«یلدا»، میراث دقیق نیاکان؛
در پایان امشب، خورشید متولد خواهد شد
کافی است بگویی این وسیله مربوط به صد سال پیش است، یا سکهای مربوط به پانصد سال پیش را به او نشان بدهی. آن وقت است که برق چشمان مخاطب، تو را هم سر ذوق خواهد آورد. حتی تصورش هم ذوقآور خواهد بود، اگر بتوانی چیزی عرضه کنی که خیلی خیلی بیشتر از این حرفها سن دارد و بنا بر علم پیچیدهای محاسبه شده که هنوز هم بسیاری آن را نمیدانند؛ حیف که...

سرویس اجتماعی ـ شب چله در پیش است و تکاپو برای فراهم کردن بساط شب زندهداری به اوج رسیده است؛ درست مثل آخرین روز سال که به عید نوروز ختم میشود، ولی در ابعاد کوچکتر؛ اصلا یلدا مقدمهای است برای نوروز... .
به گزارش «تابناک»، چند سالی است که وانتهای پر از هندوانه در کنار جادهها و خیابانها، نخستین کسانی هستند که خبر رسیدن یلدا را میآورند؛ قاصدکهای سنگینی که دیدنشان برای برخی از اقشار جامعه، اصلا خوش یمن نیست؛ اقشار کم درآمدی که هر چه به پایان امروز نزدیک شویم، بر خلاف کمک فنرهای این وانتها، بیشتر در فشار قرار خواهند گرفت. انگار وزن این بار هندوانه و... به دوش آنها انتقال مییابد!
در آستانه شبی هستیم که به باور پیشینیان، بسیار نحس بوده و در آن تاریکی اهریمنی به بیشترین قدرت خود میرسد؛ شبی که در پایان به شکست اهریمن تاریکی ختم شده و از فردا، ماهی آغاز میشود که دی (به معنی روز) نام دارد و در آن، تابش نور ایزدی افزایش خواهد یافت و طول روزها بیشتر خواهد شد.
طولانیترین شب سال که به باور گذشتگان، در آن تاریکی شکست خورده و گریزان میشود و لابد به دنبال جایی برای پنهان شدن است؛ باید شب زندهداری کرد و مراقب بود تا روشنایی پیروز شده و «خور»* آغاز شود. اصلا وجه تسمیه «یلدا» همین است؛ یلدا یعنی تولد، تولد خورشید.
جشن بزرگی که ریشه آریایی (هند و اروپایی) داشته و از کریسمس در اروپا تا دیوالی در هند را، همخانواده آن میدانند؛ جشنی که در بیش از هفت هزار سال پیش، زمان برگزاری آن با دقت بسیار بالایی تعیین شده و پس از گذشت قرنها، خللی به آن راه نیافته است؛ جشنی که در پایان یک شب خواهد رسید و گویا این نکته، حلقه گم شده ذهن بسیاری از ما هاست.
اما یلدای دوران معاصر، کمتر شباهتی به این حرفها دارد. یا تبدیل به شکم چرانی شده و یا بر اثر فشار مشکلات زندگی به محاق رفته است. حالا هر ساله با نزدیک شدن زمستان، سرای آجیل فروشان بازار پر میشود از خشکبارهای وارداتی از دورترین نقاط دنیا و رسانهها هم یکریز از خواص و مضرات میوهها و آجیلها میگویند. دیگر کمتر کسی یادش مانده که رسم و رسومات یلدایی محل زندگیاش چه بوده؛ گویی میراث فرهنگی گذشتگان، غیر خوردنی چیز دیگری نداشته است؛ شدهایم مثل رانندهای که پشت فرمان اتومبیل خاموش نشسته و برای فرار از خواب، تخمه میشکند.
این در حالی است که دانشجو و سرباز و کارگر و بیپول و... نباشیم، که در این صورت، به دلیل گرانی، بیشترمان قید یلدا را میزنیم. انگار تعبیر شب چله برایمان، خوردن شده است و بس؛ شبی برای هله هوله خوری که حتما بیمایه فتیر خواهد بود!
حال و روز این آیین باستانی به اندازهای بد است که تیتر «یلدا با طعم هدفمندی» در دو سال اخیر به آن چسبیده و ول کن ماجرا نیست. خواسته یا ناخواسته، باید بپذیریم که یلدا را کوچک کردهایم که پای هالووین به سرزمینمان باز شده است.
در تقویم کهن ایرانی، سال تنها به دو فصل تابستان (هفت ماه) و زمستان (پنج ماه) بخش میشد. تابستان از ماه فروردین آغاز میشد و تا آخر مهر ادامه داشت و زمستان از آغاز آبان بود تا پایان اسفند؛ تقویمی که در آن زمستان به چند بخش تقسیم میشد؛ پس از گذران دو ماه آغازین (آبان و آذر، معادل پاییز) که با انقلاب طبیعت همراه است، با یلدا، چله بزرگ شروع شده و تا دهم بهمن ادامه مییافت و با جشن سده (در صدمین روز زمستان باستانی)، زمستان در چله کوچک به مدت بیست روز ادامه پیدا کرده و از آغاز اسفند، سرما رو به زوال گذاشته و در پایان به نوروز ختم میشود.
در آستانه شبی هستیم که به باور پیشینیان، بسیار نحس بوده و در آن تاریکی اهریمنی به بیشترین قدرت خود میرسد؛ شبی که در پایان به شکست اهریمن تاریکی ختم شده و از فردا، ماهی آغاز میشود که دی (به معنی روز) نام دارد و در آن، تابش نور ایزدی افزایش خواهد یافت و طول روزها بیشتر خواهد شد.
طولانیترین شب سال که به باور گذشتگان، در آن تاریکی شکست خورده و گریزان میشود و لابد به دنبال جایی برای پنهان شدن است؛ باید شب زندهداری کرد و مراقب بود تا روشنایی پیروز شده و «خور»* آغاز شود. اصلا وجه تسمیه «یلدا» همین است؛ یلدا یعنی تولد، تولد خورشید.
*روز اول دی ماه، خور (خُره و خرم نیز گفته شده است) نام داشت. روز پیروزی مهر و شکست اهریمن که تعطیل عمومی بود. خورروز در ایران باستان، روز برابری انسانها بود. در این روز جنگیدن و خونریزی، حتی کشتن گوسفند و مرغ هم ممنوع بود. ایرانیان به سرو، به چشم مظهر قدرت در برابر تاریکی و سرما مینگریستند و در این روز در برابر آن ایستاده و عهد میکردند که تا سال بعد، یک سرو دیگر بکارند.
اما یلدای دوران معاصر، کمتر شباهتی به این حرفها دارد. یا تبدیل به شکم چرانی شده و یا بر اثر فشار مشکلات زندگی به محاق رفته است. حالا هر ساله با نزدیک شدن زمستان، سرای آجیل فروشان بازار پر میشود از خشکبارهای وارداتی از دورترین نقاط دنیا و رسانهها هم یکریز از خواص و مضرات میوهها و آجیلها میگویند. دیگر کمتر کسی یادش مانده که رسم و رسومات یلدایی محل زندگیاش چه بوده؛ گویی میراث فرهنگی گذشتگان، غیر خوردنی چیز دیگری نداشته است؛ شدهایم مثل رانندهای که پشت فرمان اتومبیل خاموش نشسته و برای فرار از خواب، تخمه میشکند.
این در حالی است که دانشجو و سرباز و کارگر و بیپول و... نباشیم، که در این صورت، به دلیل گرانی، بیشترمان قید یلدا را میزنیم. انگار تعبیر شب چله برایمان، خوردن شده است و بس؛ شبی برای هله هوله خوری که حتما بیمایه فتیر خواهد بود!
حال و روز این آیین باستانی به اندازهای بد است که تیتر «یلدا با طعم هدفمندی» در دو سال اخیر به آن چسبیده و ول کن ماجرا نیست. خواسته یا ناخواسته، باید بپذیریم که یلدا را کوچک کردهایم که پای هالووین به سرزمینمان باز شده است.
شاید بهتر است برای نگه داشتن این میراث، همه خود را مسئول دانسته و اقدام کنیم. هر کس به اندازه توان خود. باور کنید که پرسیدن آداب شب چله از بزرگان فامیل زمان زیادی نمیبرد و خیلی سخت نیست که یلدایمان را با افراد ضعیفتر جامعه تقسیم کنیم. حتما به حفظ «یلدا» خواهد ارزید.

