در مورد اوپک در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


اوپک یکی از سازمان‌های فرا ملی در جهان است که اعضای آن با اتکا به اقتصاد نفتی و تولید نفت خود به دنبال نقش آفرینی موثر و سودمند در بازار‌های جهانی هستند؛ سازمانی که در دهه‌های اخیر با فراز و نشیب‌های فراوانی همراه بوده و مشکلات عدیده‌ای برای رسیدن به همگرایی و وحدت رویه دارد.

«سازمان کشورهای صادرکننده نفت / Organization of the Petroleum Exporting Countries» با عنوان اختصاری «اوپک / OPEC»، یک سازمان بین دولتی متشکل از کشورهای الجزایر، ایران، عراق، کویت، لیبی، نیجریه، قطر، عربستان سعودی، امارات متحده عربی، اکوادور، آنگولا، ونزوئلا و کنگو است. مقر بین‌المللی اوپک از بدو تأسیس در سال ۱۳۳۹ در شهر ژنو در کشور سوئیس بود و در سال ۱۳۴۴ به شهر وین در کشور اتریش انتقال یافت.

۱۲ سپتامبر ۱۹۶۰ کشورهای صادرکنندهٔ نفت با هدف محافظت از منافع خود اقدام به تأسیس سازمان واحدی موافقت کردند که به اختصار «اوپک» نامیده شد. این توافق در پایان مذاکرات نمایندگان این کشورها در بغداد حاصل شد.

هدف اصلی این سازمان، آنچنان که در اساسنامه بیان شده، به این شرح است: «هماهنگی و یکپارچه‌سازی سیاست‌های نفت کشورهای عضو و تعیین بهترین راه برای تأمین منافع جمعی یا فردی آنها، طراحی شیوه‌هایی برای تضمین ثبات قیمت نفت در بازار نفت بین‌المللی به منظور از بین بردن نوسانات مضر و غیر ضروری؛ عنایت و توجه ویژه به کشورهای تولیدکننده نفت و توجه خاص به ضرورت فراهم کردن درآمد ثابت برای کشورهای تولیدکننده نفت؛ تأمین نفت کشورهای مصرف‌کننده به صورت کارآمد، مقرون به صرفه و همیشگی؛ و بازده مناسب و منصفانه برای آنهایی که در صنعت نفت سرمایه‌گذاری می‌کنند.»

در دهه‌های اخیر افزایش کشورهای صادرکننده نفت که خارج از این سازمان قرار گرفته‌اند رو به افزایش بوده و اوپک مجبور است که برای حفظ بهای نفت خام با آن‌ها که در صدرشان روسیه قرار گرفته‌است کنار آید. با وجود این، دولتهای عضو اوپک که سران برخی از آن‌ها وابستگی‌های خارجی دارند با سایر اعضای این سازمان هماهنگی کامل ندارند.

این سازمان در راستای دفاع در مقابل سیاست استثماری شرکت‌های بزرگ نفتی مشهور به «هفت خواهران» که به دلیل در اختیار داشتن تکنولوژی تولید نفت و تسلط بر شبکه حمل و نقل نفت خام، از افزایش قیمت نفت جلوگیری می‌کردند و ارزش آن را به صورت مصنوعی در بازار پایین نگه می‌داشتند، به پیشنهاد ونزوئلا در سال ۱۳۳۹ طی جلسه‌ای در بغداد با حضور نمایندگان کشورهای ایران، عربستان، ونزوئلا، کویت و عراق تأسیس شد.

اوپک در دهه نخست عمر خویش سعی در تداوم بقا و در دهه دوم سعی در تأثیرگذاری بر بازار نفت و اعاده حقوق کشورهای تولیدکننده داشت. اکنون اوپک با افزایش وحدت نظر اعضایش، توانسته‌است تأثیرات مثبتی در جهت جلوگیری از سقوط ناگهانی و نیز افزایش انفجاری قیمت نفت داشته باشد.

زبان رسمی اوپک انگلیسی است، هرچند که زبان رسمی اکثر کشورهای عضو این سازمان عربی است و انگلیسی تنها در نیجریه زبان رسمی شمرده می‌شود. هفت عضو فعلی اوپک از میان کشورهای عرب هستند، زبان رسمی اکوادور و ونزوئلا اسپانیایی است، زبان رسمی آنگولا پرتغالی و زبان رسمی ایران فارسی است. حق عضویت در اوپک سالانه ۵ میلیون دلار است و تنها کشورهای صادرکننده نفت می‌توانند عضو این سازمان باشند.

تشکیل سازمان اوپک در اوایل دهه ۱۹۶۰ سبب گشت تا کشور‌های صادر کننده نفت جهان سوم برای چندین دهه با اتکا به قدرت سازماندهی شده خود از نقش موثرتری نسبت به گذشته بر خوردار شوند. با فرو پاشی نظام دو قطبی جهانی و حذف فشار‌های ناشی از این نظام و عدم استقرار نظامی جانشین، انتظار می‌رفت تا اعضای سازمان اوپک با اتکا به قدرت تولید نفت خود، برخورداری از ذخایر عمده انرژی جهان و نیاز روز افزون جوامع صنعتی و کشور‌های در حال توسعه برای دستیابی به اصلی‌ترین حامل انرژی جهان، به وزنه‌های سیاسی قابل توجهی در نظام بین الملل تبدیل شوند.

تاریخچه

سازمان کشور‌های صادرکننده نفت، opec (organization of petroleum exporting countries) به دنبال تلاش‌های طولانی کشور‌های صادرکننده نفت در سال ۱۹۶۰ بوجود آمد. ونزوئلا اولین کشوری بود که با نزدیک شدن به ایران، عراق، کویت، و عربستان سعودی در سال ۱۹۴۹ و ارائه این پیشنهاد که آن‌ها به تبادل نظر بپردازند و برای برقراری روابط نزدیکتر و همیشگی بین خود راه‌های جدیدی کشف کنند، در راستای تأسیس سازمان کشور‌های صادرکننده نفت (اوپک) گام برداشت. در سپتامبر ۱۹۶۰، دولت عراق کشور‌های ایران، کویت، عربستان سعودی، و ونزوئلا را به اجلاسی در بغداد دعوت کرد تا درمورد کاهش قیمت مواد خام تولید شده توسط کشور‌های متبوع خود به مذاکره بپردازند. در نتیجه این مذاکرات، اوپک با هدف یکپارچهسازی و هماهنگکردن سیاست‌های ناظر بر نفت کشور‌های عضو تأسیس شد. ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا اعضای اولیه اوپک بودند.

دکتر فوأد روحانی از ایران اولین دبیرکل اوپک بود که بالاترین مرجع اجرایی اوپک میباشد. روحانی به مدت چهار سال این سمت را برعهده داشت.

این سازمان بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۵گسترش یافت و قطر، (۱۹۶۱)، اندونزی (۱۹۶۲)، لیبی (۱۹۶۲)، امارات متحده عربی (۱۹۶۷)، الجزایر (۱۹۶۹) و نیجریه (۱۹۷۱) به جمع کشور‌های اولیه اوپک پیوستند. اکوادور و گابن نیز بعد‌ها به عضویت اوپک درآمدند، که اولی یعنی اکوادور در دسامبر ۱۹۹۲ از عضویت اوپک خارج شد و گابون نیز در ژانویه ۱۹۹۵ با تکرار حرکت اکوادور، از جمع کشور‌های عضو اوپک خارج شد. اگر چه عراق همچنان یکی از اعضای اوپک محسوب میشود، لیکن تولیدات نفتی این کشور از مارس ۱۹۹۸جزء سهام مورد توافق اوپک قرار نداشتهاست. تخمین و برآورد EIA بیانگر آن است که یازده عضو فعلی اوپک تولیدکننده قریب به ۴۰٪ از نفت جهان هستند و حدود دو سوم (۶۵٪) ذخایر نفتی شناخته شده جهان در اختیار آنهاست.

علل تشکیل اوپک

کشور‌هایی که در جریان تأسیس اوپک بوند، اهدافی را برای آغاز فعالیت‌های این سازمان در نظر گرفتند که مهم‌ترین آن عبارت بود از:
-ایجاد سیاست قیمت گذاری مشترک
- حفظ ذخایر نفت
- حفظ امنیت نفت حمل ونقل شده.

اعضای اولیه

اعضای اولیه اوپک کشور‌های عراق، عربستان سعودی، ونزوئلا، ایران و کویت بودند و اعضای دیگر یعنی، قطر، لیبی، اندونزی، ابوظبی، الجزایر، اکوادور، گابن، نیجریه، بعدا به آن اضافه شدند. اکوادور دراوایل دهه ۹۰ میلادی از این تشکیلات خارج شد.

در پی کاهش شدید قیمت نفت در سال ۱۹۹۸ میلادی کشور‌های عضو تصمیم گرفتند تا برای افزایش قیمت آن دست به کاهش تولید بزنند. ولی این اقدام تاکنون منجر به نتیجه مطلوبی نشده است ضمناً این احتمال نیز مطرح شده است که سازمان جدیدی جایگزین اوپک شود.

شرایط اقتصادی

اوپک که یک سوم تولید جهانی را دارد و دارای دو سوم ذخائر ثابت شده جهانی است، دیگر آن قدرتی را که در سال‌های ۱۹۶۱ تا ۱۹۷۷ دارا بوده، ندارد آقای مارک اس نانگوما از گابن که در سال ۸۲-۱۹۸۱ دبیر کل اوپک بوده اظهار می‎دارد:اوپک نیروی پلیس در اختیار ندارد، تنها همبستگی کشور‌های عضو است که می‎تواند یک نقش مهم را ایفا کند. هر کشور عضوی که به تصمیمات اوپک احترام نگذارد در مقابل اعضای دیگر، احساس شرمساری می‎کند.
بنابراین اعضایی که مایل به نقض تصمیمات سازمان هستند به خاطر محظوریت‎های اخلاقی همیشه مصوبات را محترم می‎شمارند. وانگهی متعاقب اقدامات ملی کردن، کمپانی‌ها کاملا در اوپک مستقل شده‎اند.

مارک. اس، نانگوما نقطه نظر‌های خود را اینطور ادامه می‎دهد: این کمپانی‌ها از لحاظ جغرافیایی تغییر جهت داده‎اند. با درآمدهائی که از نفت و به خصوص نفت خاورمیانه عاید آن‌ها شد در جا‌های مشکل‌تر مانند دریای شمال و یا مکزیک در امر اکتشاف سرمایه گذاری کرده و خود را مشغول ساخته‎اند.

تقلیل مصرف نفت و نیز بالارفتن قیمت دلار هم برای کمپانی‌ها و هم برای اوپک آثار منفی داشت، از آن جمله تاثیر قطعی روی فعل و انفعالات فرآورده‎های موجود در سال ۱۹۷۹ در اثر عرضه نفت به وسیله کمپانیها، قیمت‌ها میل به پایین آمدن داشت، اما تولیدکنندگان تلاش می‎کردند که قیمت‌های نفت را حفظ کنند.
 

برخی تحولات مهم

در سال ۲۰۰۷ اوپک اعلام کرد که از روز ۱٫۱۱٫۲۰۰۷ تولید خود را به میزان ۵۰۰ هزار بشکه در روز افزایش خواهد داد. افزایش تولید نفت به دلیل مقابله با اثرات منفی قیمت ۷۷ دلاری نفت بر اقتصاد جهانی و کاهش ذخایر جهانی نفت اتخاذ شد و این ۵۰۰ هزار بشکه بر تولید واقعی کشور‌های عضو اضافه شد. به این ترتیب تولید واقعی ده کشور غیر از عراق و آنگولا از روز ۱٫۱۱٫۲۰۰۷ به ۲/۲۷ میلیون بشکه در روز رسید، ولی علیرغم اعلام افزایش تولید اوپک بهای یک بشکه نفت خام برای اولین بار از مرز ۸۱ دلار عبور کرد. همزمان با نشست شورای امنیت (گروه ۵+۱) برای بررسی وضعیت ایران، قیمت نفت در بازار‌های آمریکا با افزایش دو و نیم درصدی به حدود ۸۴ دلار در هر بشکه رسید. در آستانه فصل سرما، بهای نفت در بازار‌های جهانی به رکورد کم سابقه ۹۳ دلار برای هر بشکه رسید ور این در حالی است که قیمت این ماده خام در بازار‌های خاور دور به بالای ۹۳ دلار رسید. بازار‌های جهانی خود را برای افزایش بهای نفت به میزان صد دلار در هر بشکه آماده کردند. در آخرین روز سال ۲۰۰۷ میلادی قیمت هر بشکه نفت به بالای ۹۶ دلار آمریکا رسید، در حالیکه در آغاز سال ۲۰۰۷ میلادی قیمت هر بشکه نفت در حدود ۶۰ دلار آمریکا بود.

به این ترتیب قیمت نفت در سال ۲۰۰۷ با افزایشی ۵۸ درصدی، بیشترین افزایش قیمت را در یک دهه گذشته داشتهاست. تنش‌های موجود در خاورمیانه، کاهش قدرت دلار آمریکا و کمبود گنجایش ظرفیت کاری پالایشگاه‌ها از عوامل مؤثر در این افزایش قیمت بودهاست. افزایش قیمت نفت بر قدرت خرید مصرفکنندگان در بسیاری از کشور‌ها تأثیر محسوسی داشته. قیمت محصولات نفتی با افزایش نسبتاً چشمگیری در سال ۲۰۰۸ میلادی مواجه شد. قیمت نفت در اوایل تابستان ۲۰۰۸ به رقم بیسابقه ۱۴۸ دلار رسید، اما در اوج گرمای تابستان ۲۰۰۸ با آشکار شدن بحران مالی ۲۰۰۷-۲۰۰۹ در اقتصاد جهانی، قیمت نفت روند نزولی گرفت و به زیر ۴۰ دلار در هر بشکه سقوط کرد!

قیمت محصولات نفتی با افزایش نسبتاً چشمگیری در سال ۲۰۱۰ میلادی مواجه شد. قیمت نفت در اوایل سال ۲۰۱۱ مجدداً به رقم ۱۲۰ دلار رسید.

اوپک (سازمان کشور‌های عرب صادر کننده نفت)
OAPEC) organization of arab petroleum experting contries)

این سازمان در سال ۱۹۶۸ و با عضویت سه کشور عربستان، کویت و لیبی به وجود آمد و اساسنامه آن در همان سال در بیروت به امضای دولت‌های عضو رسید. کشور‌های ابوظبی، الجزایر، بحرین، دوبی و قطر در سال ۱۹۷۰ و مصر و سوریه در سال ۱۹۷۱ به اوآپک پیوستند. از اقدامات مهم اوآپک، افزایش قیمت بود که نهایتاً منجر به شوک اولی نفتی شد و سازمان اوپک بعدا رویه آن را دنبال کرد. سازمان مذکور یک سازمان مقدماتی برای هماهنگ کردن منافع اعراب در اوپک به شمار می‎آید.
 

در مورد اوپک در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

اوپک و متحدانش به دلیل مخالفت روسیه احتمالا از برنامه... مارس برمی گردند به گزارش ایسنا منابع آگاه در اوپک... نشست اضطراری دست برنداشته است اما گروه اوپک پلاس احتمالا... یک دهه گذشته کاهش پیدا خواهد کرد کمیته فنی اوپک...
کد خبر: ۹۵۹۵۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۸


کمیته فنی اوپک پلاس از نماینده چین در سازمان ملل... کند به گزارش ایسنا منابع آگاه در اوپک پلاس به... رویترز گفتند وانگ کان در جلسه کمیته فنی مشترک اوپک... و غیراوپک صحبت می کند نشست کمیته فنی مشترک اوپک...
کد خبر: ۹۵۹۰۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۵


بر اساس گزارش ماهانه اوپک :
طبق جدیدترین گزارش ماهانه اوپک تولید نفت ایران در ماه... ارزان شد به گزارش ایبِنا گزارش اوپک برمبنای آمار منابع... طبق آمار منابع ثانویه اوپک که متشکل از ۱۴ کشور... در مدت مشابه سال ۲۰۱۹ بود ارزش سبد نفتی اوپک...
کد خبر: ۹۵۸۶۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۴


نفت خام اعضای اوپک در ماه ژانویه نسبت به ماه... نفت اوپک در ژانویه سال ۲۰۲۰ میلادی به پایین ترین... توافق اوپک و غیراوپک عرضه خود را کاهش دادند و... اوپک و همپیمانانش درباره برگزاری صدوهفتادوهشتمین نشست فوق العاده وزارتی...
کد خبر: ۹۵۸۳۳۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۲


وزیر نفت الجزایر:
اوپک پلاس پیشنهاد داد ه اند تا توافق کاهش تولید...
در بیانیه ای اعلام کرد پنل فنی اوپک پلاس پیشنهاد... محمد ارکب رئیس کنونی اوپک گفت کمیته فنی مشترک اوپک... مشترک اوپک پلاس که به گروه اوپک پلاس مشاوره می...
کد خبر: ۹۵۸۰۲۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۰


نفت توسط اوپک و دیگر هم پیمانانش حمایت خواهد کرد...
گفت کشورش احتمالا از کاهش بیشتر تولید نفت توسط اوپک... خواهد کرد کمیته مشترک فنی اوپک پلاس پنج شنبه پیشنهاد... عضو اوپک نیست اما یکی از کشورهای عضو اوپک پلاس... کننده بزرگی در مجموع کاهش های اوپک پلاس نیست اما...
کد خبر: ۹۵۸۰۱۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۰


با کاهش سه دلاریٰ؛
قیمت سبد نفتی سازمان کشور های صادرکننده نفت اوپک دیروز...
۵۸ دلار و ۹۴ سنت بوده است سبد نفتی اوپک...
کد خبر: ۹۵۶۸۴۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۵


قیمت سبد نفتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک دیروز دوشنبه... از دبیرخانه سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک قیمت سبد نفتی... ۵۸ دلار و ۹۴ سنت بوده است سبد نفتی اوپک...
کد خبر: ۹۵۶۸۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۵


سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک قصد دارد روند کاهش تولید... رویترز منابع اوپکی اعلام کردند که این سازمان قصد دارد... کرونا این امکان وجود دارد که اعضای اوپک دوباره تولید... خود را کاهش دهند وزیران نفت و انرژی اوپک در...
کد خبر: ۹۵۶۱۲۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۳


وزیر انرژی روسیه خبر داد
از موعد نشست اوپک در ماه فوریه به منظور بررسی... روسیه برای برگزاری پیش از موعد نشست اوپک در ماه... وزیران نفت و انرژی اوپک به صورت فوق العاده و... هشتمین نشست وزارتی مشترک اوپک و غیراوپک طبق برنامه از...
کد خبر: ۹۵۵۹۶۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۲


نفت خام اعضای اوپک در ماه ژانویه نسبت به ماه...
نفت خام اعضای اوپک در ماه ژانویه نسبت به ماه... صادرکننده نفت اوپک در ژانویه سال ۲۰۲۰ میلادی به پایین... از توافق اوپک و غیراوپک عرضه خود را کاهش دادند... شده اوپک و همپیمانانش درباره برگزاری صدوهفتادوهشتمین نشست فوق العاده...
کد خبر: ۹۵۵۹۴۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۲


اوپک پلاس در اوایل ماه فوریه به جای ماه مارس...
در اوپک گفته اند با توجه به کاهش قیمت نفت... مذاکراتی برای برگزاری نشست اوپک پلاس در اوایل ماه فوریه... هنوز تمامی اعضای اوپک در هیئت مدیره نیستند و از... نشده است اوپک پلاس که شامل روسیه نیز هست عرضه...
کد خبر: ۹۵۵۷۵۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۱


اوپک در حال بررسی برگزاری نشست خود زودتر از تاریخ...
وزیر انرژی الجزایر و رییس فعلی اوپک اظهار کرده که... احتمال دارد که نشست اوپک زودتر برگزار شود و به... بتوانند راههای تضمین توازن بازار نفت را بررسی کنند اوپک... و ۱۰ تولیدکننده غیراوپک که گروه اوپک پلاس را تشکیل...
کد خبر: ۹۵۵۵۰۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۰


اوپک در صورت افت تقاضای نفت ناشی از ویروس کرونا...
اوپک در صورت افت تقاضای نفت ناشی از ویروس کرونا... اخباری از احتمال کاهش تولید اوپک در صورت افت تقاضای... از سوی دیگر در حالی که گفته می شد اوپک...
کد خبر: ۹۵۵۴۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۹


قیمت سبد نفتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک دیروز دوشنبه...
قیمت سبد نفتی سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک دیروز دوشنبه... کشورهای صادرکننده نفت اوپک قیمت سبد نفتی این سازمان دیروز... بوده است سبد نفتی اوپک شامل ۱۳ نوع نفت خام...
کد خبر: ۹۵۵۲۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۸


انرژی iea اداره اطلاعات انرژی آمریکا eia و اوپک فراهم...
انرژی iea اداره اطلاعات انرژی آمریکا eia و اوپک فراهم... انرژی و اداره اطلاعات انرژی آمریکا با اوپک برای سال... ۲۰۲۰ پرداخت و نوشت در حالی که اوپک انتظار دارد... توان این طور تصور کرد که از سوی اوپک این...
کد خبر: ۹۵۵۱۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۸


تلاش های آمریکا برای مهار نفوذ اوپک در بازارهای جهانی...
تلاش های آمریکا برای مهار نفوذ اوپک در بازارهای جهانی... ای که اوپک را در معرض شکایات ضدانحصارطلبی آمریکا قرار... در کاخ سفید این است که نفوذ اوپک تحلیل رفته... نخستین لایحه اوپک کمک کرده بود گفت اگر این واهمه...
کد خبر: ۹۵۴۱۵۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۴


پایان انحصار غول آمریکا در بازار کاتالیست صنعت نفت
عنوان اولین کشور عضو اوپک به صادرکننده کاتالیست تبدیل شده...
است تصریح کرد ایران اولین کشور عضو اوپک و یکی...
کد خبر: ۹۵۳۴۸۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۱


قیمت سبدنفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۷ دی ماه...
قیمت سبدنفتی اوپک در هفته منتهی به ۲۷ دی ماه... صادرکننده نفت اوپک در هفته منتهی به ۲۷ دی ماه... عنوان شده است سبد نفتی اوپک شامل ۱۳ نوع نفت...
کد خبر: ۹۵۳۲۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۳۰


مشارکت بلندمدت با سازمان کشورهای صادرکننده نفت اوپک آمادگی دارد... کرد که این شرکت باور دارد همکاری روسیه با اوپک... از تصمیم اوپک و متحدانش برای مستثنا کردن تولید میعانات...
کد خبر: ۹۵۲۹۶۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۹


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv