کلیات
فوتبال به عنوان یکی از ورزشهای مفرح همچنین پرطرفدارترین ورزش و بازی جهانی محسوب میشود که همه سال میلیونها شهروند را در نقاط مختلف جهان متوجه خود میکند و در اکثر کشورهای جهان به صورت جدی مسابقات این ورزش دنبال میشود.
تاریخچه
در چین نوعی بازی شبیه به فوتبال در ۲۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح وجود داشت. عکسهای مصریان نیز نوعی بازی شبیه به فوتبال را نشان میدهد، ولی در یونان یک بازی به نام اسپیشکیروز به طرز جالبی به فوتبال امروزی شبیه است. فوتبال از سال ۱۸۹۴ در کشور برزیل شروع شد. این ورزش به وسیله چارلز میلر برزیلی که اجداد او انگلیسی بودند به مردم برزیل معرفی شد.
در ابتدا اختلافات بسیاری میان علاقه مندان راگبی و فوتبال وجود داشت. زیرا راگبی با دست و فوتبال با پا اجرا میشد. این مسئله در سال۱۸۶۳زمانی که طرفداران فوتبال شروع به اجرای این ورزش توسط پاها کردند اتفاق افتاد. فدراسیون بینالمللی فوتبال در سال ۱۹۰۴ تاسیس شد. در سال ۱۹۲۰ بازیکنان فوتبال در مسابقات المپیک بلژیک شرکت کردند و در سال ۱۹۳۰ اولین جامجهانی در کشور اوروگوئه برگزار شد.
در تاریخ آمده است، سربازان چینی در حدود ۲۰۰۰ سال پیش ورزشی میکردند که آن را تسوچو مینامیدند. تسو یعنی ضربهزدن با پا و چو یعنی توپ یا هر شیء گوی مانند آن. ۶۰۰ سال بعد هم ژاپنیها یک ورزشی شبیه به فوتبال داشتند که آن را کماری مینامیدند.
حتی قبل از چینی ها، یونانیها ورزشی اختراع کرده بودند که آن را هارپاستون مینامیدند. البته بازی آن با توپی بود که درونش ماسه و یا شن وجود داشت. وقتی انگلیسیها به یونان رفتند ورزشی آوردند به نام هارپاستیوم که آن هم با توپ اجرا میشد و این زمینهای بود تا فوتبال در انگلیس به شکل امروزی برسد.
هیچکس دقیقا زمان شروع فوتبال را نمیداند. تا آنجاییکه مورخان نوشته اند، در روستاهای انگلیس حدود ۱۰۰۰ سال قبل بازی با توپ وجود داشته است و بعد از مدتی تیمهای مختلف روستایی شروع به مسابقه با هم کردند و ظاهرا شیوه بازی طوری بوده است که تیمها سعی بر این داشتند توپ را به منطقه دفاعی حریف برسانند.
در قرن ۱۴ این بازی به قدری محبوب شد که پادشاه انگلیس آن را غیرقانونی خواند، ولی مردم هیچ توجهی به آن نکردند. ۲۵۰سال بعد طبقه اشراف رفته رفته به این ورزش روی آوردند و از دیدن و بازی کردن فوتبال لذت میبردند و بالاخره به خاطر نفوذی که در طبقه حاکم داشتند و علاقه و تمایلشان به فوتبال باعث شد که تصمیمی برای پیاده کردن یک شیوه کلاسیک در قوانین فوتبال اتخاذ نمایند.
در دهه ۱۸۰۰ میلادی مدرسههای معروف انگلیس این ورزش را به عنوان تفریح محصلین در برنامه درسی گنجاندند. هر مدرسه، قانون مخصوص به خود را داشت. سپس در سال ۱۸۲۳ فوتبال به صورت معمول رسمیت یافت و از سال ۱۸۴۸ تا ۱۸۶۲ فوتبال در سطح انگلستان یکپارچه شد و حتی کتابی به نام سادهترین ورزش نوشته شد که مشتمل بر قوانین اصولی فوتبال آن زمان بود.
فوتبال مدرن از کشور انگلستان سرچشمه گرفته است. در سال ۱۸۵۰ فوتبال به دوردستترین شهرهای دنیا از قبیل: مانیلا در فیلیپین و سایر کشورها رسید.
در جام جهانی۱۹۷۰ مسابقه ای بین ایتالیا و برزیل برگزار شد که ۸۰۰ میلیون نفر از مردم سراسر جهان ناظر بر اجرای مسابقه بودند. امروزه اکثر مردم جهان به فوتبال بیشتر از سایر ورزشها علاقه نشان میدهند.
فوتبال در ایران
گسترش و توجه کشورها به تیمهای پایه و اشتیاق کودکان به این ورزش، موجب تاسیس مدارس فوتبال متعددی شده است. مدارس فوتبال در ایران هم جایگاه خود را خانوادهها و کودکان پیدا کرده و بخش زیادی از خردسالان اوقات فراغت خود را در این مدارس سپری میکنند. انتخاب یک مدرسه فوتبال نزدیک به استانداردهای روز دنیا یکی از معضلات موجود است.
اقتصاد فوتبال
در بعد اقتصادی نیز فوتبال به یکی از بنگاهها کسب درآمد بزرگ جهان تبدیل شده و اقتصاددانان این ورزش را ماشین چاپ پول میدانند که ناخودآگاه پای دلالان و سودجیان را هم به این ورزش باز کرده است؛ به طوریکه فوتبال برای عاشقان این رشته و طرفداران تا حدودی ماهیت ورزشی خود را حفظ کرده، اما برای مدیران، مربیان، بازیکنان و تمامی کسانی که از کنار این ورزش درآمدزایی میکنند، چیزی فرارتر از یک رشته ورزشی است.
با وجود تمامی این دیدگاهها، فوتبال هنوز رویای شب و روز کودکان بسیاری است؛ در گرمای آفریقا، سرمای سیبری، مدارس فوق پیشرفته اروپا، در سرزمینهای کمتر شناخته شده و در بحبوحه جنگهای داخلی و خارجی هم کودکان یک رویا را در سر میپرورانند؛ فوتبالیست شدن و گل زدن خواب شیرین هر کودکی است.
معرفی فوتبال
بازی فوتبال ورزشی است تیمی که در آن دو گروه یازده نفره در مقابل هم بازی میکنند و در دو زمان ۴۵ دقیقهای به میدان میروند و برد، باخت و تساوی بستگی به تعداد گلهای زده دو تیم دارد و هدف اصلی هر تیمی گلزنی است.
هر تیم فوتبال متشکل از دروازهبان، مدافع، هافبک و مهاجم است که همگی زیر نظر سرمربی تیم به میدان میروند. همه بازیکنان فوتبال به جز دروازهبان برای کنترل توپ و ضربه زدن نمیتوانند از دست استفاده کنند.
دروازهبان مسوولیت حضانت از دروازه را بر عهده دارد و سعی و تلاش او بر گل نخوردن و عبور نکردن توپ از چارچوب دروازه است. مدافعان هم در این کار به دروازهبان کمک میکنند. برخی از مدافعان در حملات هم حضور دارند. هافبکها بخش زیادی از زمین را در بر میگیرند. از هافبک دفاعی که به مدافعان کمک میکند تا هافبک هجومی که در حملات به مهاجمان کمک میکنند، همگی وظیفه ایجاد ارتباط بین دفاع و حمله را دارند. در نهایت نوبت به مهاجمان میرسد که کمترین سهم را در دفاع و بیشترین سهم را در گلزنی دارند. هدایت همه این بازیکنان بر عهده مربی تیم است که با اتخاذ سیستمهای مختلف که معروفترین آن ۲-۴-۴، ۳-۴-۴، ۲-۵-۳ و ۱-۳-۲-۴ هستند، به دنبال گرفتن بهترین نتایج است.
قوانین فوتبال
فوتبال دارای ۱۷ قانون کلی است که هر قانون در نحوه اجرا جزییاتی هم دارد که مهمترین آنها به این شرح است:
زمین بازی: بازی باید روی چمن طبیعی یا مصنوعی به رنگ سبز انجام گیرد. از چمن مصنوعی در بازیهای جام کنفدراسیونها و یا مسابقات بینالمللی باشگاهی استفاده میشود. زمینها باید حداقل کیفیت بینالمللی تعیین شده توسط فیفا را داشته باشند. زمین فوتبال در مسابقات بینالمللی دارای ۱۰۰ تا ۱۱۰ متر و عرض ۶۴ تا ۷۵ متر است.
