجرای نخستین دوره آن، یعنی در سال 1928 در کنفرانس سالانه فیفا در شهر آمستردام هلند گرفته شد. این تصمیم ایدهای از سومین رئیس فیفا یعنی ژول ریمه
(Jules Rimet) فرانسوی بود. ژول ریمه سالها قبل از این نشست، بهفکر افتاده بود تا تورنمنتی حرفهای در سطح جهانی راهاندازی کند تا تیمهای فوتبال کشورهای عضو سازمان فیفا قادر به شرکت در آن باشند چون تا آن زمان مهمترین رویداد فوتبال جهان بازیهای فوتبال المپیک بودند و این بازیها در سطح حرفهای برگزار نمیشدند.
اما پس از کنفرانس آمستردام، فیفا سال بعد یعنی 1929 در بارسلونا تشکیل جلسه داد و تصمیم بر آن گرفت که نخستین دوره بازیهای جامجهانی را یکسال بعد در کشور اروگوئه که قهرمان فوتبال المپیک 1924 بود، برگزار کند. 1930، یکصدمین سالگرد استقلال اروگوئه بود و این موجب شد تا به همین مناسبت نخستین دوره این تورنمنت در این سال در اروگوئه برگزار شود.
چه کسی جام را طراحی کرد؟
جام جامجهانی را یک فرانسوی ساخت؛ مجسمهسازی به نام البل لافلور. اما این جام به نام جام ژول ریمه مشهورش شد زیرا در آن سال رئیس فیفا شخصی به این نام بود و در اصل بنیانگذار جامجهانی نیز محسوب میشد و به همین دلیل برای جام رقابتها این نام برگزیده شد.
جام ژول ریمه کاملا از طلا بود، 30 سانتیمتر ارتفاع و 82/1 کیلوگرم وزن داشت. نماد این جام یک فرشته بود که بالای سر خود کاپی را نگه داشته بود. این فرشته همان الهه پیروزی در افسانههای یونان باستان بود.جام ژول ریمه را برزیل در سال 1970 پس از 3 دوره قهرمانی این جام را برای همیشه به خانه خود برد. پس از اینکه تیم ملی فوتبال برزیل برای همیشه جام ژول ریمه را تصاحب کرد، جام بعدی در سال 1971 از میان 53 طرح و توسط یک مجسمهساز ایتالیایی ساخته و در سال 1974 رسماً در جامجهانی 1974 آلمان معرفی شد.
سرآغاز جام
سرانجام، نخستین جامجهانی فوتبال روز سیزدهم جولای 1930 در اروگوئه برگزار شد. گرچه اروگوئه به تیمهای اروپایی پیشنهاد داده بود که هزینه سفر آنها را بر عهده میگیرد، ولی تنها 4 تیم از این قاره، یعنی فرانسه، یوگسلاوی، رومانی و بلژیک بودند که حاضر به انجام یک سفر طولانی با کشتی به کشور اروگوئه شدند. از قاره آمریکا 9 تیم در این جام شرکت کردند.در سیزدهم جولای 1930، نخستین بازی جامجهانی با حضور 13تیم در 4 گروه برگزار شد.
دیدار افتتاحیه بین 2 تیم فرانسه و مکزیک برگزار شد که در این دیدار فرانسه 4 بر 1 مکزیک را درهم کوبید. بازیها در 4 گروه که در گروه یک آن 4 تیم حضور داشتند و در گروههای دیگر، 3تیم برگزار شد. تیمهای آمریکا، آرژانتین، یوگسلاوی و اروگوئه به عنوان سرگروه گروههای خود، موفق به رسیدن به مرحله نیمه نهایی شدند. در این مرحله آرژانتین برابر آمریکا قرار گرفت و اروگوئه به دیدار یوگسلاوی رفت. آرژانتین و اروگوئه هر دو توانستند با نتیجه مشابه 6 بر یک حریفان خود را شکست دهند تا به مرحله فینال (پایانی) نخستین دوره جامجهانی راه یابند. گفتنی است در این جام، بازی ردهبندی برگزار نشد زیرا چنین دیداری از ابتدا برنامهریزی نشده بود.
فینال
دیدار پایانی که در سیام جولای 1930 در شهر «سنتناریو» اروگوئه بین تیمهای هم قارهای آرژانتین و اروگوئه (میزبان جام) بود، 6 گل دربرداشت. اروگوئه موفق شد تا 4 بر 2 آرژانتین را شکست دهد؛ دیداری که نزدیک به 8 هزار نفر از آن دیدن کردند.
