چگونه ايران با استفاده از «تکنولوژي ميانه» آمريکا را زمين گير کرد

به گزارش خبرنگار بین الملل تابناک، دکتر کيهان برزگر استاد روابط بين الملل و رئيس دانشکده حقوق و علوم سياسي واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي در«همايش بين المللي ايران و نظم جهاني»، مرکز مطالعات عالي بين المللي دانشگاه تهران گفت: جنگ آمريکا و اسرائيل با ايران نشان داد که «تکنولوژي ميانه» يک قدرت نظامي ضعيف تر (ايران) قادر به ايجاد «بازدارندگي ميانه» در برابر تکنولوژي پيشرفته قدرت هاي قوي تر نظامي (آمريکا و اسرائيل) مي باشد. ايران با توسعه سيستم موشکي و پهبادي ارزان، استراتژي بازدارندگي مستقل و با بهره برداري از يک ژئوپلتيک برتر قادر به مقاومت در برابر تکنولوژي برتر هوايي، ماهواره اي و هوش مصنوعي آمريکا در اين جنگ بوده است. نکته مهم در اين فرآيند توانايي تکنولوژي ميانه ايران در کشاندن جنگ از هوا به دريا و زمين و تبديل آن به يک جنگ فرسايشي غير متقارن است. اين وضعيت، به ايران فرصت داده که نقطه تعادل و تعيين شرط در معادله جنگ و ديپلماسي در برابر آمريکا تعيين کند. 

ایران دیدگاه غالب در روابط بین الملل را به چالش کشید

وی افزود: ديدگاه غالب در روابط بين الملل اين است که يک قدرت ميانه قادر به شکست ابرقدرت ها در جنگ نيست. اما جنگ ائتلافي آمريکا و اسرائيل عليه ايران نشان داد که ابرقدرت ها الزاما پيروز ميدان جنگ نيستند و قدرت هاي ميانه با تکنولوژي ميانه و ارزان مي توانند ابر قدرت ها را زمين گير کنند. اين تجربه در مورد جنگ اوکراين هم صادق است که يک قدرت بزرگ همچون روسيه همچنان قادر به پايان جنگ نبوده است. هر چند کل اين معادله به معناي شکست ابرقدرت ها نيست، اما نکته مهم مقاومت قدرت هاي ميانه و به چالش کشيده شدن جايگاه ابرقدرتي آمريکا و روسيه است. اين وضعيت يک نقطه عطف در تحول مفهوم بازدارندگي در نظم جهاني است.

برزگر یادآور شد: تکنولوژي ميانه ايران از سه طريق تکنولوژي برتر و قدرت بازدارندگي آمريکا را به چالش کشيده است:  نخست، ايجاد، توسعه و ارتقاي ظرفيت دفاعي مستقل است. تجربه انزوای راهبردی ايران در نتيجه يک جنگ طولانی با عراق در دهه 1980 و تحریم‌های تسلیحاتی، خوداتکایی دفاعی ايران را به یکی از پایه‌های سیاست دفاعی کشور تبدیل کرده است. اکنون ايران توان تأمین، نگهداری، بازسازی و جایگزینی بخش مهمی از مهمات و نیازهای دفاعی خود، بدون وابستگی تعیین‌کننده به زنجیره‌های عرضه خارجی را دارا مي باشد. حفظ توان عملیاتی ایران در جنگ با آمريکا و اسرائيل نشان می‌دهد که محدودیت دسترسی به فناوری و تجهیزات نظامی خارجی، با تمرکز بر خوداتکایی و تاکتیک‌های نامتقارن همراه شده است. این امر بیانگر آن است که راهبرد دفاعی ايران کوشیده است وابستگی به واردات تسليحات را کاهش دهد و ظرفيت داخلي در بخش‌هایی چون تولید، نگهداری و بازسازی صنايع نظامي خود ایجاد کند. 

رئيس دانشکده حقوق و علوم سياسي واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي در ادامه افزود: دوم، توسعه استراتژي دفاع-تهاجمي «موزائيکي» است. اين استراتژي یک تاکتیک نظامي سازگار با ژئوپلتيک برتر ايران به ويژه از طريق تسلط بر تنگه هرمز است. اين راهبرد نظامي به معنای دفاع و عمليات تهاجمي پراکنده، چندلایه، غیرمتمرکز و نقطه‌ای است. در این شیوه فرماندهی و عملیات به‌گونه‌ای است که نابودی مرکز فرماندهی کل سیستم را از کار نمی‌اندازد. هر منطقه یا استان در سرتاسر ايران یگان‌های کوچک یا حتی گروه‌های مستقلی دارد که می‌توانند به‌صورت مستقل عمل کنند. هدف اصلی از انجام چنین عملیاتی، پیچیده و فرسایشی کردن عملیات حريف مقابل است. هدف اصلي در اين راهبرد ايجاد يک جنگ فرسايشي نامتقارن براي آسيب رساندن به منافع و لجستيک نظامي کشور مهاجم با قدرت تکنولوژيک برتر متعارف است. همزمان ايران با کاربرد تکنولوژي ميانه و ارزان خود در شيوه عمليات جنگي آمريکا به لحاظ تامين زنجيره لجستیک مداوم نیروها و ادوات نظامي به منطقه و محدوديت ذخایر سامانه‌های پدافند هوایی و مهمات دوربرد اختلال و محدوديت جدي ايجاد کرده است. تداوم جنگ به لحاظ بسيج پرسنل نظامي و حفظ روحيه نفرات هم محدوديت هايي براي آمريکا در پي داشته است.

بهره ایران از استراتژي سرايت جنگ به منطقه

وی گفت: سوم، استراتژي سرايت جنگ به منطقه است. حضور پايگاه هاي نظامي متعدد آمريکا در منطقه اين فرصت بي نظير را به ايران داده که معادله بازدارندگي را از طريق حمله مستقيم به اين پايگاه ها از درون سرزمين اصلي خود انجام دهد. ايران توانسته با تکنولوژي ميانه خود که متشکل از موشک هاي دوربرد، ميان برد و پهبادهاي پيشرفته تهاجمي به پايگاه هاي نظامي آمريکا در منطقه ضربه جدي بزند و همزمان ظرفيت افزايش تنش براي ايجاد توازن در معادله بازدارندگي با آمريکا ايجاد کند. در نبرد تنگه هرمز ايران نشان داد که مي تواند بر اين تنگه استراتژيک کنترل کامل داشته و از طريق تکنولوژي ميانه خود براي اختلال در جريان انتقال انرژي بين المللي و ضربه زدن به منافع جهاني آمريکا استفاده کند. 

رئيس دانشکده حقوق و علوم سياسي واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي در پایان گفت: بنابراين، جنگ آمريکا و اسرائيل با ايران به جدال تکنولوژي ميانه و تکنولوژي پيشرفته در نظم جهاني تبديل شده است. خروجي اين جنگ شکل گيري مفهوم جديد «بازدارندگي ميانه» است. به واقع، تداوم جنگ و افزايش مداوم تنش از سوي دو طرف درگير نشان مي دهد که آمريکا با تکنولوژي پيشرفته به راحتي نمي تواند حريف تکنولوژي ميانه ايران شود. اين جنگ نشان داد که تکنولوژي میانی ايران ظرفیتی راهبردی برای ارتقای بازدارندگي مستقل، افزایش تاب‌آوری، کاهش وابستگی و تقویت قدرت مانور اين کشور در روند جنگ و تعيين معادلات صلح به شمار می‌آید. به لحاظ تاثيرگذاري بر نظم جهاني، تا قبل از جنگ ايران، نقش قدرت هاي ميانه بيشتردر قالب برتري بلامنازع قدرت هاي بزرگ از طريق سلطه بر تکنولوژي پيشرفته تعريف مي شد. اکنون قدرت هاي ميانه ديگر به تضمين يا وابستگي امنيتي به قدرت بزرگ عمل نمي کنند، بلکه بر مبناي تنوع بخشي به تکنولوژي ميانه در جستجوي اهرم هاي بازدارندگي مستقل مي باشند.