توپ: توپ بازی باید از چرم یا مواد مناسب دیگر ساخته شده باشد و محیط آن بیش از ۷۰ سانتیمتر یا کمتر از ۶۸ سانتیمتر نباشد.تعداد بازیکنان: هرتیم در هر بازی باید ۱۱ بازیکن درون زمین داشته باشد که یکی از آنها دروازهبان است. تیمی که افراد درون زمینش کمتر از ۷ بازیکن باشد، حق ادامه بازی را ندارد.
تجهیزات بازیکنان: بازیکن حق استفاده یا پوشیدن هرگونه چیز خطرناکی مانند جواهرات را ندارد.
داور: هر بازی توسط یک داور که اقتدار کامل بر اجرای قوانین بازی را داشته باشد، کنترل میشود.
کمک داوران: دو کمک داور در زمین وجود دارند که میتوانند در این موارد به تصمیم داور کمک کنند.
مدت زمان بازی: بازی فوتبال در دو نیمه ۴۵ دقیقهای انجام میگیرد، مگر اینکه داور و دو تیم بر تغییر مدت زمان بازی توافق کرده باشند.
رقابتهای بین المللی
جام جهانی: جام جهانی فوتبال بزرگترین رویداد ورزشی جهان است و تیمهای ملی از کنفدراسیونهای فوتبال برگزیده میشوند و در این جام شرکت میکنند. این مسابقات هر چهار سال یکبار انجام میگیرد. نخستین مسابقات جام جهانی فوتبال مردان در سال ۱۹۳۰ برگزار شد و در سال ۲۰۱۸ در روسیه برگزار خواهد شد.
جام ملتهای قارهها: جامهای ملتهای قارهها مهمترین مسابقات بینالمللی فوتبال هستند که توسط کنفدراسیونهای هر قاره میان تیمهای ملی آن قاره برگزار میشود. این مسابقات شامل: جام ملتهای اروپا، جام آمریکای شمالی و مرکزی، جام ملتهای آفریقا، جام ملتهای آسیا و جام آمریکای جنوبی است.
جام کنفدراسیونها: جام کنفدراسیونها یکی دیگر از جامهای بینالمللی است که قهرمانان هر قاره با میزبان جام جهانی فوتبال آینده و قهرمان جام جهانی گذشته در دو گروه تقسیمبندی میشوند و به رقابت با یکدیگر میپردازند.
شکل گیری فوتبال در ایران
فوتبال برای اولین بار توسط انگلیسیها به ایران آمد. کارگران و مهندسان انگلیسی که برای حفر چاه و استخراج به ایران آمده بودند، بازی فوتبال را انجام دادند تا این که رفته رفته در بین مردم مسجدسلیمان شایع شد. اولین استادیوم در این شهر به دست مهندسین انگلیسی به بهرهبرداری رسید و اولین مسابقه فوتبال در آنجا بین مردم بومی مسجدسلیمان و انگلیسیها برگزار شد.
نخستین ایرانی که در یک تیم فوتبال بهطور رسمی بازی کرد، شخصی به نام کریم زندی بود که در سالهای ۱۲۸۷ تا ۱۲۹۷ هجری خورشیدی در بین انگلیسیها و در تیمهایی که آنها در ایران ترتیب داده بودند بازی کرد.
برای نخستینبار یک انجمن با نام انجمن ترقی و ترویج فوتبال در سال ۱۳۰۰ در تهران تشکیل شد. در راستای این فعالیتها برای اولینبار مدرسه آمریکایی یا دبیرستان البرز فعلی آموزش فوتبال را بهصورت رسمی آغاز کرد.
در سال ۱۳۰۸ اولین مسابقه رسمی در ایران با تیم بادکوبه شوروی برگزار شد. در سالهای ۱۳۱۲ و ۱۳۱۳ تغییرات زیادی در فوتبال و ورزش ایران اتفاق افتاد و انجمن ملی تربیت بدنی و پیشآهنگی تأسیس شد تا این که در سال ۱۳۱۴ و ۱۳۱۵ به ترتیب تعداد ۱۵۲ و ۳۶۷ تیم در ایران موجود بود. در سال ۱۳۱۶ حسین صدقیانی پس از بازگشت از اروپا مسوول گسترش فوتبال در ایران شد.
در سالهای ۱۳۱۷ و ۱۳۱۸ تیم ملی فوتبال ایران تشکیل شد و برای نخستین مسابقه با افغانستان دیدار کرد. ورزشگاه امجدیه در این سال راه اندازی شد.
در سال ۱۳۲۵ فدراسیون فوتبال ایران تأسیس و یک سال بعد به عضویت فیفا پذیرفته شد.
نخستین رییس فدراسیون فوتبال ایران علی کنی نام داشت.
تیم ملی ایران برای نخستینبار در سال ۱۳۵۷ به جام جهانی راه یافت و در همان سالها در اوج فوتبال آسیا قرار گرفت.
در مورد فوتبال در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
امیر قلعهنویی، سرمربی تیم ملی فوتبال ایران و مهدی طارمی پیش از دیدار با نیوزیلند در نشست خبری این بازی حاضر شده و به سوالات خبرنگاران پاسخ دادند.
کد خبر: ۱۳۷۹۲۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۵
بازیهای گروه E جام جهانی ۲۰۲۶ با دیدار تیمهای ملی فوتبال ساحل عاج و اکوادور از ساعت ۲:۳۰ بامداد امروز (دوشنبه - به وقت ایران) در ورزشگاه فیلادلفیای آمریکا پیگیری شد که در نهایت ساحل عاج با گل دقیقه ۹۰ آماد دیالو موفق شد با نتیجه یک بر صفر مقابل حریف خود به پیروزی برسد.
کد خبر: ۱۳۷۹۲۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۵
تیمهای فوتبال هلند و ژاپن در چارچوب رقابتهای گروه F از مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ به مصاف هم رفتند و در یک رویارویی نفس گیر به تساوی ۲ بر ۲ رضایت دادند.
کد خبر: ۱۳۷۹۲۱۹ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۵
کد خبر: ۱۳۷۹۱۹۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۵
تیمهای فوتبال آلمان و کوراسائو در چارچوب رقابتهای گروه E مرحله گروهی جام جهانی به مصاف هم رفتند و در نهایت آلمان ۷ بر یک پیروز قاطع میدان بود.
کد خبر: ۱۳۷۹۱۸۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۴
کد خبر: ۱۳۷۹۱۷۴ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۴
سوت
تیمهای فوتبال هائیتی و اسکاتلند در چارچوب رقابت های گروه C مرحله گروهی جام جهانی 2026 به مصاف هم رفتند و در نهایت اسکاتلند یک بر صفر هائیتی را شکست داد. خلاصه این بازی را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۹۰۲۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۴
تیمهای فوتبال برزیل و مراکش در بازی اول گروه C مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ به مصاف هم رفتند و در نهایت برزیل مقابل مراکش با نتیجه یک بر یک متوقف شد.
کد خبر: ۱۳۷۸۹۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۴
سوت
تیمهای فوتبال برزیل و مراکش در بازی اول گروه C مرحله گروهی جام جهانی 2026 به مصاف هم رفتند و در نهایت برزیل مقابل مراکش با نتیجه یک بر یک متوقف شد. خلاصه این بازی را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۸۹۷۰ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۴
کد خبر: ۱۳۷۸۸۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۳
کد خبر: ۱۳۷۸۸۸۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۳
جام جهانی 2026 که از 11 ژوئن (21 خرداد) آغاز میشود، در مقیاسی بیسابقه برگزار خواهد شد. این رقابتها با میزبانی مشترک آمریکا، کانادا و مکزیک در 16 شهر و با حضور 48 تیم برگزار میشود و در مجموع 104 مسابقه را در بر خواهد گرفت.
کد خبر: ۱۳۷۸۷۹۸ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۳
سوت
تیمهای فوتبال آمریکا و پاراگوئه در چارچوب رقابت های جام جهانی 2026 (گروه D) به مصاف هم رفتند و در انتها آمریکا 4 بر یک پاراگوئه را شکست داد. خلاصه این بازی را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۸۷۶۳ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۳
دیدار تیمهای کانادا و بوسنی و هرزگوین از گروه B جام جهانی ۲۰۲۶ کانادا، مکزیک و ایالات متحده آمریکا، از ساعت ۲۲:۳۰ جمعه، ۲۲ خرداد ۱۴۰۵ در ورزشگاه بیاماو فیلد شهر تورنتو آغاز شد که این دیدار با نتیجه تساوی یک - یک خاتمه یافت.
کد خبر: ۱۳۷۸۷۲۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۳
همزمان با آغاز رقابتهای جام جهانی فوتبال ۲۰۲۶، میلیونها هوادار در کشورهای مختلف جهان با حضور در میدانهای شهری، کافهها، سواحل، پارکها و مناطق ویژه تماشای مسابقات، شور و هیجان این رویداد بزرگ ورزشی را به نمایش گذاشتند. تصاویر منتشرشده از نقاط مختلف جهان، از آمریکای شمالی و اروپا تا آسیا و خاورمیانه، صحنههایی از شادی، هیجان، اضطراب و همدلی هوادارانی را ثبت کرده است که فارغ از مرزهای جغرافیایی و تفاوتهای فرهنگی، در کنار یکدیگر به تماشای مسابقات نشستهاند. این قابها نشان میدهد جام جهانی تنها یک رقابت فوتبالی نیست، بلکه رویدادی جهانی است که میلیونها نفر را گرد یک علاقه مشترک جمع کرده و فوتبال را به زبان مشترک ملتها تبدیل کرده است.
کد خبر: ۱۳۷۸۶۶۲ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۲
تیم ملی فوتبال کره جنوبی در نخستین دیدار خود در رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶، مقابل جمهوری چک با نتیجه ۲ بر یک پیروز شد.
کد خبر: ۱۳۷۸۶۲۶ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۲
سوت
تیمهای فوتبال مکزیک و آفریقای جنوبی در بازی افتتاحیه جام جهانی 2026 در چارچوب بازیهای گروه A مرحله گروهی به مصاف هم رفتند و در نهایت مکزیک میزبان 2 بر صفر پیروز میدان شد. خلاصه این بازی را میبینید.
کد خبر: ۱۳۷۸۵۷۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۲
جام جهانی ۲۰۲۶ از امشب با دیدار تیمهای ملی مکزیک و آفریقای جنوبی در ورزشگاه تاریخی آزتکای مکزیکوسیتی رسماً آغاز میشود؛ رقابتهایی که برای نخستین بار با میزبانی مشترک سه کشور مکزیک، آمریکا و کانادا و با حضور ۴۸ تیم برگزار شده و عنوان بزرگترین دوره تاریخ جام جهانی را به خود اختصاص داده است. پیش از نخستین مسابقه، ورزشگاه آزتکا میزبان مراسم افتتاحیه باشکوهی با حضور هنرمندان و چهرههای سرشناس خواهد بود تا جشن جهانی فوتبال رسماً آغاز شود. در این میان، تیم ملی ایران نیز به عنوان یکی از نمایندگان آسیا در این دوره حضور دارد و میلیونها هوادار ایرانی امیدوارند ملیپوشان کشورمان در نخستین جام جهانی ۴۸ تیمی، عملکردی درخشان و تاریخی از خود به نمایش بگذارند. اکنون نگاه فوتبالدوستان جهان به مکزیکوسیتی دوخته شده است؛ جایی که با سوت آغاز دیدار مکزیک و آفریقای جنوبی، تب جام جهانی ۲۰۲۶ رسماً سراسر جهان را فرا خواهد گرفت.
کد خبر: ۱۳۷۸۵۷۱ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۲
سپ بلاتر در واکنش به ماجرای جلوگیری از ورود عمر آرتان، داور سومالیایی جام جهانی ۲۰۲۶، انتقادات تندی را متوجه فیفا و جیانی اینفانتینو کرد.
کد خبر: ۱۳۷۸۴۳۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۱
مجموعهای از تصاویر بهیادماندنی از تاریخ جامهای جهانی فوتبال، لحظههایی از اشک، شادی و افتخار را به تصویر میکشد؛ از صحنههای ماندگار تیمهای بزرگ جهان تا قابهایی خاطرهانگیز از حضور تیم ملی ایران در این رقابتها.
کد خبر: ۱۳۷۲۴۰۷ تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۳/۲۱