گلزنان برتر
استیبل (آرژانتین) – 8 گل
سیا (اروگوئه) – 5 گل
پاتناود (آمریکا) – 4 گل
تیمهای شرکت کننده
فرانسه، یوگسلاوی، رومانی و بلژیک (اروپا)
اروگوئه، آرژانتین، شیلی، پرو، برزیل، مکزیک و بولیوی (آمریکای جنوبی)
ایالات متحده (آمریکای شمالی)
جام نوزدهم
جامجهانی فوتبال ۲۰۱۰ دوره نوزدهم جامجهانی فوتبال به شمار میرود و قرار است از ۱۱ ژوئن، 21 خرداد 1389 تا ۱۱ ژوئیه، 20 تیر 1389 در کشور آفریقای جنوبی برگزار شود. این دوره نخستینبار است که جامجهانی در یک کشور عضو کنفدراسیون فوتبال آفریقا میزبانی میشود. این جامجهانی در آفریقای جنوبی برگزار میشود. چند سالی است که فدراسیون جهانی فوتبال میزبانان را دورهای از قاره انتخاب کرده و این دوره آخرین دورهای است که میزبان دورهای انتخاب میشود.
آفریقا براساس سیاست چرخشی فیفا (که در اکتبر ۲۰۰۷ کنار گذاشته شد) به عنوان میزبان جامجهانی 2010 انتخاب شد و توانست بر 5 رقیب نخست خود، مصر، لیبی، تونس و مراکش غلبه کرده و خود میزبان نوزدهمین دوره مسابقات شود.
کشورهای میزبان جام
اروگوئه 1930، ایتالیا 1934، فرانسه 1938، برزیل 1950، سوییس 1954، سوئد 1958، شیلی 1962، انگلستان 1966، مکزیک 1970، آلمان 1974، آرژانتین 1978، اسپانیا 1982، مکزیک 1986، ایتالیا 1990، آمریکا 1994، فرانسه 1998، کره و ژاپن 2002، آلمان 2006 وآفریقای جنوبی 2010.
نکتههایی از جامجهانی
این مسابقات ابتدا در سال ۱۹۳۰ آغاز شد و از آن سال به بعد هر 4 سال یک بار - با 2 استثنا در سالهای ۱۹۴۲ و ۱۹۴۶ به علت جنگ جهانی دوم- برگزار شده است. در ۱۹۹۱ فیفا برگزاری جامجهانی زنان را نیز آغاز کرد. جامجهانی ۱۸ بار برگزار شده است و تنها ۷ کشور به قهرمانی نایل آمدهاند. برزیل 5 بار و ایتالیا 4 بار و آلمان 3 بار به قهرمانی نایل آمدهاند.
از جامجهانی ۲۰۰۶ به بعد فیفا قوانین تعیین تیمهای شرکتکننده را تغییر داد و قرار بر این شد که تنها تیم میزبان بدون شرکت در مسابقات مقدماتی به مرحله نهایی پاگذارد و قهرمان دوره پیشین جام نیز موظف به شرکت در مسابقات دور مقدماتی باشد. این قانون برای جامهای آتی هم اجرا میشود.
فکر برپایی جامجهانی فوتبال از سال 1919 که ژول ریمه به ریاست فدراسیون فوتبال فرانسه برگزیده شد، به میان آمد. وی 11 سال تمام ایده خود را دنبال کرد تا سرانجام موفق به برگزاری آن شد. البته در این راه دولت فرانسه کمک شایانی به وی کرد. یکی از حقایق تجربی که در جامهای جهانی پیشین اثبات شده این است که هر بار میزبان جام اروپاییها بودند یک تیم اروپایی قهرمان شده و زمانی هم که آمریکاییها میزبان بودند برزیل یا آرژانتین قهرمانی را به خود اختصاص داده است.
پیرترین بازیکن جامجهانی دینوزوف ایتالیایی در جام 82 بود که با ایتالیا در 40 سالگی قهرمان شد. تنها بازیکنی که هم زمان کاپیتانی و هم زمان مربیگری تیمش قهرمان جام شد، قیصر فرانتس بکن باوئر بود. جام جامجهانی را یک فرانسوی ساخت؛ مجسمهسازی به نام البل لافلور اما این جام به نام جام ژول ریمه مشهورش شد زیرا در آن سال رئیس فیفا شخصی به این نام بود و در اصل بنیانگذار جامجهانی نیز محسوب میشد و به همین دلیل برای جام رقابتها این نام برگزیده شد.
توپ جامجهانی 2010 آفریقای جنوبی «جابولانی» به معنای «جشن» به زبان زولو از زبانهای رسمی این کشور است. توپ جابولانی یازدهمین توپ تولیدی آدیداس برای جامجهانی بوده و هر یک از رنگهای یازدهگانه روی آن نماینده یکی از بازیکنان تیم است. طراحی توپ 2 عنصر مهم مردم آفریقای جنوبی را میستاید: تنوع و هارمونی جابولانی مزایای بسیاری دارد. این توپ فقط از 8 تکه ساخته شده است. روی آن شیارهای بافتی نعلی شکلی حس میشود که بالاترین میزان کنترل، پروازی محکم و مهاری کامل را در هر شرایطی به بازیکن میدهد.
