رویکرد اعراب خلیج فارس به ماجراجویی ترامپ علیه ایران؛ پایگاه‌های آمریکا هدف مشروع ایران هستند

رویکرد کشور‌های عربی خلیج فارس در خصوص هرگونه ماجراجویی آمریکا علیه ایران، قابل ردگیری در سیاست خارجی این کشور‌ها در سال‌های اخیر است.

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، در میانه حمایت‌های «دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا از اغتشاشات و اقدامات تروریستی در ایران و تهدید به «کمک‌رسانی» به اغتشاشگران، شماری از کشور‌های حاشیه خلیج فارس مخالفت خود را با هرگونه ماجراجویی علیه ایران ابراز کرده‌اند. 

روزنامه وال‌استریت‌ژورنال نوشته «عربستان برای متقاعد کردن کاخ سفید در حمله نکردن به ایران تلاش می‌کند.»

به نوشته این رسانه، قطر و عمان نیز در کنار عربستان موضعی مخالف هر گونه تنش‌آفرینی علیه ایران اتخاذ کرده‌اند.

این کشور‌ها از متحدان نزدیک آمریکا در منطقه هستند.

این روزنامه همچنین نوشته مقامات سعودی به تهران اطلاع دادند که هرگز به واشنگتن اجازه نخواهند داد از حریم هوایی کشورشان برای حمله به ایران استفاده کند.

پیش‌تر و در میانه اظهارات تهدیدآمیز رئیس‌جمهور آمریکا علیه ایران، خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام ارشد ایرانی گزارش داد که تهران به کشور‌های منطقه هشدار داده در صورت تجاوز واشنگتن به خاک ایران در حمایت از تروریست‌های مسلح که در اغتشاشات اخیر حوادث مرگباری را رقم زدند، پایگاه‌های آمریکایی در منطقه هدف قرار خواهند گرفت.

به گزارش تابناک، رویکرد کشور‌های عربی خلیج فارس در خصوص هرگونه ماجراجویی آمریکا علیه ایران، قابل ردگیری در سیاست خارجی این کشور‌ها در سال‌های اخیر است.

کشور‌های خلیج فارس زمانی ایالات متحده را به حذف برنامه هسته‌ای ایران تشویق می‌کردند — به بیان پادشاه عبدالله سعودی در سال ۲۰۰۸، «قطع کردن سر مار» — و در دوره‌های اوباما و نخستین دوره ترامپ، دیپلماسی هسته‌ای با ایران را رد می‌کردند. اما آنها همچنین خواهان مهار نفوذ منطقه‌ای ایران بوده‌اند.

به عنوان مثال، کشور‌های عربی خلیج فارس با توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ مخالفت کردند، زیرا آن را بسیار محدود می‌دانستند و معتقد بودند که ایران نباید تنها در ازای عادی‌سازی روابط با غرب، اقدامات خود در خاورمیانه را متوقف کند.

تحولات اخیر محاسبات کشور‌های خلیج فارس را تغییر داده است. نخست، پس از حمله به تأسیسات نفتی عربستان در سال ۲۰۱۹، آنها به تعهد ایالات متحده برای حفظ نظم امنیت منطقه‌ای شک کردند. ترامپ، که در آن زمان در دوره اول ریاست‌جمهوری خود بود، از حمایت از سعودی‌ها یا پاسخ نظامی خودداری کرد. اگر دولتی که ریاض به شدت به دنبال جلب حمایت آن بود نتواند به کمکش بیاید، این چه چشم‌اندازی برای توازن امنیتی بلندمدت بین واشنگتن و خلیج فارس دارد؟ اینکه ایالات متحده به اسرائیل حمایت نظامی و سیاسی نامحدود می‌دهد، تنها ناامیدی رهبران منطقه را تشدید می‌کند.

با درک آسیب‌پذیری فیزیکی و اقتصادی خود در برابر ایران و به دلیل بی‌اعتمادی به واشنگتن، کشور‌های عربی خلیج فارس تلاش کردند رابطه خود با تهران را بهبود بخشند. تلاش‌های ریاض برای تعامل به توافقی که با واسطه‌گری چین در مارس ۲۰۲۳ به عادی‌سازی روابط دیپلماتیک منجر شد، انجامید.

متعاقب چشم انداز‌های اقتصادی در میان کشور‌های عربی خلیج فارس، ترویج ثبات بلندمدت در خاورمیانه تمرکز اصلی این کشور‌ها است. برای نمونه رهبری سعودی به ثبات منطقه‌ای نیاز دارد تا بتواند به اهداف چشم‌انداز ۲۰۳۰ پیش برود و اقتصاد خود را متحول کند.

نارضایتی کشور‌های خلیج فارس از بی عملی آمریکا در لحظات حساس – مانند پیامد‌های خیزش‌های بهار عربی، حملات آرامکو در ۲۰۱۹، و حملات منسوب به انصارالله یمن به ابوظبی در ۲۰۲۲ – تردید‌ها درباره قابل‌اعتماد بودن واشنگتن را افزایش داد.

بر این اساس اعراب خلیج فارس روند تنش زدایی با ایران را در سال‌های اخیر دنبال کرده‌اند. یکی از نگرانی‌های آنها در خصوص تشدید تنش میان ایران و اسرائیل یا آمریکا، درگیر شدن در چنین جنگی است.

آنچه این کشور‌ها را در چنین جنگی آسیب پذیر ساخته میزبانی از پایگاه‌های آمریکایی در منطقه است. در جنگ ۱۲ روزه نیز ایران به تلافی تجاوز آمریکا به خاک کشورش، پایگاه آمریکایی العدید در قطر را مورد حمله قرار داد.

از نظر ایران، پایگاه‌های آمریکا در منطقه اهداف مشروع در هر تجاوز آمریکا به خاک کشورش است. به گفته عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پایگاه‌های آمریکا در هر کجا باشند هدف مشروع تلقی می‌شوند.

«فارن افرز» در مقاله‌ای در این زمینه می‌گوید: نشان داده است که آماده و قادر است در صورت حمله، مبارزه را به همسایگان خود بکشاند و این تصویری از گزینه‌های جمهوری اسلامی برای تشدید بحران در صورت عملی شدن تهدید‌های اسرائیل یا آمریکا برای حمله مجدد ارائه می‌دهد. تعداد کمی از کشور‌های خلیج فارس دیدگاه‌های خوشبینانه‌ای که در تل‌آویو و واشنگتن وجود دارد — مبنی بر اینکه جنگ یک موفقیت چشمگیر و قاطع بوده، ایران به طور پایدار توبیخ شده است و آسیب محدود وارد شده به قطر ثابت می‌کند که ایران ضعیف است — را به اشتراک می‌گذارند.

بر همین اساس اعراب خلیج فارس نگران تشدید تنش میان ایران و آمریکا و شروع جنگ جدید در منطقه هستند و بیم آن دارند که هدف مشروع حملات تلافی جویانه به پایگاه‌های آمریکا در کشور‌های میزبان قرار گیرند.

بر همین اساس متعاقب تشدید تنش‌ها که با حمایت دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا از اغتشاشاگران داخل ایران آغاز شد و ایران از سوی واشنگتن تهدید به حمله شده، کشور‌های عربی خلیج فارس احساس خطر و ناامنی می‌کنند.

دولت قطر روز چهارشنبه ۲۴ دیماه با انتشار بیانیه‌ای رسمی، خروج محدود برخی افراد از پایگاه هوایی العدید را تأیید کرد و این اقدام را بخشی از مجموعه تدابیر احتیاطی در شرایط ناپایدار کنونی منطقه دانست.

در بیانیه دولت قطر آمده است: «در ارتباط با گزارش‌های رسانه‌ای منتشرشده درباره خروج برخی افراد از پایگاه هوایی العدید، دولت قطر تأکید می‌کند که همچنان تمامی اقدامات لازم را برای تضمین امنیت و سلامت شهروندان و ساکنان خود به‌عنوان اولویتی مطلق دنبال می‌کند.» 

در این بیانیه آمده است که این اقدامات شامل تدابیر ویژه برای حفاظت از تأسیسات حیاتی و مراکز نظامی کشور نیز می‌شود.

این بیانیه پس از آن منتشر شده است که خبرگزاری رویترز به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده بود که واشنگتن روند خارج کردن بخشی از نیرو‌های خود از پایگاه‌های اصلی‌اش در خاورمیانه را آغاز کرده است. 

این مقام که نخواست نامش فاش شود، توضیح داد این تصمیم در چارچوب «اقدامی احتیاطی» و در واکنش به تشدید تنش‌ها در منطقه اتخاذ شده است.

پایگاه هوایی العدید که در نزدیکی دوحه قرار دارد، یکی از مهم‌ترین مراکز نظامی آمریکا در منطقه به‌شمار می‌رود و میزبان هزاران نیروی نظامی آمریکا و متحدانش است.

به گزارش تابناک، محمد باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی ایران روز یکشنبه ۲۱ دیماه خطاب به رئیس جمهور آمریکا و در خصوص واکنش ایران به هرگونه ماجراجویی گفته بود: «یک توصیه هم به رئیس جمهور متوهم آمریکا دارم؛ مراقب باش مشاوره‌هایی که به تو برای حمله به ایران می‌دهند، از جنس مشورت‌هایی نباشد که به دنبالش گفتی مشهد سقوط کرده است؛ برای اینکه دچار خطای محاسباتی نشوی، بدان که در صورت اقدام برای حمله به ایران، هم سرزمین اشغالی و هم تمام مراکز و پایگاه‌های نظامی و کشتی‌های آمریکا در منطقه، هدف مشروع ما خواهند بود. با این اعترافات صریحی که درباره تجاوز نظامی به ایران کردی، ما در چارچوب دفاع مشروع، خود را محدود به واکنش پس از اقدام نمی‌دانیم و بر اساس نشانه‌های عینی تهدید، اقدام خواهیم کرد. لازم بود این را به شما و همه هم‌پیمانانت در منطقه بگویم که اشتباه محاسباتی نکنید که پشیمانی سودی نخواهد داشت.»