تنهایی یک ملت در جنگ در برابر موشکهای صدام
برنامه موشکی ایران از کجا و توسط چه کسانی پایه گذاری شد؟ / ماجرای درخواست شوروی از سپاه برای حمله موشکی به عربستان!
ایران و تنهایی استراتژیک و تاریخی آن، جنگ و تنگناهای تسلیحاتی و نظامی و یک ملت و سرزمین محاصره شده توسط قدرتهای منطقهای و بینالمللی در یک محیط آنارشیک، تلنگر بزرگی در ذهن تصمیمگیران و فرماندهان نظامی جوان زد. ایران در این مقطع تاریخی به یک درک دقیق و راهبردی از تحولات آینده رسید. اینکه برای بقا و خوشخیم کردن معمای امنیتش، چارهای جز تقویت توان بازدارندگی ندارد.


۳۱ شهريور ۱۳۵۹ ارتش بعث عراق با فرمان صدام به كشور عزيزمان ايران حملهور شد. در سال اول جنگ، ارتش، عراق جزو مناطقي كه همان روزهاي ابتدايي جنگ به اشغال درآورده بود، قادر به پيشروي بيشتر نبود. اما ما نيز نتوانسته بوديم صدام را به عقب برانيم و بخش زيادي از پنج استان غربي ما در اشغال رژيم بعث بود.
از مهرماه ۱۳۶۰ (يك سال پس از شروع جنگ و دو هفته پس از انتصاب محسن رضايي به فرماندهي كل سپاه) در ۵ مهرماه عمليات ثامنالائمه آغاز شد و اولين پيروزي بزرگ ايران در جنگ رقم خورد؛ عملياتي كه منجر به شكسته شدن حصر آبادان و بازپسگيري ۱۵۰ كيلومترمربع از خاك وطن شد.
در ادامه در كمتر از يكسال، چند عمليات موفق و بزرگ ديگر از جمله عمليات طريقالقدس، فتحالمبين و بيتالمقدس انجام و بخش قابل توجهي از اراضي اشغال شده آزاد و ارتش بعث به مرزهاي بينالمللي عقب رانده شد.
آنچه گفته شد، مقدمهاي بود بر موضوع اصلي كه قصد دارم بدان بپردازیم. موضوع اصلي اين بحث، تنهايي استراتژيك ايران، رنجهاي اين تنهايي در هشت سال جنگ و تغيير دكترين راهبردي ايران در برابر تهديدهاست.
در دوران دفاع مقدس، ايران از يك سو با تحريمهاي تسليحاتي روبهرو بود و از سوي ديگر، در برابر دشمني قرار داشت كه تا دندان مسلح بود و توسط بازيگران منطقهاي و بينالمللي حمايت ميشد. سياستگذاران ايراني و به ويژه فرماندهان نظامي ايران كه خود را در يك تنگنا و رنج راهبردي ميديدند و از سويي از هيچ كشوري جز سوريه، كره شمالي و تا مدتي ليبي حمايت دريافت نميكردند، چارهاي جز اتخاذ يك راهبرد درونزاي نظامي نميديدند.
جنگ ايران و عراق نياز شديد تهران به ايجاد توان بازدارندگي در مقابل دشمنانش را ثابت كرد. در اين جنگ شليك بيرحمانه موشكهاي عراق به سوي شهرهاي ايران و كوچ اجباري و كشته شدن هزاران شهروند ايراني، سبب شد تا موشك در ساختار نظامي ايران از صرف يك سلاح، به يك شيوه كامل براي جنگ تبديل و در نهايت به عنوان يكي از اجزاي اصلي راهبرد بازدارندگي ايران مطرح شد.
ماموریت بزرگی که محسن رضایی به شهید تهرانی مقدم داد
بر همين مبنا بود كه در بحبوحه دور دوم جنگ شهرها، محسن رضايي ماموريت بزرگي به حسن تهرانيمقدم داد. آن ماموريت چه بود؟ «تشكيل يگان موشكي سپاه و ساخت موشك با مهندسي معكوس.»
پس از صدور فرمان تاريخي امام (ره) مبني بر تشكيل نيروهاي سهگانه سپاه پاسداران، سردار محسن رضايي در سال ۱۳۶۴ حسن تهرانيمقدم را به سِمت فرماندهي يگان موشكي سپاه منصوب كرد و اين ماموريتي بزرگ براي شهيد تهرانيمقدم بود.
در حكم محسن رضايي خطاب به شهيد تهرانيمقدم آمده است: «به موجب اين حكم جنابعالي به عنوان فرمانده يگان موشكي سپاه پاسداران انقلاب اسلامي منصوب ميشويد. اميد است با نصبالعين قرار دادن تقوا و پيروي از ولايت فقيه و عنايت كامل به موازين شرع مقدس اسلام و همچنين با توجه به ضوابط سپاه و رعايت سلسله مراتب بتوانيد گامهاي موثر جهت رضاي خداوند تبارك و تعالي برداريد.»
محسن رضايي در ذيل اين حكم خطاب به محسن رفيقدوست وزير وقت سپاه پاسداران تاكيد كرده بود: «جهت آگاهي و ادامه پشتيباني تا مرحله خودكفايي يگان مربوطه» كه جهتگيري ماموريت تهرانيمقدم را مشخص كرده بود.

حکم و ماموریتی که در ابتدا جدی گرفته نمی شد!
يكي از فرماندهان دفاع مقدس در اين رابطه در جمعي عنوان كرد: وقتي محسن رضايي ماموريت و حكم تشكيل يگان موشكي را به شهيد تهرانيمقدم داد، ما تصور كرديم آقا محسن ميخواهد تهرانيمقدم را اصطلاحا دنبال نخود سياه بفرستد. اما به فاصله كوتاهي متوجه شديم باور به ساخت موشك نزد فرمانده سپاه و استعداد و توان لازم از سوي شهيد تهرانيمقدم و همكارانش براي اين ماموريت راهبردي وجود داشت.
محسن رضايي در همين رابطه گفته است: «گروه سیزده نفرهاي را با سرپرستي شهيد حسن تهرانيمقدم براي آموزش موشكي به سوريه فرستاديم. سوريها گفته بودند ما به شما موشك نميدهيم ولي حاضريم به نيروهايتان آموزش بدهيم، حتي در تعميرات هم كمكتان ميكنيم ولي از ما موشك نخواهيد. ميگفتند ما تعهداتي با شوروي داريم كه شورويها به ما اجازه نميدهند. بعدا معلوم شد قذافي ميگفت شما كويت و عربستان را بزنيد. آنها با مشورت شورويها ميخواستند جنگ در حوزه خليجفارس گسترش پيدا كند و جنگ با گذشتن از ايران و عراق، منطقهاي بشود و يك منطقه بزرگتر را در بربگيرد. خب ما اين موشكها را آورديم، نفراتمان را هم فرستاديم در سوريه آموزش ببينند كه دي ماه ۶۳ برگشتند و بحمدالله يگان موشكي سپاه در كرمانشاه مستقر شد.»
روايت ديگر محسن رضايي از اين ماجرا بدين ترتيب است: «جنگ شهرها كه آغاز شد، صدام به شدت شهرهاي ما را با موشك و بمباران هوايي مورد حمله قرار ميداد و فشار خيلي زيادي روي ما ميآمد. من يك روز برادر محسن رفيقدوست را كه مسئول لجستيك سپاه بود، خواستم و گفتم ما چارهاي نداريم جز اينكه جواب موشكها را با موشك بدهيم، لذا ايشان را فرستاديم سوريه و ليبي و در آخر جنگ هم كره شمالي. بعد ديدم بايد ساماندهي موشكها را خودمان انجام دهيم. بعد از مشورت با برادران رشيد، صفوي و شمخاني به اين نتيجه رسيدم كه فرد مناسب براي اين كار حسن تهراني است. ايشان را فرا خوانديم و گفتيم توپخانه را بسپار به شفيعزاده و خودت با تيمي از دوستانت يگان موشكي را تشكيل دهيد. ايشان كمي به من نگاه كرد و چيزي نگفت. بعدها برادر جعفري مسئول زرهي سپاه به من گفت در سوريه كه بوديم حسن به من گفت: برادر محسن از من خواسته تيپ موشكي تشكيل بدهم. توپخانه را ميشد كاري كرد، ولي موشكها خيلي پيچيدهاند. به هر حال بايد با توكل اين كار را انجام دهيم.»
نفت در برابر موشك
رضايي در جايي نيز گفته بود: به ذهنمان رسيد برويم دنبال اينكه موشك بسازيم. اول هم بيشتر به اين سمت رفتيم كه ليبي كه صنايع موشكي ندارد، پس چه كار بايد بكنيم؟ ذهنمان رفت به سمت كره شمالي؛ چون فهميديم كه كره شمالي خودش موشك ميسازد. درست است كه از ساختههاي شوروي و چين استفاده ميكنند، ولي خودشان هم موشك درست ميكنند. به همين دليل به كره شمالي نزديك شديم. فلسفه اينكه ما به كره شمالي نزديك شديم ابتدا به خاطر موشك نبود، بلكه براي در اختيار گرفتن دانش و امكانات ساخت موشك بود، چون فكر نميكرديم قذافي كه تعداد 30 فروند موشك را به ما داده بود، ديگر ندهد؛ اتفاقا فكر ميكرديم اين رابطه ادامه دارد. لذا اولين بحثها را با كرهايها شروع كرديم كه بيايند كمك ما كنند در ساختن موشك. آنها هم مشكلات اقتصادي فراواني داشتند. مثلا اينكه از ما نفت ميخواستند. كمكم بحث نفت در مقابل موشك به بحثي تبديل شد ميان ما و كره شمالي تا مثلا به آنها نفت بدهيم و آنها هم بيايند به ما تكنولوژي ساخت موشك را ياد بدهند.»
زايش بازدارندگي موشكي از دل جنگ
ايران و تنهايي استراتژيك و تاريخي آن، جنگ و تنگناهاي تسليحاتي و نظامي و يك ملت و سرزمين محاصره شده توسط قدرتهاي منطقهاي و بينالمللي در يك محيط آنارشيك، تلنگر بزرگي در ذهن تصميمگيران و فرماندهان نظامي جوان زد. ايران در اين مقطع تاريخي به يك درك دقيق و راهبردي از تحولات آينده رسيد. اينكه براي بقا و خوشخيم كردن معماي امنيتش، چارهاي جز تقويت توان بازدارندگي ندارد.
بر همين مبنا بود كه موشك به اساس بازدارندگي دفاعي ايران تبديل شد؛ بنابراين، جنگ با همه مصائبي كه داشت از دل خود، بازدارندگي موشكي را زايش كرد. موشكهاي ايران قدرت بازدارندگي نامتقارتي در برابر نيروهاي بزرگتر و مجهزتر ايجاد ميكند. اين توانايي نيازمند سرمايهگذاري مادي و فناورانه كمتري در مقايسه با ديگر قدرتهاي نظامي به خصوص توانايي هوايي است.
بنابراين اين توانايي همچنان گزينه برتر براي قدرتهاي كوچك در راستاي ايجاد بازدارندگي نسبي در برابر قدرتهاي بزرگتر به شمار ميآيد. ايجاد اين قدرت و توان را بايد مديون تجارب، درسها و درك استراتژيك ايران از تهديدهاي آينده در دفاع مقدس دانست. طي اين دوران ايران تحت شديدترين موشكبارانها قرار داشت، اما موشكي براي دفاع از خود نداشت. در اين دوران ايران تمرين زنده ماندن و بقا كرد كه بازدارندگي موشكي اساس آن بوده كه بيشك يك دارايي ملي است.
پژوهشگر سياست خارجي و منازعات منطقه اي
تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
چه جوریه با مهندسی معکوس توی موشک پیشرفت کردید، اما مهندسی معکوس خودرو به فجایعی مثل پراید و پژو آردی ختم شد؟
اینقدر در مورد نیروی راکتی مانور ندهید اولا تنها راکت کارساز نیست در ضمن پدافند راکتی نیرومند کشورهایی مثل اسراییل تقریبا راکتها آزمایش نشده ایرانی را در هوا منهدم میکنه و ثالثا در جواب چند تا راکت اصابت کرده هم کل مملکت را با خاک یکسان خواهند کرد. الکی جوگیر نشید.....
سلام من دوتا ماشین دارم .وضع مادیم هم خدارو شکر خوبه .یک شب رفتم مغازه خانمم گفت چون خونه تکونی داشتیم نرسیدم شام درست کنم دوتا سالاد الویه مرغ بگیر بیار گرفتم با یک ماست متوسط حدود شصت هزار شد کارت کشیدم موجودی نداشت دومی و سومین کارتم هم نداشت خلاصه سی وپنج هزار تومن کم داشتم و بنده خدا فروشنده که بنده روهم نمیشناخت گفت آقا حالا ببر بعدا میاری؟ آیا من که آنشب پول یک شام ساده رو نداشتم فقیرم؟؟ خوب موشک برای زندهگی شرافت مندانه در این دنیای وحشی لازم و گاهی از نان شب هم واجب تره و البته رزق و روزی مردم و حل مشکلات مادی و مالی مردم .مشکل جوانان برای ازدواج هم در این برهه کمتر از وجود موشک نیست..البته نه اینکه دلار هارو ببرن ترکیه خرج کنسرت خواننده اونور آبی و عیاشی و ...کنند بعدشم اردوغان ادعای حاکمیت ایران عزیز رو داشته باشه...و...جانم فدای جمهوری اسلامی .رهبرم و ملتم.
اگه تموم شد، برو لالا. قبلش در کمپتم ببند
تموم شد !؟ خيلي تاثير گذار بود آفرين!
محسن رضايي : «... سوريها گفته بودند ما به شما موشك نميدهيم .... ميگفتند ما تعهداتي با شوروي داريم كه شورويها به ما اجازه نميدهند. بعدا معلوم شد قذافي ميگفت شما كويت و عربستان را بزنيد. آنها با مشورت شورويها ميخواستند جنگ در حوزه خليجفارس گسترش پيدا كند و جنگ با گذشتن از ايران و عراق، منطقهاي بشود و يك منطقه بزرگتر را در بربگيرد....»
نوشتار جالبی بود
ولی به این نکته هم باید توجه شود، مردمی که نان شب ندارند، قدرت بازدارندگی موشک اولیت آنها شاید نباشد
سلام
لطفا به جای حافظ از خودتون شعر در نکنید
ملت دارایی ملی است نه موشک
البته موشک هم خوب است
اگر قدرت بازدارندگی در مقابل دشمن تا دندان مسلح نباشد ملت در زیر بمباران وموشک باران دشمن از بین میرود یکی از کارهای باارزش سردار رضایی همین تصمیم درست که باید در مقابل دشمن بیرحم دارای اسلحه مقابله به مثل شد الان که 33سال از جنگ میگذرد درک مصایب ان زمان خیلی سخت است دشمنی که با هربار موشک باران شهرهای مرزی یک محله را ویران وتعداد کثیری از مردم را به خاک وخون میکشید
دوستانی که به سخن آقا تقی ایراد می گیرند متوجه باشند که منظور ایشان رد موشک نیست بلکه اولویت بودن ملت نسبت به موشک است. حکومتی که ملت با او همراه نباشد با داشتن پیچیده ترین سلاح ها هم موفق نخواهد شد.0
سلام...دوستان گلم از حضور همگی عذر خواهی می کنم ولی ای کاش زمانی که در جنگ گلوله های خمپاره سهمیه بندی می شد وبرای هر قبضه خمپاره 10عدد گلوله می دادند این در حالی بود که دشمن بعثی وقتی خط آتش می گرفت وجب به وجب منطقه را شخم میزد یادمان باشدای کاش یادمان نرود که در کوچه ده متری موشک دوازده متری میزد ونیروهای منطقه ودر گیر جنگ وخودمردم ملتمسانه شعار موشک جواب موشک میدادند ولی در عمل موشکی نبود ونیروهای ایرآنی با غیرت وجان خود مقابل دنیا مقاومت کردند ودر عمل تجهیزاتی نداشتیم من خودم این شرایط وخون دلهایی که میخوردیم که چرا نمی توانیم آنگونه که دلمان می خواهد پاسخ دشمن را بدهیم هم به خوبی به یاد دارم وهم ازیادم نخواهد رفت وقتی ایران سرافراز موشکی آزمایش می کند به خودم می بالم وسحده شکر به جا می آورم همه شرایط اقتصادی ومشکلات مردم را قبول دارم چون همه ما جزئ ایران هستیم ولی خوب است یادمان نرودکه امنیت این کشور در سایه رهبری ومجاهدت سربازان گمنام وخون شهیدان حاصل شده وان راکم رنگ نکنیم اکراین سلاحها وموشکها نبود الان ما باید یا انگلیسی صحبت می کردیم یا عربی گندم ودان مرغ وعلوفه وخوراک انسان مهم است وشکی دران نیست اما تولید اینها کار سختی نیست وهمت حمعی می طلبداما شکم به نظر می رسد اندازه ناموس وامنیت ومملکت مهم نباشد کسانی برای این مملکت تشنه وگرسنه در ماه رمضان در کانال کمیل جان دادند که یک تار موی هر کدامشان ارزش دنیا را داشت بیایید عزیزانم کمی منصفانه قضاوت کنیم مشکلات اقتصادی هم بالاخره حل می شوداگر دزد ها دست از سر این مملکت بردارند برای همگی آرزوی سعادت دارم
اما زمان روحاني فرياد وا اقتصاداي بعضيها به اسمان بود! الان بايد اشكنه بخوريم مثل زمان نظر نزديك قبلي!؟
پیشرفت خوبه اما در همه زمینه ها...موشک و سلاح دفاعی باشه اما اقتصاد بدون تورم/فرهنگ و هنر بدون سانسور/ جامعه بدون خفقان /آزادی مطبوعات و رسانه و ... در کنارش وجود داشته باشه هر ایرانی بخودش و کشورش می باله
کاش از شاهکارهای اقتصادیتون هم بگید.....
چرا کاری کنی که همه دنیا تحریمت کنن
توضیحات در مورد تاریخجه و پایه ریزی صنایع موشکی درست است.
اما در مورد شایعه استفاده از متخصصین موشکی روسیه (بعد از فروپاشی شوروی) در رشد و بالندگی اصلی صنایع موشکی توضیحی داده نشده است.
خوبه اسم هاشمی رفسنجانی همه جا پاک شده انگار فرمانده جنگ نبود
در زمانی که ایران سالها بود اف -14 داشت . تهیه چند تا موشک قارقارک روسی و بدتر از آن کره شمالی هنر نبوده !!
پس رفسنجانی کجای کار بود؟
البته در تمام موارد تایید ایشان وحمایتهای این سیاستمدار کارکشته باعث حرکت روبه جلو اقایان شد در این حرکتها افراد زیادی دخالت داشتند واقای هاشمی سردمدار این حرکات بود
لعنت بر شوروی و روسیه
درود بر تمام انها زیرا جهان را استثمار میکنند برای اسایش مردم کشورشان این مسایل برای ما ثقیل است ما وظیفه داریم خودمان را قوی کنیم با مرگ برفلان لعنت بر بهمان کارمان درست نمیشود ما باید مثل تهرانی مقدم ودیگرانی که در مسیر این افراد بودند حرکت کنیم تا هیچ ابر قدرتی جرات نکند به این خاک نظر بد بکند
هزار نفر مدعی پایه گذاری برنامه موشکی ایران هستن
فقط شهید تهرانی مقدم مطرح بود از اول وایشان هم بر اساس دستور سردار رضایی به این کار دست زد
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.