کلیات
امروزه بسیاری از افراد هنگام استفاده از واژه «فضای مجازی» مقصود واژه «اینترنت» را در ذهن بازنمایی میکنند. این در حالی است که واژه فضای مجازی مدتها پیش از آنکه اینترنت در جهان رواج پیدا کند وجود داشت. هر چند اکنون منظور از فضای مجازی فضایی تئوری و علمی است که ارتباطات کامپیوتری در آن رخ میدهد، اما این واژه در دهه ۱۹۸۰ وارد ادبیات علمی – تخیلی شد و شاغلان در زمینه کامپیوتر پس از مدتی این واژه را در حوزه فعالیتهای خود بکار گرفتند. لفظ مادرِ فضای سایبر، سایبرنتیک است که از یونانی باستان به معنای فرماندار یا راننده مشتق شده است؛ واژهای که کهنوربرت وینر برای کار پیشگامانه اش در مخابرات الکترونیک و علم کنترل به کار برد.
تفاوت میان فضای مجازی با اینترنت
به رغم تلفیق بیش از حد دو واژه اینترنت و فضای مجازی در دوران کنونی، به نظر میرسد نباید فضای مجازی را با اینترنت اشتباه گرفت. این لفظ غالباً در اشاره به اشیا و شخصیتهایی که تا حد زیادی در خود شبکه مخابراتی وجود دارد به کار میرود تا جایی که برای مثال ممکن است به طور استعاری گفته شود یک وبگاه، «در فضای مجازی وجود دارد». بنابر این و بر اساس این تعبیر، اتفاقاتی که در اینترنت رخ میدهد در «فضای مجازی» به وقوع میپیوندند نه جاهایی که شرکت کنندگان یا سرورها به طور فیزیکی واقع شدهاند. میشل فوکو فیلسوف از لفظ هتروتوپیا در توصیف چنان فضاهایی که به طور همزمان فیزیکی و ذهنی هستند استفاده کرد.
کاربرد روز افزون انسانها از فضای مجازی
امروزه به دلیل گستردگی و فراگیری فضای مجازی و اینترنتی در دنیا و قرار گرفتن بسیاری از مباحث و مطالب در حوزههای مختلف مورد نیاز انسانها در درون این شبکه جهانی، ضرورت استفاده از قابلیتها و امکانات آن، برای همه افراد و سازمانها ضروری و لازم بنظر میرسد. به گونهای که امروزه دیگر انجام بسیاری از فعالیت روزمره انسان، بدون کمک از قابلیتهای این شبکه عملاً با مشکل مواجه خواهد شد؛ فضایی که گفته میشود به اندازه هزار میلیارد کتاب در آن مطلب وجود دارد.
تفاوت بین فضای مجازی و رسانه
همانطور که اشاره شد بر خلاف معانی قدیمی فضای مجازی، امروزه این واژه به صورت گسترده تری استفاده میشود که در اغلب موارد صحیح نیست. یکی از این موارد بکارگیری لفظ فضای مجازی به جای رسانه است که «دکتر سعید رضا عاملی» دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در مورد تفاوت این دو لفظ به رسانهها گفته است: میخواهند بگویند که رسانههای جدید برابر با اینترنت است. میتوان گفت: رسانههای جدید و اینترنت به لحاظ ماهیت یک پدیده است، چون هر دو آنها دیجیتال و تعاملی هستند و هر دو از خصیصه هایپرلینک بودن برخور دارند، ظرفیت شبکه ای، ماهیت ماژولار و غیر مرکزی دارند، ولی بین فضای مجازی و رسانههای جدید تفاوت وجود دارد. لزوما اینترنت مساوی با رسانههای جدید نیست. اینترنت و فضای مجازی در دل خود نیز رسانههای جدید را دارد. فضای مجازی در واقع یک فضای دومی است که بسیاری از قابلیتهای جهان اول را که جهان فیزیکی است در درون خود هضم کرده است؛ لذا شبکه ارتباطی، شبکه تراکنش و شبکه ماژولار است. اقدامات اداری و مالی در آن صورت میگیرد، که به صورت هوشمند محیطهای مختلف را کنترل میکند. حمل و نقل هواپیمایی، ماشینهای اتوماتیک، ترافیک، همگی از این مسیر مدیریت میشوند. امروز بحث اینترنت همه چیزها، بحث از این میکند که دیوایسهای ارتباط با محیط مجازی به اشیا، به اطلاعات، به فرایندها، به آدمها متصل میشود و در واقع هر چیزی که در جهان واقعی بروز دارد موضوع اتصال به دیوایس است. در واقع آن ارتباطی که در گذشته از طریق موبایل، کامپیوتر و ... صورت میگرفت، امروز فراگیر شده و آن انحصار شکسته شده است. عملا ما با یک جهان، یک نظام کامپیوتری فراگیر مواجه شده ایم. در این نظام همه پدیدهها وصل به این محیط میشوند و دیوایس یک ظرفیتی است که لایههای حجیم اطلاعات و اقدامات در آن جمع میشود.
مسئله جی آی اس شهر را در نظر بگیرید، که در واقعه سامانه نظام جغرافیا است. بارگذاری دادههای گستردهای روی جغرافیا صورت میگیرد. همین جایی که ما قرار داریم شبکه برق، شبکه گاز، شبکه فاضلاب وجود دارد، اکوسیستم محیطی هست که شامل محیط زیست، هوا و دیگر عناصر در محیط زیست است. اینها همه لایههای اطلاعات هستند. مثلاً در جی آی اس شهر حدود ۱۲۰ لایه اطلاعاتی وجود دارد. اینها همه موضوعات فضای دوم هستند و به نوعی این اطلاعات تبدیل به داده شده، برای مدیریت شهری و کشوری، ظرفیتی میشود. رابطه هر یک از این دیوایسها با دیوایسهای دیگر، جهان ماژولار را خلق میکند. از این نگاه مثل جهان واقعی، که رسانه، بخشی از جهان واقعی است، در جهانی دوم یعنی فضای مجازی نیز، بخشی از این فضا، فضای رسانهای است. ممکن است آن کسانی که میگویند رسانه مساوی با فضای مجازی است، واژه بازنمایی را مد نظر قرار میدهند. بله جهان دوم جهان بازنمایی شده است، جهان صنعتی است، ولی لزوماً هر بازنمایی، بازنمایی رسانهای نیست هر بازتولید، بازتولید رسانهای نیست.
در مورد فضای مجازی در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
در پی انتشار مطلبی در فضای مجازی درباره ادعای «عضو ستاد شورایعالی انقلاب فرهنگی» بودن یک فرد و طرح موضوعی درباره بیحجابی، رئیس مرکز رسانه و روابط عمومی دبیرخانه این شورا گفت: شخص مذکور هیچگونه سابقه انتساب به ستاد علم و فناوری نداشته و ندارد.
کد خبر: ۱۳۸۵۸۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۳۰
جلسه صحن علنی مجلس شورای اسلامی، سهشنبه هفته جاری در بستر فضای مجازی برگزار خواهد شد.
کد خبر: ۱۳۸۵۴۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۸
معاون امنیتی و انتظامی استاندار کرمان، با رد شایعات منتشرشده درباره حمله دشمن به استان کرمان، گفت: در پی تحرکات شب گذشته و بامداد امروز ۲۵ تیرماه در جنوب کشور، هیچ نقطهای از استان کرمان مورد تجاوز دشمن متخاصم قرار نگرفته است
کد خبر: ۱۳۸۴۹۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۵
شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ با تکذیب جدولهای منتشرشده در فضای مجازی درباره زمانبندی خاموشیها اعلام کرد که هیچ جدول رسمی برای خاموشی پایتخت منتشر نشده است.
کد خبر: ۱۳۸۴۸۳۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
فرمانده پایگاه چهارم پلیس آگاهی از انهدام باند ۳ نفره سارقان حرفهای انباری خبر داد؛ باندی که پس از سرقت جهیزیه یک دختر، با انتشار آگهی فروش اموال در فضای مجازی، رد خود را برای پلیس به جا گذاشت.
کد خبر: ۱۳۸۴۷۷۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
دادستان عمومی و انقلاب مرکز لرستان درخصوص کانالهای تلگرامی سیاه با موضوع انتشار تصاویر خصوصی افراد اعلام کرد: ابعاد این پرونده گسترده بوده و تاکنون بیش از ۲۰۰ شکایت در این خصوص در دادسرای مرکز استان ثبت شده است.
کد خبر: ۱۳۸۴۷۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
در گفتگو با تابناک مطرح شد/
گوشی هوشمند، اگر بیضابطه وارد زندگی کودک شود، فقط زمان او را اشغال نمیکند؛ بلکه میتواند توجه او را به کالایی برای رقابت الگوریتمها تبدیل کند. بسیاری از پلتفرمها برای نگه داشتن کاربر طراحی شدهاند و این منطق، درباره کودکان نیز عمل میکند.
کد خبر: ۱۳۸۴۳۳۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۲۴
تابناک گزارش میدهد/
مداحیهای استودیویی ایرانی، اینروزها طرفداران مختلفی از کشورهای مختلف و غیرمسلمان دنیا جذب کردهاند و در حکم رسانهای تاثیرگذار برای گفتمان ایران اسلامی که همان ظهور و بحث آخرالزمان باشد هستند. به اینترتیب با وجود همه سیاهنماییها و هراسافکنیها درباره ایران و اسلام، هر روز عده دیگری به سمت گفتمان انسانی ایران اسلامی جذب میشوند.
کد خبر: ۱۳۸۳۶۵۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۹
مهمانهایی هم که به این تاکشوها دعوت میشوند معمولا برای پاسخگویی و مواجهه با پرسشهایی جدی و غالبا چالشبرانگیز انتخاب میشوند تا از زاویه تازهای به موضوعات روز کشور بپردازند. برنامههای مورد اشاره تلاش دارند مسیر گفتوگوها را به موضوعات روز سیاسی و جامعه نزدیک کنند.
کد خبر: ۱۳۸۲۶۲۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۵
به اینترتیب مخاطب متوجه میشد مطلبی که پیش رویش قرار دارد، یکی دیگر از دروغها یا مدعیات و تخیلات موهوم ترامپ است که بناست تا چند دقیقه، چند ساعت یا حداکثر چندروز دیگر تکذیبیهاش منتشر شود. بههرحال تفاوت زیادی هست بین تیتری که روح جاری در آن ثبوتی است و بیانگر آن است که یکچهره چنان موضعی دارد و چناناتفاقی واقعا رخ داده؛ با تیتری که برگرفته از یکادعای دروغین است و بهزودی تکذیب میشود.
کد خبر: ۱۳۸۲۳۶۵ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۲
هیچ برنامهای برای قطع یا محدودسازی اینترنت وجود ندارد. با توجه به حضور گسترده جمعیت، ظرفیت شبکه ارتباطی و اینترنت در مناطق برگزاری مراسم تقویت میشود تا مردم با مشکل ارتباطی مواجه نشوند.
کد خبر: ۱۳۸۲۶۳۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۱
انتشار ویدئوی تازه سعید قاسمی، چهره شناختهشده برنامههای آشپزی تلویزیون، توجه کاربران فضای مجازی را جلب کرده است. او در این ویدئو از نام جدید خود، «اطلس»، رونمایی کرده و درباره این تغییر توضیحاتی ارائه داده است.
کد خبر: ۱۳۸۲۶۱۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۱
اینتیتر برگرفته از سخنان اخیر وزیر ارتباطات و امور دیجیتال کشور مورد اشاره بود که اعلام کرد شبکه اجتماعی تیکتاک، ۴.۱ میلیون و یوتیوب حدود ۶۰۰ هزار حساب را از کاربران زیر ۱۶ سال مسدود کردهاند.
کد خبر: ۱۳۸۲۳۴۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۱
به تازگی، برخی صفحات در فضای مجازی ادعا کردهاند که پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب در روضه رضوان و در جوار ضریح ملکوتی امام رضا(ع) به خاک سپرده خواهد شد. این شایعه در پی آن مطرح شده که بخشی از روضه رضوان به دلیل مرمت سنگفرشها، داربست کشی و با پارچه پوشیده شده است.
کد خبر: ۱۳۸۲۴۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۱۰
رییس مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت بهداشت گفت: مصوبه رایگان بودن بستری کودکان زیر ۷ سال همچنان به قوت خود باقی است.
کد خبر: ۱۳۸۲۰۶۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۸
کد خبر: ۱۳۸۱۸۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۷
پس از صعود تیم مصر به دور بعدی جام جهانی، تصاویری از برافراشته شدن پرچم فلسطین، بازتاب گستردهای در فضای مجازی و رسانهها داشت.
کد خبر: ۱۳۸۱۶۸۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۶
واکنش ایرانیها به ویدئوی وایرال شده از یک شهروند ایرانی ساکن استرالیا ذرباره افزایش شناخت استرالیایی ها از ایران بعد از جنگ اخیر، قابل توجه و جالب بوده است.
کد خبر: ۱۳۸۱۴۳۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۵
اما تعدادی از پستهای همدردی مردمان غربی که توسط کمپانیهای پولساز خبری غرب ذهنشویی و مسخ شده بودند، عبارت معناداری را در خود داشته و دارند؛ اینکه «به ما داستان دیگری فروخته بودند!» یا «به ما این داستان را فروخته بودند که نیروهای خیر هستیم و نمیدانستیم تبدیل به هیولا شدهایم!»
کد خبر: ۱۳۸۰۶۰۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۳
گشتی در فضای مجازی/
البته طبق تجربه و عادتی که در چرخههای معنادار تاریخی کسب کردهایم، اینحقجویی و توییت شیخ الفراهیدی باعث بیداری همه نخواهد شد؛ چون «بهخوابزدن خود» شیوه گروهی از موجودات تروریست و بدذات یا اربابان استعمارگرشان است که ندیدن حق و در خواب به سر بردن، بیشتر به نفعشان است تا بیداری و همراهی با جبهه حق!
کد خبر: ۱۳۸۰۵۷۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۴/۰۲