تابناک را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید
نظرات بینندگان
اگه تونستین یه توصیه ی اسلامی برای زنده نگه داشتن شب یلدا که ریشه ای خرافی دارد (یه جستجو تو اینترنت در خصوص ریشه ی شب یلدا داشته باشید)، پیدا کنین. برای یک مسلمان شیعه! مطلوب نیست نسبت به این شب تعصب داشته باشه! یه سوال: نمیشه دید و بازدید رو تو یه شب دیگه برگزار کرد؟ اگه تونستی خودتو راضی کنی این کارو بکنی، احتمالا تعصب به خرافات نداری، در غیر این صورت...
خیلی از چیزها در زندگی هست که بهانه ای برای با هم بودن و همبستگی هستند و نباید دنبال دلیل خاصی برای آنها بود. خود شما مگه دلیل واقعی چند درصد از فرامین اسلام رو می دونی ولی همین طوری انجامشون می دی. مثلا چرا نماز ظهر 4 رکعته و نماز مغرب 3 رکعت؟ اینکه جوابش رو نمی دونی دلیل این میشه که خرافاتی باشه؟ همین مخالفت های بی مورد با رسم و رسومی که هیچ ضرری برای هیچکس ندارند و صرفا بهانه ای برای دیدار اقوام و آشنایان و دور هم جمع شدن هستند نشون می دن که اتفاقا شما بیشتر آدم متعصبی هستین.
یه نفر پیدا بشه به این تابی بگه آخه تو مسلمانی یا دهری مسلک. شب یلدا یادگار زمان خورشید پرستیه. اونوقتم توی زمستون هندونه گیر نمیامده که کسی نگران قیمتش باشه . هستی مردم یه مشت مویز و کشمش و چن تایی گردو و فندق بوده همونو بخاطر شروع زمستون می خوردن نه کسی شب زنده داری می کرد نه کسی می دونس خورشید متولد ! میشه نه می دونس 7000 سال آریایی هستش یا نه . این لاطائلات مال زمان پهلویه. توی ادبیات قدیمی ایران شب یلدا به رنج و نحسی و تاریکی مشهور بوده نه بیشتر . حالا تو بدبخت وامونده می خوای اینم بشه یه میراث فرهنگی با ثبت جهانی یه قدم برو ....
تابناک می خواستی یه چیز به این بابا بگی ولی نگفتی! فقط آرمت مونده!
بهش بگو مگه تو 7000 سال پیش رو دیدی که انقدر دقیق در موردش اظهار نظر می کنی؟
يه منفي ميدم بهت تا بري 4 تا كتاب بخوني جناب پر مدعا
مگه اینگه خودت بیای به خودت+ بدی
ای کاش من هم می توانستم مثل شما و بقیه خوشحال باشم
اما افسوس که درست یکسال پیش و در چنین روزی پدر بیمارم درست در دستمان و زمانی که در حال دلداری بودن به وی بودم پر کشید و جان به جان آفرین تسلیم کرد.
چه کار کنم که نمی توانسم تا اخر عمر شب یلدا نمی توانم خوشحال باشم
وقتی پدرم زنده بود با دلی خوش و با سادگی و مهربانی هنداونه یا خربزه ای را که از چند ماه قبل در زیر زمین پنهان کرده بود را می آورد و همه را غافل گیر می نمود.
15 سال پیش مانند الان نبود که شب چله همه جا هندوانه باشد.
به سختی پیدا می شد.
اما پدر مهربانم همیشه به فکر ما بود .
یادش به خیر ...........
چشمانم پر از اشک شده و دیگر نمی توانم بنویسم
اگر شد نظرم را درج کنید و برای پدر من و همه پدران مهربان فاتحه بخوانید
سلام
خدا پدرتون رو رحمت کنه
اما یک سوال برایم پیش آمد . پدر شما فوت کرد و این دلیلی است که تا عمر دارید شب یلدا خوشحالی نکنید.
اما آیا ما در ایام عزای پسر زهرا وفرزندش و یارانش توانستیم حرمت آن را حفظ کنیم ...؟ کاش کمی بیشتر فکر می کردیم؟
دوست عزیز پدر من هم شب چله سال 69 فوت کرد بیایم برای رفتگان و کسانی که دستشان از این دنیا کوتاه است دعا کنیم
تاثیر گزار بود منم یاد پدرم افتاده که 3سال پیش روز ولادت امام علی(ع) از دنیا رفت...
بیشتر باید توجه به اعیاد مسلمانان داشته باشید. عید قربان-عید مبعث-عید فطر-...
اعیاد رسمی و مناسبات رسمی این موارد اند.
باید بیشتر به این اعیاد پایبند باشیم. و تصمیم بگیریم سالی را با اصلاحات و خودسازی و رعایت عدالت و دوستی و پایبندی به شرع و کتاب آسمانی و راهنمایی های ائمه اطهار در عمل آغاز کنیم.
نیز پریدن از آتش و ..... را که تعبیر درستی ندارد سست و به مرور منحل کنیم.
نیز 1 روز قبل و بعد از اعیاد رسمی را تعطیل و سوخت تشویقی دهید برای گردش و گشت و گذار.
اموری که به امور مسلمانان مرتبط است را بیشتر اهمیت دهید. نه چهارشنبه سوری و شب یلدا و عید نوروز را.
با این طرز تفکر واقعاً برات متاسفم
واقعا برای چنین اندیشه ای متاسفم
ببخشید شاهنامه در دوره ترکان غزنوی سروده شده، حالا چطور ایرانیان باستان اونو می خوندن؟
داستانهای شاهنامه از دوران باستان نسل به نسل در بین مردم روایت میشده بعدا حدود هزار سال پیش فردوسی آنها را بصورت شعر بازنویسی کرده. اصل داستانهای شاهنامه چیزی نبوده که فردوسی گفته باشه.
البته واژه درست برای یلدا "چله" هست. فراموش نکنیم که آیین ایرانیان باستان در این شب شاهنامه خوانی بوده است. شاهنامه فردوسی را از یاد نبریم و فرزندانمان را با آن آشنا کنیم.
نخیر همون یلدا درسته، نمیدونی تز نده!!!
بابا زمان قديم همه دنيا شاهنشاهي بوده .... ما نبايد نظام شاهي باستاني ايران را با سلسله شاهنشاهي طاغوتي پهلوي اشتباه بگيريم... كوروش خادم ملت بود و محمدرضا شاه خائن به ملت ....
lمعرفی ساوه در شب یلدا
خورروز در ایران باستان، روز برابری انسانها بود. در این روز جنگیدن و خونریزی، حتی کشتن گوسفند و مرغ هم ممنوع بود.
احسنت به ایرانیان
طبق محاسبات دقیق من شب آخر پاییز اصلاً هم طولانی ترین شب سال نیست و متاسفانه نیاکان ما در این مورد اشتباه بزرگی مرتکب شده اند.
هر سال بطور معمول 365 روز و خورده ای است و طبق محاسبات پیچیده نجومی سال در اول فروردین هر سال با چند ساعت اختلاف آغاز می شود.
پس اگر بخواهیم میانه سال را بیابیم 365 را بر 2 تقسیم میکنیم :
365/2=182.5 روز وسط سال می شود تقریباً ظهر روز 27 شهریور و طبق همین ترتیب لحظه شب یلدا که در واقع سه چهارم سال سپری میگردد طبق محاسبات من خواهد بود :
182.5/2=91.25 و 182.5+91.25=273.75
یعنی عصر روز 27 آذر ماه !!!!
از تمامی استید نجوم معذرت می خوام!!!!
طولانی ترین شب رو بهتر بود از فاصله زمانی بین اذان مغرب(یا غروب آفتاب) تا اذان صبح(سپیده دم) حساب میکردی. ببینی که کدام شب این فاصله بیشتر هست.
اینهایی که مخالفند دلیل مخالفتشون رو میگفتن.
يلدا يعني زندگي ان قدر كوچك است كه 1 ثانيه بيشتر با هم بودن را جشن ميگيريم؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟؟
1 دقیقه
همش خنده دار بود!!!
دیدگاه خود را بنویسید
سایت تابناک از انتشار نظرات حاوی توهین و افترا و نوشته شده با حروف لاتین (فینگیلیش) معذور است.