پوست و آلودگی هوا
شنیدن این پیام از بالاترین مقام وزارت بهداشت که در سال 3700 نفر به دلیل آلودگی هوا در تهران جان خود را از دست دادهاند، هشدار بزرگی است برای همه کسانی که نگران سلامتی خود و دیگران هستند. اما آیا واقعا آثار زیانبار آلودگی هوا فقط قلب و عرق و ریههای ما را هدف گرفته است؟ بر دیگر اعضای بدن ما بویژه پوست که وسیعترین و اولین سد دفاعی در مقابل عوامل بیماریزای محیطی است چه میگذرد؟ آیا از عوارض حاد و درازمدت آلایندههای محیطی بر پوستتان آگاهید؟
در یک گزارش علمی در سال 1988 از کارگران کارخانه ساخت مواد شیمیایی در کشور آلمان آمده، از تعداد 53 کارگر 12 نفر بعد از 20 سال دچار سرطانهای مختلف پوست شده و تعداد 18 نفر نیز مبتلا به زخمهای صعب العلاجی گردیدند که تا پایان عمر از آن رنج میبردند. و در مطالعه دیگر ثابت گردید که شیوع بیماریها و بدخیمیهای پوست در جوامع صنعتی و افراد شهرنشین بیشتر از سایر گروهها است. در اثبات آنچه ذکر شد، در روزهای اخیر شاهد مراجعه بسیاری از بیماران با شکایتهای پوستی به درمانگاههای پوست در شهرهای بزرگ بودهایم که از خارش، کهیر، اگزما، زخمهای سطحی و حتی بروز جوشهای چرکی در نواحی سر صورت و چینهای بدن مانند کشاله ران و نواحی زیر بقل شاکی بودند.
وجود آلایندهها در شهرها از دو راه به پوست آسیب میرساند
اول: در اثر تماس مستقیم و رسوب مواد سمی بر سطح و منافذ پوست که با شستشوی به موقع میتوان از شدت اثرات زیانبار آن کاست و دوم: از راه تنفس و خون که مواد سمی جذب شده به وسیله پوست، به راحتی قابل دفع نبوده و منجر به عوارض آنی و دراز مدت در پوست میشوند.
از شایعترین عوارض حاد و زودگذر میتوان به خارش، کهیر، خشکی، تغییر رنگ طبیعی پوست (به ویژه در اطفال و افراد مسن)، اگزمای دست و صورت، ایجاد زخمهای سطحی (بخصوص در افراد با سوابق بیمارهای پوستی رماتیسمی و دیابت)، قرمزی و خارش پلک و پوست اطراف چشم، بروز و تشدید جوشهای چرکی در صورت و بدن و چینها، و حتی خشکی و ترک لبها اشاره نمود.
و مهمترین عوارض درازمدت را میتوان در بروز چین چروکهای یا پیری زودرس، ریزش غیر طبیعی موها، گودی و تیرگی اطراف چشم، لکهای قهوهای در صورت، التهاب و زخمهای مزمن در تنه و اندام و بخصوص در نواحی چینها (کشاله ران و اما عوارض پوستی مواد آلاینده جوامع صنعتی و شهری به همین جا ختم نمیشود زیر بقل)، و مهمتر از همه آغاز بدخیمیهای پوستی را در سنین میانسالی جستجو نمود.
زیرا بسیاری سوالات در پیش رو از این دست است که آیا تغییرات هورمونی ناشی از این مواد میتواند علتی بر بروز بیماریهای دیگر پوست از جمله پرمویی در زنان باشد؟ آیا شکنندگی خستگی و عدم شادابی پوست، پیری زودرس، لکها و بیماریهای پوستی مقاوم به درمان، ناشی از اثرات مستقیم مواد سمی است یا به دلیل تغییرات هورمونی که به مرور زمان در بدن ایجاد میشود. اما پاسخ هر چه باشد، یک توصیه واضح و آشکار است: تا آنجا که میتوانیم محیط را آلوده نکنیم و از زندگی در محیط آلوده پرهیز نماییم.
توصیه بهداشتی و درمانی:
1- دستکش و لباس نخی سبک به رنگ روشن بر تن کنید، طوریکه تمام بدن پوشیده باشد.
2- صورت را با ضد آفتاب مناسب محافظت نموده و برای جلوگیری از جذب آلایندهها از طریق سیستم تنفسی حتما بینی و دهان خود را با ماسک مناسب N 90 بپوشانید.
3- از مالیدن دستها که منبع آلودگی هستند، به هر بخش از بدن خودداری نمایید.
4- پس بازگشت به منزل، پیش از تعویض لباس، کودکان را در آغوش نگیرید.
5- در صورت امکان ضمن استحمام سبک، نواحی چینها، مخاط بینی، پلکها و اطراف چشم و دهان، زیر ناخنها و لای انگشتان را به طور کامل با صابونهای مخصوص به نام «پن» شستشو نمایید.
6- در صورت احساس خشکی، از مرطوب کنندههای ملایم و قابل جذب برای طراوت، شادابی و آرامش پوست خود استفاده نمایید.
7- مصرف آنتي اكسيدانها در اين روزها بسيار مهم است، زيرا اثرات سوء آلايندهها را بر روي اعضاي بدن كاهش ميدهد از این رو مصرف ويتامين C و E و روي از مهمترين آنتي اكسيدانها ميباشند.
8- مصرف شير تاثيرات مضر آلودگي هوا را بدن كاهش ميدهد، مخصوصا شيرهاي پروبيوتيك. زيرا سرب موجود در هوا، باكتريهاي مفيد روده كه مواد لازم براي بدن را جذب ميكنند را از بين ميبرد.
9- مصرف مواد آرایشی و معطر کننده را کاهش دهید زیرا موجب تشدید آثار منفی آلایندهها میشود
10- اگر چنانچه در سطح پوست صورت و بدن دچار زخمهایی هستید، (حتی تب خال) حتما آن را با محلول یا پمادهای ترمیم کننده و ضد عفونت بپوشانید؛ زیرا این عمل نه تنها از رسوب آلایندهها بر سطح زخم جلوگیری نموده و مانع از طولانی شدن ترمیم زخمها میشود، بلکه مانع از جذب بالای آلایندهها از طریق زخمها به جریان خون میشود.
زیبایی و سلامت را بشناسیم و در حفظ آن کوشا باشیم.
دکتر سید ناصر عمادی متخصص پوست
