در مورد جنگ سرد در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


جنگ سرد را شاید بتوان نوعی مبارزه از طریق نفوذ روانی و تاثیرات تبلیغاتی برای مقابله دانست. "جنگ سرد" اصطلاحی بود که در سال ۱۹۴۵، توسط جورج اورول  George Orwell  نویسنده انگلیسی به کار برده شد. البته در آن زمان این عبارت در تعریف مبارزه بین آمریکا و شوروی - که هنوز آغاز نشده بود - به کار نرفته بود.

در مورد جنگ جهانی دوم در ویکی تابناک بیشتر بخوانیددر آوریل سال ۱۹۴۷، برنارد باروش Bernard Baruch  سیاستمدار آمریکایی از این اصطلاح استفاده کرد، اما استفاده عمومی از آن در همان سال و توسط یک روزنامه نگار به نام والتر لیپمن Walter Lippmann  که مجموعه مقالاتی و کتابی را به نام "جنگ سرد " منتشر کرد، باب شد.

 

منشأ جنگ سرد


پس از پایان جنگ جهانی دوم در سال، ۱۹۴۵ تنش بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی از سرگرفته شد. این تنش در سال ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۷ افزایش یافت. در این باره مورخین نظرات متفاوتی دارند، اما به عقیده همه آن‌ها سال آغاز جنگ سرد ۱۹۴۷ بوده است.
رقابت پنهانی که در طول جنگ میان متفقین برای کسب امتیازات بیشتر وجود داشت پس از جنگ علنی شد. موفقیت روس‌ها در بلعیدن اروپای شرقی استالین را بر آن داشت تا با این سیاست (ایجاد کشور‌های اقماری و مناطق نفوذ در اطراف شوروی) را ادامه دهد لذا از اروپای شرقی متوجه کشور‌های ایران، کره، چین، یونان و ترکیه شد و در سال ۱۹۴۷ م. کمینفرم (دفتر سیاسی احزاب کمونیست) را بوجود آورد که شعاع عمل آن علاوه بر اروپای شرقی شامل احزاب کمونیست اروپای غربی نیز می‌شد. بدین ترتیب جهان غیر کمونیست در معرض یک تهاجم جدی قرار گرفت. در مقابل، جهان غیر کمونیست بر رهبری آمریکا سیاستی را در پیش گرفت که موسوم به (دکترین ترومن) شده است. در سال ۱۹۴۷ م. ترومن اعلام کرد که: ایالات متحده حاضر است به کشور‌هایی که مایل باشند، کمک‌های فنی، افتصادی لازم برای جلوگیری از تسلط کمونیسم را اعطاء کند. این دکترین به سیاست سد نفوذ معروف شده است. این سیاست در کشور‌های چندی از جمله ایران، ترکیه و یونان به اجرا گذاشته شد.
در مورد تاریخ پایان عده‌ای آن را هم زمان با سقوط دیوار برلین در ۱۱ نوامبر ۱۹۸۹ و عده‌ای آن را هم زمان با تاریخ تجزیه اتحاد جماهیر شوروی در ۲۵ دسامبر ۱۹۹۱ می‌دانند.
مورخینی که به تاریخ شوروی می‌پردازند، دو رویکرد دارند: یک رویکرد به اهمیت ایدئولوژی کمونیستی و دیگری بر اهداف تاریخی روسیه به ویژه سلطه بر اروپای شرقی، دسترسی به بنادر متصل به آب‌های گرم و دفاع از مسیحیان ارتدکس و مردم اروپای شرقی و مرکزی تاکید دارد. ریشه‌های برخورد‌های ایدئولوژیکی را می‌توان در به قدرت رسیدن لنین در روسیه (انقلاب روسیه در اکتبر ۱۹۱۷) مشاهده کرد. والترلافبر برعلایق تاریخی روسیه تاکید می‌کند که به سال‌های حکومت تزار‌ها و رقابت ایالات متحده و روسیه باز می‌گردد. از سال ۱۹۳۳ تا ۱۹۳۹ ایالات متحده و شوروی با هم اختلاف نداشتند، اما رابطه آن‌ها دوستانه هم نبود. پس از آغاز دشمنی شوروی و آلمان در سال ۱۹۴۱، روزولت شخصا متعهد شد که به شوروی کمک کند (کنگره هرگز به هیچ گونه اتحادی رای نداد). همکاری این دو کشور در زمان جنگ هرگز دوستانه نبود. مثلاً استالین از اینکه پایگاه‌های شوروی سابق را در اختیار نیرو‌های ایالات متحده قرار دهد، خودداری می‌کرد. در فوریه ۱۹۴۵ در کنفرانس یالتا این همکاری به شدت با تنش مواجه شد، چرا که معلوم شد که استالین می‌خواهد کمونیسم را در اروپای شرقی (در گسترش آن موفق بود) و سپس شاید در فرانسه و ایتالیا گسترش دهد.
در سال ۱۹۴۵ ایگور گوزنکو که به عنوان یک کارمند رده پایین در سفارت شوروی در کانادا واقع در شهر اتاوا کار می‌کرد، با ارائه ۱۰۹ سند که نشان دهنده فعالیت جاسوسی شوروی در کانادا، بریتانیا و ایالات متحده بود، تقاضای پناهندگی نمود. ماجرای گوزنکو چهره شوروی را در نظر غرب تغییر داده و از دوست به دشمن تبدیل کرد. افراد زیادی این حادثه را به عنوان آغاز جنگ سرد می‌دانند.
تحلیل گران اقتصادی مانند ویلیام اپلمن ویلیامز بر توسعه طلبی اقتصادی ایالات متحده به عنوان ریشه جنگ سرد تاکید می‌کنند.
یک عامل سوم که در جنگ جهانی دوم به عنوان مساله جدید در امور جهان مطرح شد، مساله کنترل موثر انرژی هسته‌ای در سطح دنیا بود؛ در سال ۱۹۴۶ شوروی پیشنهاد ایالات متحده برای چنین کنترلی را رد کرد؛ این پیشنهاد توسط برنارد باروش وبر اساس نسخه اولیه گزارش که توسط دین آنکسون و دیوید لیلینتال نوشته شده بود، تنظیم شد؛ دلیل رد آن این بود که این گزارش اصل حاکمیت ملی را تضعیف می‌کند.

روایت تکان دهنده از عشق آتشین در هنگامه جنگ سرد - تابناک | TABNAK
سازماندهی مجدد جهانی


در این دوره جنگ سرد آغاز شد (۱۹۴۷) و تا تغییر رهبران هر دو ابرقدرت از ترومن به آیزن هاور در ایالات متحده و از استالین به خروشچف در شوروی سابق ادامه یافت.
حوادث این دوره عبارت اند از: نظریه ترومن، برنامه مارشال، محاصره برلین، کمک رسانی به مردم برلین از طریق پل هوایی، انفجار اولین بمب اتمی شوروی سابق، تشکیل ناتو و پس از آن پیمان ورشو، تشکیل آلمان غربی وآلمان شرقی، نامه استالین برای اتحاد مجدد آلمان‌ها و عدم مداخله ابر قدرت‌ها در اروپای مرکزی، جنگ داخلی چین و جنگ کره.

 

پایان جنگ سرد


پایان جنگ سرد با به قدرت رسیدن میخائیل گورباچف به عنوان رهبر شوروی سابق در سال ۱۹۸۵ آغاز شد. رویداد‌های این دوره عبارت‌اند از: حادثه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶، پاییز ملت‌ها که شامل سقوط دیوار برلین در سال ۱۹۸۹ بود، عملیات کودتای ۱۹۹۱ شوروی سابق و سقوط شوروی در سال ۱۹۹۱. دیگر حوادث این دوره شامل پیاده‌سازی سیاست‌های گلاسنوست و پرسترویکا (بازسازی)، نارضایتی عمومی از جنگ شوروی در افغانستان و آثار اقتصادی سیاسی حادثه چرنوبیل در سال ۱۹۸۶ است.
پس از درگذشت پیاپی سه رهبر پیر شوروی از سال ۱۹۸۲، پولیتبورو (مهم‌ترین کمیته تصمیم‌گیری حزب کمونیست) گورباچف جوان را به عنوان رئیس حزب کمونیست برگزید و نسل جدیدی از رهبری به وجود آمد. در دوره گورباچف فن‌سالاران نسبتاً جوان به سرعت قدرتمند شدند، به آزادسازی اقتصادی و سیاسی شتاب بخشیدند و به ترویج روابط صمیمانه و بازرگانی با غرب پرداختند. با به قدرت رسیدن گورباچف تنش‌های شرق و غرب به سرعت کاهش یافت.
گورباچف رویکردی دوگانه برای همکاری با غرب و بازسازی اقتصادی (پرسترویکا) و آزادی انتقاد (گلاسنوست) در داخل شوروی اتخاذ کرد. سیاست خارجی گورباچف که طرح خانه مشترک اروپایی نامیده می‌شد تلاش داشت با همکاری و دوستی با کشور‌های اروپای غربی اولاً فلسفه وجودی ناتو را از بین ببرد و سپس پای آمریکا را از اروپا قطع کند. وی قصد داشت جامعه مشترک اروپا را در مقیاسی عظیم‌تر که شامل همه کشور‌های اروپایی از جمله شوروی می‌شد و همکاری همه‌جانبه را بر محور مسکو-برلین جریان دهد، یعنی مسکو پایتخت نظامی و برلین پایتخت اقتصادی اروپای واحد باشد. این اندیشه یادآور قرارداد راپالو در سال ۱۹۲۲ بین آلمان و شوروی بود که در آن شوروی از تکنولوژی آلمان بهره می‌گرفت و آلمان از خاک شوروی برای آزمایش‌های نظامی استفاده می‌کرد. برگ برنده گورباچف وحدت دو آلمان بود. او چنین محاسبه کرده بود که با وحدت دو آلمان، این کشور از ناتو خارج شده و از همسایگانش، فرانسه و بریتانیا که از قدرت این کشور به هراس افتاده‌اند فاصله خواهد گرفت.

به این ترتیب گورباچف قصد داشت با یک تیر دو نشان بزند؛ از یک سو بازار مشترک را متلاشی خواهد کرد و با اعضای آن وارد قرارداد‌های تجاری خواهد شد و از سوی دیگر با دادن تضمین و اعتماد لازم به این کشورها، ناتو را از کار خواهد انداخت. ایالات متحده آمریکا هم با این برنامه مخالفتی نداشت، چرا که هم در اردوگاه شرق شکافی ایجاد می‌کرد و هم رقیب اقتصادی این کشور، یعنی بازار مشترک با چالش جدیدی روبرو می‌شد. دیوار برلین در ۹ نوامبر ۱۹۸۹ برچیده شد و با مذاکرات دو آلمان و شوروی که بعد‌ها با حضور آمریکا، فرانسه و بریتانیا با نام مذاکرات ۲+۴ مشهور شد وحدت دو آلمان را تحقق بخشید.
ولی این رویداد‌ها در انتها باعث شد که گورباچف نتواند کنترل مرکزی بر ایالت‌های عضو پیمان ورشو را تقویت کند و در سال ۱۹۸۹ دولت‌های کمونیست اروپای شرقی یک به یک سرنگون شدند. در لهستان، مجارستان و بلغارستان اصلاحات دولت باعث پایان صلح‌آمیز حاکمیت کمونیست‌ها و استقرار دمکراسی شد. تظاهرات گسترده در چکسلواکی باعث سرنگونی کمونیست‌ها در این کشور گردید. در رومانی یک قیام عمومی باعث سرنگونی رژیم نیکلای چائوشسکو و اعدام او در ۲۵ دسامبر ۱۹۸۹ شد. کشور‌های بلاروس، لتونی، لیتوانی، اوکراین و استونی و در نهایت کشور‌های قفقاز (گرجستان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان) و آسیای مرکزی یکی پس از دیگری استقلال خود را اعلام کردند. شوروی (روسیه) نیز خود با ایدئولوژی مارکسیسم وداع کرد و پذیرای رژیمی دموکراتیک و لیبرال شد.
تاریخ‌دانان بیشتر بر این باورند که از علل عمده فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی صرف هزینه‌های سنگین در فناوری نظامی بود که شوروی در پاسخ به افزایش توان نظامی ناتو در دهه ۱۹۸۰ آن را ضروری می‌دانست. خود گورباچف تصریح می‌کند که هزینه‌های دفاعی یک دلیل عمده اعمال اصلاحات در شوروی بود و می‌گوید: «من فکر می‌کنم همه ما و به خصوص شوروی جنگ سرد را باختیم. هر یک از ما ۱۰ تریلیون دلار هزینه کردیم».

 

در مورد جنگ سرد در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

تابناک گزارش می دهد
جنگ سرد دوم درست در نقطه‌ای آغاز می‌شود که محدودیت‌های محیطی، به دو قرن تلاش بی‌رحمانه و بدون محدودیت برای ثروت و قدرت پایان می‌دهد.
کد خبر: ۱۲۴۵۷۸۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۱۲

قدرت آمریکا در حال کاهش است و یک محور در حال ظهور است تا جای آن را بگیرد
قدرت ایالات متحده در حال کاهش است و یک محور بی نظمی در حال ظهور است تا جای آن را بگیرد. نظم جهانی برای مدیران کسب و کار خطرناک‌تر می‌شود. شرکت‌ها باید رویکردی پیشگیرانه در قبال ریسک اتخاذ کنند و برنامه‌هایی برای زمانی که بحران رخ خواهد داد در اختیار داشته باشند.
کد خبر: ۱۲۴۴۸۷۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۴/۰۷

تابناک گزارش می دهد
جنگ‌های سرد نیز شدتی دارند و بر اقتصاد و جامعه فشار وارد می‌کنند. اما هزینه های روزانه و اختلالات اجتماعی آنها بسیار کمتر از جنگ های گرم است که آنها را پایدارتر می کند.
کد خبر: ۱۲۴۳۲۵۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۹

تابناک گزارش می دهد؛
جنگ سرد مانع از تلاش‌ها برای پیگیری دفاع در برابر حمله هسته‌ای و قابلیت‌های خلع سلاح اولیه و همچنین مانع برنامه ریزی برای جنگ هسته ای نشد.
کد خبر: ۱۲۴۲۳۰۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۴

فرود هواپیما‌های جنگی در اتوبان در سوئیس در دوران جنگ سرد به طور مرتب انجام می‌شد. اما در سی سال اخیر این تمرین نظامی متوقف شده بود. حالا جنگ اوکراین و وضعیت امنیتی جدید در اروپا انجام آن را دوباره ضروری کرده است. مقابله با نیروی هوایی دشمن در مرز بدون داشتن پایگاه در آنجا و نیز آمادگی برای فرود اضطراری در صورت نابودی باند فرودگاه‌های نظامی از اهداف تمرین است. تمرین تازه با ۴ جت جنگی انجام شد
کد خبر: ۱۲۴۱۲۷۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۷

جنگ سرد دورانی غیرعادی برای مردمانی بود که در این دوره زندگی می کردند، دورانی که کودکان قایم شدن و پناه گرفتن و همچنین اطلاعات مربوط به سلاح های هسته ای را در مدارس یاد می‌گرفتند.
کد خبر: ۱۲۴۰۷۴۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۳

نیروی هوایی آمریکا جنگنده های بسیار پیشرفته‌ای دارد؛ اما آمریکا اقدام به خرید جنگنده های میگ ۲۹ شوروی کرده است.
کد خبر: ۱۲۳۹۹۳۶   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۰۹

نخست‌وزیر چین گفت: مهم است از یک « جنگ سرد جدید» در هنگام برخورد با درگیری‌های بین کشورها اجتناب شود
کد خبر: ۱۱۹۱۶۲۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۶/۱۵

وقایع اتفاقیه
میخائیل سرگی‌یویچ گورباچُف | Михаил Сергеевич Горбачёв | Mikhail Sergeyevich Gorbachev هشتمین و آخرین رهبر اتحاد جماهیر شوروی و عامل فروپاشی شوروی جزو چهره‌هایی است که در روسیه طرفداران و مخالفان دو آتشه‌ای دارد. عده‌ای او را عامل نجات روسیه می‌دانند و گروه بزرگی به او به چشم یک خائن نگاه می‌کنند که امپراتوری مدرن روس‌ها را از بین برد. غربی‌ها او را تحسین می‌کنند و به باور مخالفانش این تحسین‌ها نه به دلیل رویکردهای اصلاح گرایانه‌اش، بلکه به دلیل محو کردن بزرگ‌ترین جبهه ضد غرب بود. ورنر هرتسوک در یک سلسله مصاحبه با گورباچوف، زندگی گورباچوف را از کودکی تا قدرت گرفتن و تصمیماتش به روایت او و دیگران به تصویر کشیده است. گزیده این مستند که حاوی تصاویر ارزشمند آرشیوی است را تماشا می‌کنید.
کد خبر: ۱۱۸۸۲۶۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۵/۲۶

وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که ایالات متحده و متحدان آن قصد دارند از ناتو به عنوان ابزار اصلی هژمونی در امور جهانی، بازدارنده سایر مراکز نظم جهانی چند قطبی در حال ظهور استفاده کنند.
کد خبر: ۱۱۸۳۰۰۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۴/۲۲

وزیر دفاع آمریکا بر حفظ کانال‌های ارتباطی باز با چین به ویژه در میان رهبران نظامی دو کشور تاکید کرد.
کد خبر: ۱۱۷۷۶۹۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۳/۱۳

سفیر آمریکا در پکن تاکید کرد کشورش به دنبال جنگ سرد با چین نیست.
کد خبر: ۱۱۷۴۴۸۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۲/۱۹

بی‌سابقه از زمان جنگ سرد؛
یک موسسه معتبر سوئدی در گزارشی نوشت که هزینه‌های نظامی اروپا در سال ۲۰۲۲ بشدت رشد کرد و به سطح بی‌سابقه‌ای از زمان جنگ سرد تاکنون رسیده است.
کد خبر: ۱۱۷۲۶۰۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۲/۰۵

فوتو نیوز تابناک
سرگئی لاوروف در نشست امروز (دوشنبه) شورای امنیت سازمان ملل گفت: «بار دیگر، مانند سال‌های جنگ سرد ، به مرز خطرناکی نزدیک شده‌ایم، شاید حتی خطرناک‌تر. این وضعیت با از دست دادن اعتقاد به چندجانبه گرایی بین المللی تشدید شده است، زیرا تهاجم اقتصادی غرب فواید جهانی شدن را از بین می‌برد و ایالات متحده و متحدانش، دیپلماسی را کنار گذاشته و به دنبال رویارویی در میدان نبرد هستند.»
کد خبر: ۱۱۷۲۵۳۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۲/۰۴

وزیر امور خارجه اسبق آمریکا هشدار داد که جنگ سرد دوم بسیار خطرناکتر از جنگ سرد اول خواهد بود.
کد خبر: ۱۱۶۸۹۶۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۱/۰۶

وقایع اتفاقیه
رابرت مک‌نامارا وزیر دفاع در دولت‌های جان اف کندی و لیندون جانسون بود. اتفاقاتی چون بحران کوبا در دوران جنگ سرد و جنگ ویتنام در دوره او رخ داد و در نهایت با جنگ ویتنام پنتاگون را ترک کرد. مستند «مهِ جنگ: یازده درس از زندگی رابرت اس. مک‌نامارا / The Fog of War: Eleven Lessons from the Life» به کارگردانی ارول موریس محصول 2004 به مرور این فراز و فرود در بستر یک آرشیو غنی می‌پردازد؛ مستندی که برنده اسکار شد. این مستند را با ترجمه فارسی در «تابناک» می‌بینید.
کد خبر: ۱۱۶۱۳۱۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۱۱/۰۶

در زمان جنگ سرد و طی چند دهه گذشته، روسیه تامین کننده مطمئن گاز به اروپا بوده اما اکنون این وضعیت تغییر کرده و نگرانی‌هایی برای اروپا از باب تامین گاز فراهم شده است، در این بین این سوال وجود دارد که ایران می‌تواند گزینه‌ای برای کمک باشد؟
کد خبر: ۱۱۳۴۰۸۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۵/۱۸

جنگ اوکراین، بزرگترین تغییر جریان‌های تجارت نفت در بازار جهانی از دهه ۱۹۷۰ را رقم زده است.
کد خبر: ۱۱۲۳۶۰۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۱/۰۳/۲۰

وانگ یی از جامعه بین المللی خواست تا تلاش‌ها برای آغاز یک جنگ سرد جدید را رد کند.
کد خبر: ۱۱۰۵۵۸۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۲/۰۱

«پیتر سیارتو» وزیر امور خارجه مجارستان در واکنش به تنش موجود بین غرب و روسیه گفت: ما جنگ سرد جدید نمی‌خواهیم.
کد خبر: ۱۱۰۰۹۸۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۱۱/۰۴

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