در مورد نظارت استصوابی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


بر اساس اصل ۹۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، شورای نگهبان نظارت بر انتخابات مجلس خبرگان رهبری، ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی و مراجعه به آرای عمومی و همه‌پرسی را بر عهده دارد. علاوه بر این، بر اساس اصل ۹۸ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تفسیر قانون اساسی به عهده شورای نگهبان است که با تصویب سه چهارم آنان انجام می‌شود.

 

تاریخچه نظارت استصوابی


اولین بار در انتخابات مجلس شورای اسلامی دور اول که حضور توده ای‌ها و نیرو‌های مجاهدین خلق پر رنگ شد صلاحیت این افراد توسط فرماندار وقت تهران (مصطفی طهرانی) مورد تائید قرار نگرفت و برای تعیین و تکلیف نهایی از شورای نگهبان سؤال گردید و نهایتا مورد تائید شورا نیز قرار گرفت و این آغازی بر بحث نظارت استصوابی شورای نگهبان گردید.

در سال ۱۳۷۰ غلامرضا رضوانی، یکی از اعضای شورای نگهبان و رئیس هیئت مرکزی نظارت شورای نگهبان بر انتخابات، برای نخستین بار نظر تفسیریِ شورای نگهبان را درباره این اصل جویا شد و محمد محمدی گیلانی، دبیر وقت شورای نگهبان، در پاسخ گفت: «نظارت مذکور در اصل ۹۹ قانون اساسی استصوابی است و شامل تمام مراحل اجرایی انتخابات از جمله تأیید و ردّ صلاحیتِ کاندیدا‌ها می‌شود.»

 

انواع نظارت از نظر شورای نگهبان


از نظر شورای نگهبان سه نوع نظارت وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره می شود.
نظارت استطلاعی که در آن هدف اطلاع و آگاهی ناظر است، چون اطلاع ناظر می‌تواند جلوی خلاف‌های بسیاری را بگیرد. نظارت استرجاعی که ارجاع به مرجع رسیدگی صلاحیت داری، مانند مرجع قضایی است.  نظارت استصوابی که همراه با رأی نهایی است و از اتلاف وقت و امکانات جلوگیری می‌شود.

شورای نگهبان در تفسیر «نظارت استصوابی» می‌گوید: «نظارت استصوابی نظارت درون‌گراست؛ یعنی در مواردی که نظارت به خودِ نهاد واگذار شده، آن نهاد خود در درونِ خودش عمل نظارت را انجام می‌دهد و این تفاوت دارد با مواردی که نظارت درون‌گرا نیست، به عنوان مثال، بازرسی کلّ کشور حالت نظارت برای قوه قضائیه را دارد، امّا درون‌نظارتی نیست؛ یعنی فقط می‌تواند آنچه را که دیده و تشخیص داده و به آن رسیده، به یک مرجع بیرون از خودش اطلاع دهد، امّا نظارت قوه قضائیه نظارت درون‌گراست. بعضی به اشتباه تصور می‌کنند ماهیت نظارتِ قوه قضائیه همان نظارت سازمان بازرسی کل کشور است، در حالی که سازمان بازرسی کل کشور وسیله نظارت است و نظارتش نظارت استرجاعی؛ یعنی ارجاع به مراجع ذیصلاح است. اما نظارت در مورد قوّه قضائیه نظارت استصوابی است، برای اینکه مربوط به درونِ قوه است.»

به زبان ساده‌تر، شورای نگهبان عقیده دارد نظارتش بر انتخابات یک نظارت درون‌گرا است؛ به این معنی که یک سازمان در حال نظارت بر کار خودش است و به همین دلیل از نوع نظارت استصوابی است. حال آنکه برگزاری انتخابات بر عهده شورای نگهبان نیست بلکه بر عهده وزارت کشور است. نظارت استصوابی این شورا مبتنی بر نظر شورای نگهبان در مورد شایستگی یا ناشایستگی افراد برای تصدی پست‌هایی از جمله ریاست جمهوری، نمایندگی مجلس و عضویت در مجلس خبرگان رهبری است.
از میان اعضای ۱۲ نفره شورای نگهبان ۶ نفر فقیه آن مستقیماً توسط رهبر و ۶ نفر حقوقدان آن توسط رئیس قوه قضائیه که منصوب رهبر است به مجلس معرفی می‌شوند. به همین دلیل، برخی معتقدند رهبر مسئول جهت‌گیری‌ها و عملکرد این شورا است.

نظارت استصوابی و اختیارات شورای نگهبان پیش از رهبری مقام معظم رهبری، در دوران رهبری امام خمینی (ره)، بدین شکل کنونی مطرح نبوده است و در دوران ریاست جمهوری رهبر معظم انقلاب نیز مطرح نشده بود. در اولین انتخابات دوران رهبری مقام معظم رهبری، یعنی انتخابات میان دوره‌ای مجلس سوم، اعلام شد که صلاحیت افرادی که قصد شرکت در انتخابات دارند باید توسط شورای نگهبان تأیید شود. این درحالی است که به نظر بسیاری، انتخابات‌های سال‌های اول انقلاب در زمان رهبری امام خمینی ره، بدون تأیید یا رد صلاحیت کاندید‌ها به این شکل برگزار گردید.

 

تلاش‌ها برای اصلاح این قانون


وزارت کشورِ دولت اصلاحات در سال ۱۳۸۱ برای رفع ابهام در تفسیر قانون انتخابات مصوب سال ۱۳۷۴، لایحه تغییر قانون انتخابات را به مجلس ارائه کرد که طبق آن نظارت استصوابی حذف می‌شد و در صورت تصویب آن، شورای نگهبان حق نداشت بدون در اختیار داشتن مدارکی از دستگاه‌های مسئول — مانند وزارت اطلاعات، قوه قضائیه و نیروی انتظامی — صلاحیت نامزد‌ها را رد کند. مهدی کروبی، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی، اِعمال «نظارت استصوابی» بر انتخابات از سوی شورای نگهبان را خلاف شرع و قانون معرفی کرده، آن را به «اهرم فشار» محافظه‌کاران تشبیه نمود. وی همچنین در ادامه این گزارش مفصل استدلال می‌کند که طبق قانون اساسی، رهبر جمهوری اسلامی نیز در برابر نهادی، چون مجلسِ خبرگان پاسخگو است؛ چگونه است که شورای نگهبان خود را در برابر هیچ نهادی پاسخگو نمی‌داند؟ این لایحه در نهایت به تصویب نرسید.

 

دفاع سخنگوی شورای نگهبان از نظارت استصوابی


اعضای شورای نگهبان همواره از نظارت استصوابی این شورا حمایت کرده اند. به طور مثال عباس علی کدخدایی (سخنگوی شورای نگهبان) در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۹۸ از این نوع نظارت بار دیگر حمایت کرد و در مورد تأیید صلاحیت های انتخابات مجلس گفت: قانوناً شورای نگهبان مسئول تأیید یا ردصلاحیت‌هاست و این یعنی نظارت استصوابی و نظارت استطلاعی هیچ مفهومی در این موضوع ندارد.

 

در مورد نظارت استصوابی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

لایحه برگزاری همه پرسی درباره نظارت استصوابی شورای نگهبان بر...
اینکه آیا نظارت استصوابی را نیز شامل می شود اظهار... نظارت بر انتخابات ارائه کرد و نظارت شورای نگهبان بر... انتخابات را « استصوابی» خواند برهمین اساس روز گذشته از... معاون حقوقی رئیس جمهوری پرسیده شد که « نظارت استصوابی...
کد خبر: ۹۵۸۶۶۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۴


انتخاباتی تحت الشعاع این رویکرد این نهاد نظارتی انتخابات قرار... شد دغدغه و ماموریت مراجع نظارتی هم چنین انتخاباتی نیست»... در جریان بوده است» صحبت از رفراندوم برای نظارت استصوابی... از دولت نهادهای نظارتی و همه متولیان امر که در...
کد خبر: ۹۵۶۹۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۶


مرور روزنامه‌های شنبه، پنجم بهمن ماه؛
مهاجری نظارت شورای نگهبان استصوابی نیست استسلاقی سلیقه ای است... این بار سخت گیرانه تر عمل کردند هیات های نظارت... از قبیل نظارت « استصوابی» اعتقادی ندارم زیرا معتقدم از... دو نوع نظارت « استطلاعی» و « استصوابی» از اولی...
کد خبر: ۹۵۴۱۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۰۵


نظارت» آن هم در شکل استصوابی خود در نظر دارد... نظارت» سخنگوی شورای نگهبان قرار می گیرد ما می توانیم... دید روشنی از نحوه نظارت استصوابی بر دیگر کاندیداهای نمایندگی... نظارت» هم باید به تاریخ کاربرد و کاربست آن در...
کد خبر: ۹۵۲۴۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۰/۲۸


در آن زمان هنوز دامنه دیدگاه نظارت استصوابی شورای نگهبان... مختلف آن البته تحت نظارت شورای نگهبان پا فشاری می... کرد و اصرار شورای محترم نگهبان در توسعه حق نظارتی... دامنه اختیارات هریک به ویژه در موضوع نظارت و تأیید...
کد خبر: ۹۴۵۵۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۳۰


ردصلاحیت هاست و این یعنی نظارت استصوابی و نظارت استطلاعی... قانون نظارت بر انتخابات با مشکلات زیادی مواجه است کدخدایی... نظارت داخلی شایستگی کاندیداهای حزب خودشان را بسنجند وی در... قانونی نظارت استصوابی بود که کدخدایی در پاسخ به این...
کد خبر: ۹۴۰۸۶۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۹/۱۰


بحث نظارت استصوابی و پالرمو اشاره کرد و گفت پالرمو... حقوقدان عضو شورای نگهبان خاطرنشان کرد بحث نظارت استصوابی یک... نظارت استصوابی دو حالت دارد تصریح کرد یا پرونده هر... گوید شورای نگهبان و هیأت های نظارت موظف هستند به...
کد خبر: ۹۳۷۳۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۸/۲۴


کنندگان در انتخابات نظارت استصوابی شورا و آخرین وضعیت لایحه... شورای نگهبان به عنوان نهاد نظارت وظیفه نظارت بر انتخابات... را به عهده دارد برنامه نظارتی شورای نگهبان طبق قوانین... اجرایی و نظارتی مهم باشد عنوان کرد همه نهادهای ذی...
کد خبر: ۹۲۵۰۱۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۶/۳۰


صندوق توسط هیئت اجرائی و هیئت نظارت در اواخر سال... که دارای مهر نظارت نیستند آرای با دو خط مغایرت... و معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور بودند... زیرا معتقدند که شیوه نظارتی شورای نگهبان اجازه ورود هر...
کد خبر: ۹۱۴۴۳۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۵/۰۶


مناظره دو فعال سیاسی اصولگرا و اصلاح‌طلب؛
مصطفی تاجزاده نیز با انتقاد از نظارت استصوابی انتقاد و... تصریح کرد به خاطر نظارت استصوابی هر عنصر شایسته ای...
انتخاب چهاردهم است وی با انتقاد از نظارت استصوابی انتقاد... و تصریح کرد به خاطر نظارت استصوابی هر عنصر شایسته...
کد خبر: ۸۹۸۹۴۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۲۳


نمایندگان مجلس شورای اسلامی با استقرار نظارت استصوابی شورای نگهبان...
پیشنهاد سیدجواد ابطحی مبنی بر استقرار نظارت استصوابی شورای نگهبان... این پیشنهاد نظارت استصوابی شورای نگهبان تا پایان دوره نمایندگی... دهد نظارت هیات نظارت مجلس شورای اسلامی نیز راه به...
کد خبر: ۸۹۳۹۴۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۲/۰۳


صحبت های توئیتری کدخدایی درباره نظارت استصوابی با واکنش های... توئتیری عباسعلی کدخدایی درباره نظارت استصوابی که گفته بود «... وقت من تایید نشدم نظارت قانونی بد است اما هر... نه نظارت استصوابی بد است این یعنی قانون به کنار...
کد خبر: ۸۸۲۲۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۱


مهندسی شده است هر وقت من تایید نشدم نظارت قانونی...
کد خبر: ۸۸۲۰۵۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۰


نظارت استصوابی مربوط است ...
کوچک و بزرگی یاد نظارت استصوابی افتاده و در مذمت... یاد نظارت استصوابی افتاده و در مذمت آن قلم فرسایی... همه و همه اتفاقاتی است که نظارت استصوابی باعث شده... و طرفه آنکه فقط با حذف این نظارت است که...
کد خبر: ۸۶۷۷۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۰/۱۸


از نمایتندگان مبنی بر اینکه « مردم به دلیل نظارت... استصوابی شورای نگهبان مجبور به انتخاب ما نمایندگان هستند» گفت... نظارت استصوابی شورای نگهبان مردم مجبور به انتخاب ما نمایندگانی...
کد خبر: ۸۳۴۱۹۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۶/۲۴


عبدالرضا هاشم زایی در گفت وگو با «تابناک»؛
بر این باورند که اگر مجلس به وظایف نظارتی خود... از دلایل آن نظارت استصوابی است نماینده مردم تهران افزود... نظارت دیگر دارند این نماینده مجلس ادامه داد نتیجه و... محصول این نوع نظارت مجلسی است که ما در آن...
کد خبر: ۸۲۴۰۰۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۵/۲۳


هزار و دویست و پانزدهمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
های فعلی کشور نظارت استصوابی آقای جنتی است البته به... در زمان خاص نظارت بر بقای شرط عدالت در مقام... رهبری و نظارت بر دستگاه های زیرمجموعه رهبر است ورود...
کد خبر: ۷۹۹۱۶۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۰۲/۲۴


هزار و صد و پنجاه و هشتمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
دارد وی خطر فضای مجازی بدون نظارت و غیربومی را... عملکردش در نظارت استصوابی روانه ساخت گفت سطح سواد نمایندگان...
کد خبر: ۷۸۳۵۴۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۲/۲۶


هزار و صد و بیست و نهمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
نظارت استصوابی که همواره از مجلس ششم مورد انتقاد جدی... گیر کرده ایم دو عامل ایجاد شد تا نظارت استصوابی...
کد خبر: ۷۷۴۸۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۱۱/۲۷


الیاس حضرتی در گفت وگو با «تابناک»؛
در هیأت های اجرایی و چه در هیأت های نظارت...
کد خبر: ۷۳۳۰۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۶/۰۷/۰۲


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv