به‌روز شده در: ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ - ۰۹:۲۱
تعداد بازدید: ۱۹۲۵۰
تعداد نظرات:
۱۴ نظر
کارخانه‌های تولید مرغوبترین کود جهان
طراحی و عملکرد کبوترخانه‌ها بسیار جالب و عالمانه بوده به گونه‌ای که در جذب کبوتران و خلق زیستگاهی امن برای کبوتر، حیرت برانگیز بوده است.
کد خبر: ۱۸۱۴۹۷
تاریخ انتشار: ۱۳ مرداد ۱۳۹۰ - ۱۴:۴۱ - 04 August 2011
معماران ایرانی به دلیل نگاه عالمانه به اقلیم و علم زیست شناسی، عجایبی حیرت انگیز و ماندگار با عنوان کبوترخانه‌های ایرانی خلق کرده‌اند که حقیقتا سزاوار است به آن‌ها به عنوان آثاری برتر از عجایب هفتگانه عالم نگاه کرد.

به گزارش خبرنگار مهر از یزد، کبوترخانه‌های ایرانی مانند بسیاری از مظاهر هنری ایران ناشناخته مانده‌اند این در حالی است که این برج‌های زیبای کبوتران به عنوان زیرساخت تاسیسات کشاورزی در تمام سرای ایران از کناره‌های شرقی دریاچه ارومیه گرفته تا کویر یزد و میبد و برخی روستا‌های نطنز و کاشان و از جنوب خراسان و طبس گرفته تا گوشه و کنار شهر‌ها و آبادی‌های این سرزمین حضوری پیوسته داشته است.

تنها در حوالی اصفهان بیش از سه هزار برج زیبای کبوتر وجود داشته است و استان یزد نیز در شهرستان میبد یکی از زیباترین کبوترخانه‌ها را در خود جای داده است.

طراحی و عملکرد کبوترخانه‌ها بسیار جالب و عالمانه بوده به گونه‌ای که در جذب کبوتران و خلق زیستگاهی امن برای کبوتر، حیرت برانگیز بوده است.

کبوترخانه‌ها مانند دژ نظامی در برابر همه دشمنان کبوتر که کم هم نیستند، مقاوم و نفوذ ناپذیر بوده است.

ساختار معماری کبوترخانه به گونه‌ای بوده که نه تنها در برابر پرندگان شکارچی مانند قوش، جغد و کلاغ فکر و اندیشه شده، بلکه هرگز پرندگان مهاجم را نیز درون برج‌ها راهی نبوده است زیرا نحوه ساخت این کبوترخانه به گونه‌ای بوده که امنیت همراه با آرامش و آسایش کبوتران را تأمین می‌کرده است.

فضای داخلی کبوترخانه‌ها گاه محل اجتماع بیش از 25 هزار کبوتر بوده است

دقت در اجرای این برج‌های کبوتر به حدی بوده است که درصد اشتباه ورود پرندگان مزاحم را به صفر می‌رسانیده؛ زیرا اگر حتی یک مورد پرنده یا حیوان مهاجمی به درون این کبوترخانه راه می‌یافت، هرگز هیچ کبوتری احساس امنیت نمی‌کرد و کبوترخانه خالی از حضور کبوتران می‌شد.

فضای داخلی کبوترخانه آن چنان امن و مفرح بود که گاهی محل تجمع حدود ۲۵ هزار کبوتر می‌شد.

آشیانه‌ها آنچنان زیبا و منظم با مدول‌های یک شکل و از مصالح کاهگل ساخته شده بود که در تابستان بسیار خنک و به گونه‌ای بوده است که باد در فضای آن جاری بوده و برعکس در زمستان گرم و از وزش باد‌های سرد محلی در امان بوده است.

همه این تمهیدات منجر به خلق این شاهکار‌های معماری یعنی کبوترخانه‌های ایرانی شده است.

قطر سوراخ‌های ورودی کبوتران به داخل برج‌ها به اندازه‌ای ساخته شده است که تنها کبوتران می‌توانستند وارد آن شوند و پرندگان مهاجم قادر به ورود به داخل آن نبودند.
 

معماری زیبای کبوترخانه‌های ایرانی همراه با عملکرد اقتصادی آن یعنی کارخانه ساخت مرغوب ترین کود شناخته شده در جهان بر کسی پوشیده نیست.

از علوم دیگر در ساخت برج‌های کبوتر همچون استفاده از دانش فیزیک با توجه به اصل تشدید به منظور توجه و پرواز همزمان دسته جمعی حدود ۱۴ هزار تا ۲۵ هزار کبوتر در اثر برخاستن ناگهانی که ارتعاشات بسیار قوی را به دنبال دارد، عالمانه بهره برده شده است.

هندسه و ریاضیات به خاطر به حداکثر رساندن سطح در حجمی ثابت و بهره گیری از اصول زیباشناختی آن چشمگیر است.

دانش جانورشناسی و روانشناسی جانوری از دیگر علومی است که در ایجاد تجهیزات دفاعی کبوترخانه و تمهیدات مکانیکی، بیولوژیکی و شیمیایی برای مبارزه با دشمنان کبوتر اعمال می‌شده است.

معماری داخلی کبوترخانه‌ها استثنایی است؛ عظمت این بنا‌ها هم به سبب گستردگی و شکوه و هم به سبب تنوع در فرم اعجاب برانگیز است و این بنا‌ها مانند سایر آثار معماری ایرانی هم از عملکرد وافر و هم از فرم زیبایی پیروی کرده است.

 

ساخت کبوترخانه یکی از تجربیات ارزنده کشاورزی سنتی یزد و اصفهان است که در استان یزد دو کبوترخانه میبد و کسنویه باقی مانده است.

برج کبوترخانه میبد در جنوب شرقی باروی قدیم میبد (محل کنونی فرمانداری میبد) واقع است و بنا از خارج به صورت برجی مدور و آراسته به نقش‌های ویژه و از داخل دارای سه طبقه و مجهز به هزاران لانه برای جلب و نگهداری پرندگان مهاجر است.

برج کبوترخانه هم به لحاظ حمایت از پرندگان بی پناه و هم به جهت استفاده‌ای که در گذشته از کود آنها برای کشاورزان می‌کردند، قابل توجه است.

قدمت برج کبوترخانه میبد به دوران قاجار بر می‌گردد و در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

این برج به صورت استوانه‌ای ساخته شده و دارای تزئینات قطاربندی آجری و گچی است که مانع تردد مار‌ها به داخل برج می‌شود ولی در برج‌های مکعبی و چند قلو ترفند‌های دیگری مانند ایجاد قوس به داخل انجام شده و زمانی که کبوتران احساس خطر می‌کنند به طور ناگهانی به پرواز در می‌آیند که این امر موجب ایجاد ارتعاشی داخل برج می‌شود و برای رفع این مشکل، علاوه بر ساختن یک طبقه در میانه برج، طاق‌هایی بین استوانه خارجی و داخلی ایجاد کرده‌اند تا طول برج کاهش یافته تا ضمن استحکام سازه از ارتعاشات نیز جلوگیری می‌کند.

نوار‌های گچی اطراف دیوار، تله مارگیر، گنبد کنگر‌های و طاق بندی با گچبری‌های خاص از دیگر ویژگی‌های برج کبوترخانه میبد است.

ساخت کبوترخانه، یکی از تجربیات ارزنده کشاورزی سنتی یزد و اصفهان است که در استان یزد دو کبوترخانه میبد و کسنویه باقی مانده است.

پیش از رواج کود‌های شیمیایی کشاورزان مناطق کویری یزد و اصفهان از فضله پرندگان برای افزایش بهره وری خاک استفاده می‌کردند و برای این منظور بنا‌هایی که کبوترخانه نامیده می‌شد، در اطراف آبادی‌ها می‌ساختند.

کبوترخانه‌ها و سیاحان خارجی

کبوترخانه‌های ایرانی مورد توجه بسیاری از سیاحان و گردشگران خارجی بوده و ابن بطوطه مراکشی ظاهرا اولین سفرنامه نویسی بوده که درباره کبوترخانه ایرانی سخن گفته است.

او در سفر طولانی خود در حدود پنج قرن قبل (۴۷۷ سال پیش) می‌گوید: این کبوترخانه‌ها را بین راه قریه فیلان و اصفهان دیده است: "قیلان قریه بزرگی است که بر روی رودخانه عظیمی ساخته شده و در کنار آن مسجد زییایی وجود دارد. آن روز تیر از وسط باغ‌ها و آب‌ها و روستا‌های زیبا که برج‌های کبوتر زیادی داشت به مسیر خود ادامه دادیم و پسین روز به اصفهان رسیدیم...»

علاوه بر ابن بطوطه در قرن‌های بعد نیز سیاحان بسیاری راجع به برج‌های کبوترخانه اصفهان و یزد مطالب بسیاری نوشته‌اند.

عملکرد پرسود کبوترخانه‌ها در کشاورزی مغفول مانده است

کبوترخانه در گذشته در اقتصاد کشور نیز تاثیرگذار بوده‌اند به نحوی که غازان خان مغول در کنار سایر اقداماتی که برای احیای کشاورزی ایران انجام داد، فرمان‌هایی برای حفظ و بازسازی و نگهداری کبوتران و کبوترخانه‌ها صادر کرد و بی انصافی است که از این همه دانش و تحصیل این آثار بی بهره باشیم و هیچ کاری در خور عظمت آن‌ها انجام ندهیم و هر روز شاهد فروریختن این مواریث فرهنگی و هنری باشیم.

متاسفانه عملکرد پرسود این بنا‌های با ارزش که در کار کشاورزی بنیادی حیاتی دارد، بر جامعه ما پنهان مانده است.

این بنا‌های شگفت آور، کارخانه ساخت مرغوبترین کود شناخته شده جهان هستند.

جهانیان ایرانیان را حساس ترین انسان‌های جهان معاصر در حفظ و حراست از آثار باستانی خویش می‌دانند به همین دلیل بر ماست که چون گذشته در حفظ مواریث فرهنگی از جمله‌ ندیشه دلسوزانه برای بازمانده این برج‌های دل انگیز کبوتران که هر کدام یک جاذبه توریستی است، با یکدلی و همکاری سازمان میراث فرهنگی، سازمان ایرانگردی و جهانگردی، سازمان حفظ محیط زیست، وزارت جهاد کشاورزی، دانشکده‌های باستان شناسی و معماری و سایر سازمان‌های مرتبط، در حفظ این آثار اعجاز برانگیز معماری که زیرساخت ارتقای صنعت کشاورزی این مرز و بوم است، همت کنیم.

------------------------------------
عکس: مسعود ساکی

برچسب ها: کبوترخانه
بازگشت به ابتدای صفحه
نظرات بینندگان
غیر قابل انتشار: 0
در انتظار بررسی: 3
انتشار یافته: 14
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
15:26 - 1390/05/13
2
18
محله دهنو شهرستان مبارکه تعداد بسیار زیادی کبوترخانه از انواع کوچک و بزرگ آن دارد که جا دارد سازمان میراث فرهنگی اقدام به بازسازی آنها نماید.
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
15:31 - 1390/05/13
3
37
ببین چقدر مستاجر کم بود که برای کبوترها هم خونه می ساختند.
پاسخ ها
ناشناس
| LEBANON |
12:28 - 1390/05/14
برای طبیعت ارزش قائل بودند. الان که مردم به جون همدیگه هم ارزش قائل نیستند چه برسه حیوونات
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
15:38 - 1390/05/13
2
25
متاسفانه این قبیل برجها قبل از این که کسی ارزش ان رابفهمد در اغلب جاها تخریب گردیدند
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
15:42 - 1390/05/13
3
17
" جهانیان ایرانیان را حساس ترین انسان‌های جهان معاصر در حفظ و حراست از آثار باستانی خویش می‌دانند" اخبار تخريب و نابودي و به تاراج رفتن اثار باستاني كشورمون در اثر بي توجهي مسئولان ميراث فرهنگي رو باوركنيم يا پراگراف اخر شمارو
حسين
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
15:42 - 1390/05/13
1
17
خيلي زيبا بود. متشكرم.
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
17:59 - 1390/05/13
1
18
من رفتم میبد و اینحا رو دیدم. بسیار زیبا است. حتما بریم ایرانو ببینیم
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
22:41 - 1390/05/13
0
7
نوعي منحصر به فرد از اين كبوترخانه ها در منطقه گلپايگان (استان اصفهان) وجود داره با ساختاري مكعب مستطيلي كه "آندره گدار" انها را رصد و ثبت كرده كه متاسفانه در حال نابودي است و كسي به فكر اونها نيست.
ساختار داخل اونها بسيار جالب و پيچيده بوده و حتي براي دوري از حمله مارها و ... تدابير بسيار شگفت انگيزي منظور شده است.
شرح اون مفصله
امیرحسین
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
02:11 - 1390/05/14
1
5
من اهل میبد هستم. خوشحالم که به میبد توجه کرده اید
ناشناس
|
UNITED STATES
|
09:36 - 1390/05/14
0
4
در شهرستان نجف آباد نیز چندین برج کبوتر وجود داشته که متاسفانه مورد کم لطفی مسئولین قرار گرفته است.
ناشناس
|
UNITED STATES
|
10:50 - 1390/05/14
0
4
باورنکردنیه
آخرشه انصافا
ناشناس
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
11:48 - 1390/05/14
0
6
چرا اتاقاش یک تخته هست، بهتره معماران محترم هوای کبوترها رو بیشتر داشته باشند
حمید
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
11:48 - 1390/05/14
0
5
کبوترخانه های بی کبوتر!!!
قاسم
|
IRAN, ISLAMIC REPUBLIC OF
|
18:45 - 1390/05/14
0
6
خیلی جالب بود و برای من تازگی داشت
با تشکر از تابناک
نام:
ایمیل:
* نظر: