در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


دریاچه ارومیه نام دریاچه‌ای در شمال غربی کشور ایران است که طبق تقسیمات کشوری ایران، این دریاچه میان دو استان آذربایجان غربی و استان آذربایجان شرقی قرار گرفته‌است. مساحت این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومتر مربع بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا از نظر مساحت قرار می‌گیرد. دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران، بزرگ‌ترین دریاچه آب شور در خاور میانه، و ششمین دریاچه بزرگ آب شور دنیا است. آب این دریاچه بسیار شور بوده و بیشتر از رودخانه‌های زرینه‌رود،  سیمینه‌رود،  تلخه رود،  گادر،  باراندوز، شهرچای،  نازلو و زولا تغذیه می‌شود.

 

 فسلفه نام گذاری


نام این دریاچه امروزه دریاچه ارومیه است که از نام شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان‌غربی گرفته شده‌است. در دهه ۱۹۳۰ میلادی به هنگام پادشاهی رضاشاه این دریاچه به افتخار وی دریاچه رضائیه نامگذاری شد. پس از انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نام دریاچه به نام پیشین خود، دریاچه ارومیه بازگردانده‌شد. در زبان ترکی اورمو گولو گفته می‌شود. در زبان پارسی کهن، این دریاچه چیچست به معنای درخشنده نامیده شده‌است.

 

دریاچه در اسناد تاریخی


یکی از نخستین اشارات به دریاچه ارومیه در کتیبه سده نهم پیش از میلاد مسیح در شلمنسر سوم (سلطنت بین ۸۵۸–۸۲۴ قبل از میلاد) به دو نام در محل دریاچه ارومیه اشاره شده: پرسواه (به معنی ایرانیان یا پارسیان) و ماتای (یا میتانی‌ها). هنوز دقیقاً روشن نیست که این نام‌ها به منطقه یا قبیله یا پیوندی که بین گروهی از نام‌های مردم با شاهان وجود داشته اشاره می‌کند.

دریاچه مرکز پادشاهی منائیان بود. محل زندگی احتمالی منائیان در تپه حسنلو در جنوب دریاچه بوده‌است. منائیان به توسط گروهی که متیان نام داشتند غلبه شدند،  مردمان ایرانی مختلفی که سکاها،  سرمتی‌ها، یا کیمری شناخته می‌شدند. به درستی معلوم نیست که مردمان نامشان را از دریاچه گرفته‌اند یا دریاچه نامش را از مردمان اطراف آن گرفته‌است؛ ولی کشور باستانی متیان نامیده می‌شد که نام لاتین دریاچه از آن گرفته شده‌است.

در پانصد سال اخیر نواحی اطراف دریاچه محل سکونت مردمان ایرانی شامل آذربایجانی‌ها و مردم کرد بوده‌است.


تنوع زیستی


بر اساس لیست تنوع زیستی پارک ملی دریاچه ارومیه که در سال ۲۰۱۴ و ۲۰۱۶ ارائه شده‌است پارک ملی دریاچه ارومیه مسکن ۶۲ گونه باکتری و آرکئوباکتر، ۴۲ گونه قارچ‌های میکروسکوپی، ۲۰ گونه جلبک، ۳۱۱ گونه گیاه، ۵ گونه نرم‌تنان دو کفه‌ای (رودخانه‌های جزایر)، ۲۲۶ گونه از پرندگان، ۲۷ گونه خزنده و دوزیست و ۲۴ گونه از پستانداران می‌باشد. همچنین دست کم فسیل ۴۷ گونه یافته شده‌است.

این زیست‌بوم بصورت بین‌المللی توسط یونسکو به عنوان منطقه تحت حفاظت به ثبت رسیده‌است. سازمان محیط زیست ایران اکثر نقاط این دریاچه را به عنوان پارک ملی شناسایی نموده‌است. این دریاچه با داشتن بیش از یک‌صد جزیره کوچک سخره‌ای محل توقف پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو،  پلیکان،  کفچه‌نوک،  اکراس،  لک‌لک،  اردک پیسه، نوک‌خنجری٬ چوب‌پا، و مرغ نوروزی‌ می‌باشد.

به خاطر شوری بیش از حد دریاچه هیچ نوع ماهی در این دریاچه زندگی نمی‌کند. با این‌حال دریاچه ارومیه یکی از زیست‌گاه‌های مهم سخت‌پوست آرتمیاشناخته‌می‌شود. این سخت پوست یکی از منابع اصلی تغذیه پرندگان مهاجر از جمله فلامینگو به‌شمار می‌آید. در اوایل سال ۲۰۱۳ از رئیس وقت مرکز مطالعات آرتمیای ارومیه نقل شد که آرتمیا در این دریاچه منقرض شده‌است. این نظر توسط برخی کارشناسان دیگر رد شده‌است.

در بهمن ۱۳۹۴ رئیس مرکز تحقیقات آرتمیای کشور عنوان داشت که بر پایه بررسی‌ها آرتمیای زنده در دریاچه ارومیه وجود ندارد.  یوسفعلی اسدپور افزود: در سه ماه اول سال جاری به علت وجود آب و ورود کافی آن به دریاچه ارومیه در مصب رودخانه‌های آن آرتمیا شروع به زندگی کرد که متأسفانه با خشکسالی تابستانه این موجودات نابود شدند.

 

پارک ملی دریاچه ارومیه


دریاچه ارومیه در سال ۱۳۵۲ در فهرست پارک‌های ملی ایران به ثبت رسید. پارک ملی دریاچه ارومیه، از زیستگاه‌های طبیعی جانوران در ایران می‌باشد. این پارک ملی با وسعت ۴۶۲۶۰۰ هکتار همچنین یکی از ۹ ذخیره‌گاه زیست‌کره در ایران است.

 


حوضه آبریز


دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دایمی در آسیای غربی در شمال غرب فلات ایران قرار گرفته‌است.  حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ۵۱٬۸۷۶ کیلومتر مربع است معادل بیش از ۳٪ مساحت کل کشور ایران می‌باشد. این حوضچه توسط مجموع ۶۰ رودخانه سیرآب می‌شود که ۲۱ رودخانه دایمی یا فصلی هستند و ۳۹تای آن‌ها دوره‌ای می‌باشند. از این میان زرینه رود،  سیمینه رود و آجی چای (تلخه‌رود) ورودی‌های اصلی به دریاچه ارومیه می‌باشند. این حوضه با داشتن دشت‌هایی مانند دشت ارومیه،  تبریز،  آذرشهر،  بوکان،  بناب،  میاندوآب،  مهاباد،  نقده،  سلماس،  پیرانشهر و اشنویه، یکی از کانون‌های ارزشمند فعالیت کشاورزی و دامداری در ایران به‌شمار می‌رود.  سد بزرگ مخزنی بوکان نقش مهمی در حفظ این دریاچه تاکنون داشته‌است.

 

خشک شدن دریاچه


این دریاچه از اواسط دهه ۸۰ شروع به خشک شدن کرد و امروزه در خطر خشک شدن کامل قرار دارد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد که در سال ۲۰۱۵ دریاچه ۸۸ درصد مساحت خود را از دست داده (گزارش‌های قبلی تنها به از دست رفتن ۲۵ تا ۵۰ درصد مساحت دریاچه اشاره کرده بودند). دلایل بسیاری برای خشک شدن دریاچه ذکر شده‌است از جمله خشکسالی، احداث بزرگراه بر روی دریاچه، و استفاده بی‌رویه از منابع آب حوزه آبریز دریاچه و همچنین بارش کم برف و باران در سال‌های اخیر می‌باشد. تحقیق جدیدی توسط چند تن از محققان در آمریکای شمالی نشان می‌دهد که خشک‌سالی تنها باعث کاهش ۵ درصدی بارش در حوزه آبریز دریاچه شده و عوامل انسانی شامل پروژه‌های جاه‌طلبانه توسعه اقتصادی-آبی به همراه ساخت بزرگراه ۱۵ کیلومتری بر روی دریاچه با دریچه کوچک ۱/۲ کیلومتری وضعیت دریاچه را به بحران کشانیده‌است که برای ساخت آن از کوه مجاورت دریاچه استفاده کردند.

تا سال ۲۰۱۲ بیش از دویست سد بر روی رودخانه‌های حوزه آبریز این دریاچه در مرحله آماده بهره‌برداری، یا پایان مراحل طراحی بودند.

در اولین هفته از آبان ۱۳۹۴ خورشیدی، تراز آب دریاچه ارومیه ۱۲۷۰٫۰۴ متر اعلام شد که نسبت به آبان سال ۱۳۹۳ خورشیدی، ۴۰ سانتیمتر کاهش نشان می‌داد.

نقش نمایندگان مجلس در خشک شدن دریاچه


روزنامه اقتصاد پویا در سرمقاله‌ای مقصر خشکیدن دریاچه ارومیه را مردم و نمایندگانی معرفی کرد که برای تأمین نیاز‌های کشاورزی و خانگی آذربایجان، بار‌ها خواستار انتقال آب رودخانه‌هایی که به دریاچه ارومیه می‌ریزند به نقاط دیگر شده‌اند و از مقامات حکومتی درخواست داشتند تا آب این رودخانه‌ها برای تأمین نیاز باغ‌های مراغه و دیگر شهر‌های استان استفاده شود یا با فشار بسیار بر مسئولین، طرح پل میان‌گذر دریاچه ارومیه را اجرایی کردند. البته قابل ذکر است که بیش از ۷۰ درصد مردم ارومیه از طریق کشاورزی هزینه‌های زندگی خود را تأمین می‌کنند و باید فکری اساسی شود تا هیچ طرف متضرر نشود. برخی کارشناسان معتقدند: برای نجات دریاچه ارومیه به جای خشکاندن ارس و از بین بردن زمین‌های بارور نقاط دیگر، باید از مصرف آب کاسته شود و به وزارت نیرو اجازه داده شود تا آب رودخانه‌هایی را که به‌طور طبیعی به دریاچه ارومیه می‌ریخته‌اند دوباره به دریاچه ارومیه بریزند.

 

آسیب های زیست محیطی خشک شدن


برخی کارشناسان محیط زیست پیش‌بینی می‌کنند در صورت خشک شدن این دریاچه هوای معتدل منطقه تبدیل به هوای گرمسیری با باد‌های نمکی خواهد شد و زیست‌محیط منطقه تغییر خواهد کرد. علاوه بر نمک بسیاری از آلودگی‌های شامل فلزات سمی سنگین مورد استفاده در صنعت و مواد سمی مورد استفاده در کشاورزی به آب‌های سطحی و زیر سطحی مرتبط با دریاچه نفوذ کرده‌اند و در صورت خشک شدن دریاچه بسیاری از از مواد سمی هوازی شده و خطرات بیماری‌های تنفسی برای زیست‌بوم و مردم منطقه بوجود خواهد آورد.

 

طرح‌های نجات دریاچه


یکی از طرح‌هایی که برای نجات دریاچه ارومیه مطرح شده انتقال آب از حوضه‌های آبریز دیگر از جمله رود ارس بود که انتقال آن می‌توانست به پر شدن دریاچه ارومیه کمک شایانی کند. به گفته نادر قاضی‌پور، تنها راه نجات دریاچه ارومیه، استفاده از آب‌های رود ارس و شهرستان پیرانشهر است. اما این نظریه با مخالفت‌هایی روبروست. در مرداد ۱۳۹۰ خورشیدی مجلس شورای اسلامی با دو فوریّت طرح انتقال آب به دریاچه ارومیه موافقت نکرد.

برنامه نجات دریاچه ارومیه در دولت یازدهم


با انتخاب (حسن روحانی) به سمت ریاست‌جمهور و شکل‌گیری دولت یازدهم، برنامه نجات دریاچه ارومیه مورد تأکید قرار گرفت و کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه به مدیریت معاون اول رئیس‌جمهور تشکیل شد. موضوعاتی همچون مقابله با ریزگردها، وضعیت کشاورزی و الگوی کشت در منطقه و تعداد زیاد چاه‌های آب مورد بررسی قرار گرفت.

برخی کارشناسان اعتقاد دارند فعالیت‌های ترمیمی انجام شده در این دوره در کنار حمایت‌های مردمی، موجب کاهش روند تخریب دریاچه ارومیه و در برخی بخش‌ها باعث بهبود شرایط شده‌است.

عیسی کلانتری رئیس ستاد احیا و مسعود تجریشی مدیرکل برنامه ریزی و تلفیق ستاد احیا هستند.

 

در مورد دریاچه ارومیه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

نیروی ایران از انتقال ٦٧٠ میلیون مترمکعب آب به دریاچه... ارومیه خبر داد و گفت برنامه هایی را در راستای... احیای دریاچه ارومیه در دستور کار داریم ...
دریاچه ارومیه در نظر دارد که با اجرای کامل این... برنامه ها وضعیت دریاچه ارومیه بهتر می شود اظهار کرد... تصفیه خانه ی ارومیه و تبریز نیز در راستای احیای... دریاچه ارومیه به عنوان بزرگترین طرح زیست محیطی کشور در...
کد خبر: ۱۰۸۵۸۹۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۱۴


ها به دریاچه ارومیه حجم آب دریاچه بیش از ۲... سال گذشته است تراز دریاچه ارومیه در حال حاضر آخرین... متر کمتر از تراز دریاچه در مقایسه با مدت مشابه... سال گذشته است دریاچه ارومیه از بزرگترین دریاچه های آب...
کد خبر: ۱۰۸۳۹۰۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۸/۰۳


بندر شرفخانه یکی از بنادر دریاچه ی ارومیه است این... که در زمان پر آبی دریاچه ی ارومیه استفاده می... لجن دریاچه به منظور آب درمانی و لجن درمانی وارد... چاه های عمیق و احداث سدهای مکرر میزان آب دریاچه...
کد خبر: ۱۰۸۳۴۰۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۲۹


سالانه ۵۵۰ میلیون مترمکعب آب وارد دریاچه ارومیه می شود...
کد خبر: ۱۰۸۲۶۱۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۲۵


بدترین وضعیت در ۳۴ ماه اخیر:
تامین حق آبه وسعت دریاچه ارومیه به بدترین وضعیت خود...
آخرین آمارهای منتشره توسط وزارت نیرو تراز آب دریاچه ارومیه... سانتی متر کاهش داشته است وسعت آب دریاچه نیز با... بدترین وضعیت دریاچه ارومیه از آذرماه ۹۷ است ادامه این... دریاچه گمانه زنی های خشکی کامل این دریاچه را با...
کد خبر: ۱۰۸۲۴۱۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۲۴


دلار رسید کاهش ۴۲ درصدی حجم آب دریاچه ارومیه در...
کد خبر: ۱۰۷۹۶۸۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۱۰


ضرباهنگ مرگ برای دریاچه ارومیه که از ۲۰سال پیش آغاز... شده بود اینک با تعطیلی ستاد احیای دریاچه بیش از...
آذربایجان غربی دریاچه ارومیه بزرگترین دریاچه داخلی ایران است مساحت... این دریاچه در سال ۱۳۷۷ در حدود شش هزار کیلومترمربع... بود که در ردیف بیست و پنجمین دریاچه بزرگ دنیا... از نظر مساحت قرار می گیرد دریاچه ارومیه بزرگ ترین...
کد خبر: ۱۰۷۹۳۰۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۷/۰۸


در اطراف دریاچه ارومیه فعال شده است ...
با ادامه روند فعلی خشک شدن دریاچه ارومیه کانون های... به شمار می رود کانون های ریزگرد نمکی دریاچه ارومیه... بازدارنده صورت گرفته کانون های ریزگرد نمکی دریاچه ارومیه هنوز... پسند و سازگار با حاشیه دریاچه ارومیه عملا تا به...
کد خبر: ۱۰۷۷۳۵۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۹


در نامه نماینده ارومیه به رییس جمهور تاکید شد
نماینده مردم ارومیه طی یک نامه ای به رییس جمهور... به وضعیت نامناسب دریاچه ارومیه اشاره کرد و هشدار داد... حال دریاچه ارومیه خوب نیست و معیشت و زندگی میلیون... آن به ادامه حیات دریاچه گره خورده است ...
ایران با سلام و احترام حال دریاچه ارومیه نگین آبی... حوزه آبریز آن به ادامه حیات دریاچه گره خورده است... عدم توجه به موضوع مهم احیا دریاچه ارومیه و خشک... دریاچه با ایجاد کانون های بحرانی تولید گرد و غبار...
کد خبر: ۱۰۷۶۵۷۴    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۵


بوک رونمایی شد تصویر فضایی "دریاچه ارومیه" از لنز دوربین...
کد خبر: ۱۰۷۵۴۱۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۲۰


که در جدیدترین آنها تصویری دلخراش از دریاچه ارومیه ثبت...
دریاچه ارومیه است که امروز توسط دفتر مهندسی فضایی چین...
کد خبر: ۱۰۷۵۳۲۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۹


مدیرعامل شرکت آب منطقه ای آذربایجان غربی گفت تراز دریاچه... ارومیه به یکهزار و ۲۷۰ متر و ۶۹ سانتی متر...
با بیان اینکه میزان آب دریاچه ارومیه نیز نسبت به... است اظهار داشت میزان آب دریاچه ارومیه هم اکنون به... اشاره به کاهش وسعت دریاچه بیان کرد وسعت فعلی دریاچه... ارومیه ۲ هزار و ۱۹۴ کیلومتر مربع است که این...
کد خبر: ۱۰۷۵۱۱۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۸


سانتیمتری تراز دریاچه ارومیه خبرداد ...
آخرین وضعیت دریاچه ارومیه افزود تراز فعلی دریاچه ۱۲۷۰ ۶۹... کاهش ۶۲ سانتی متری تراز دریاچه دارد وی با اشاره... به کاهش وسعت دریاچه اظهار کرد وسعت فعلی دریاچه ارومیه... حال حاضر دریاچه ارومیه ۲ میلیارد و ۸۶۰ میلیون مترمکعب...
کد خبر: ۱۰۷۴۸۸۹    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۶/۱۷


نسبت به عدم تجمع و سفر غیرضروری دریاچه ارومیه مملو...
کد خبر: ۱۰۷۱۴۰۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۵/۳۱


غلظت نمک دریاچه اورمیه افزایش می یابد و شرایط برای... موجب تغییر رنگ آب دریاچه ارومیه می شوند با کاهش... دما وافزایش ورود آب های شیرین به دریاچه این وضعیت...
کد خبر: ۱۰۶۵۴۴۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۳۱


نماینده استانی ستاد احیای دریاچه ارومیه در آذربایجان غربی گفت... هم اکنون دریاچه ارومیه سه هزار و ۱۲۹ کیلومترمربع وسعت...
اشاره به آخرین وضعیت دریاچه ارومیه اظهار داشت امروز تراز... دریاچه ۱۲۷۱ ۰۲ است که نسبت به مشابه سال گذشته... از کاهش وسعت دریاچه ارومیه خبر داد و تصریح کرد... هم اکنون دریاچه ارومیه سه هزار و ۱۲۹ کیلومترمربع وسعت...
کد خبر: ۱۰۶۳۲۲۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۲۰


نمک دریاچه ارومیه بال هایشان با بلورهای نمک به هم... چسبیده بود و توانایی حرکت نداشتند توسط محیط بانان دریاچه... ارومیه نجات یافتند ...
کد خبر: ۱۰۶۲۹۵۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۹


دریاچه ارومیه یکی از جاذبه های طبیعی و گردشگری کشورمان... به حساب می آید قرمزی رنگ آب دریاچه در این... جذب علاقه مندان به دومین دریاچه ی شور جهان می...
کد خبر: ۱۰۶۱۸۷۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۳


الاختیار دبیر کارگروه ملی و مجری طرح نجات دریاچه ارومیه...
کارگروه ملی و مجری طرح نجات دریاچه ارومیه در ادامه... ملی و مجری طرح نجات دریاچه ارومیه ضمن اشاره به... ستاد احیای دریاچه ارومیه- نسبت به همکاری تمام دستگاه های... عضو ستاد احیای دریاچه ارومیه به اقدامات انجام شده برای...
کد خبر: ۱۰۶۱۵۶۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۱۲


دبیر کارگروه ملی و مجری طرح نجات دریاچه ارومیه و... برای بازدید از پروژه دریاچه ارومیه رفته بودند هنگام بازگشت...
کد خبر: ۱۰۶۰۷۳۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۰/۰۴/۰۷


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv