مقالاتی و محققینی که دردی از این مملکت رو دوا نکنند شایسته شعر پایانی عقاب و کلاغ هستند نه افرادی که از سر دلسوزی توجه محققین را به انسجام در تحقیقات و نگاه به اولویت نیازهای کشور در تحقیقات جلب می کنند. ما هنوز بسیاری از فناوری های مربوط به 50 سال قبل را وارد می کنیم و فارغ التحصیلان بیکار زیادی داریم اما اساتید دانشگاه بجای انسجام تحقیقاتی و ارائه پیشنهاد به مراجع دولتی در زمینه رفع وابستگی ها به فکر افزایش امتیازهای خود به هزینه کار دانشجویان می باشند و اجبار به ارائه مقاله در مجلات ISI می کنند که در بعضی موارد منجر می شود به دزدی علمی یا عدد و نمودار سازی و چاپ آنها.

وقتی مقاله آقای افروغ را خوانده بودم دچار اندوه و یاس عمیقی شده بودم. امروز پاسخهای هوشیارنه این دانشمند نازنین مر حمی بود بر زخم دلم و بارقه ای ازامید برای عشق بیشتر به پژوهشم و کشورم
یک عضو هیئت علمی دانشگاه

با سلام
از اين استاد دلسوخته تشكر مي‌نمايم. عمدة مطالب ايشان جالب و صحيح است. عمده مطالب آقاي افروغ هم صحيح است! اجازه بدهيد شمعي روشن كنيم و اين تاريكخانه را روشن كنيم و نگاهي همه‌جانبه بر آن بيندازيم. توسعه دانش و فناوري براي رفع نيازهاي بشري است. نيازهاي فكري و روحي و اطفاء غريزه كنجكاوي انسان با توسعه دانش برآورده مي‌شود. رفع نيازهاي جسمي و حوائج زندگي انسان نيز با توسعه فناوري ميسر مي‌شود. آيا نگاه ما به انسان، فقط انسان ايراني است يا انسان جهاني؟ برخي معتقدند وقتي ما در ايران با مشكلات فراوان دست به گريبانيم بايد نبوغ و فكر خود را براي رفع نيازهاي خود (انسان ايراني) به كار گيريم. ديگراني معتقدند كه توان فكري ما براي همة انسانهاست و نبايد خود را به مرزهاي جغرافيايي محدود كنيم. به نظر من هر دو دسته درست مي‌گويند! تعداد و توان انديشمندان ما به حدي هست كه در هر دو جبهه مشغول شويم! براي يافتن تراز بين‌المللي بايد در مقياس جهاني كار كرد و مورد قبول انديشمندان جهان (نه سياسيون و اقتصاديون جهان) قرار گرفت. براي يافتن زندگي بهتر بايد ايران را بهتر و بهتر ساخت تا بتوانيم در ايراني آباد و شاد، باز هم انديشة توانمند ايراني را بر فراز تفكر جهاني قرار دهيم. بدين ترتيب اين دو ديدگاه مكمل هم خواهند شد. به نظر شما تناقضي اينجا وجود دارد كه به چنين تقابلي بين اين دو عزيز منجر شود؟ به نظر من خير! فقط كافي است از نقطه بالاتري بنگريم و افق ديد خود را به دورها گسترش دهيم.

واقعاً حق با آقاي دكتر غريبي است. در اين بين بايد موارد زير را نيز مورد نظر قرار داد:
- بسياري از نشريات علمي داخلي نه تنها از نظر محتوا داراي اشكال هستند بلكه حتي نظم اجرايي درستي نداشته و بعضاً فرايند داوري يك مقاله در آنها چندين برابر مجلات خارجي زمان مي‌برد.
- متاسفانه بسياري از داوري‌ها در كشور ما كاملاً بر خلاف نظر بزرگان دين و صرفاً با نگريستن به شخصيت نويسنده مطلب است و نه ارزش خود مطلب.
- تا زماني كه در حوزه‌هاي مختلف علمي از دنيا عقب هستيم، بديهي است كه قابليت تشكيل مجامعي همچون ISI را نداريم؛ اما سوال اينجاست كه چرا در حوزه‌هايي مانند ادبيات فارسي، فلسفه، معارف اسلامي و مانند آنها هم نتوانسته‌ايم مرجع جهاننيان باشيم.

به اميد سربلندي ايران و ايرانيان

ضمن عرض تشکر از استاد گرامی که این مطلب را برای عموم روشن نمودند. اما بر خود لازم دیدم که چند نکته را در این مورد یادآوری نمایم. برداشت من این است که اساتید این مملکت باید در ابتدا چاره ای بر معضلات کنونی این مملکت که کم هم نیست بیاندیشند و سپس در صدد افزایش تعداد مقالات باشند. لازم به ذکر است وقتی دانشجو یا استادی قصد دارد مقاله ای در یک مجله ISI چاپ کند باید مشکلی یافته که یا برای آن راه حلی نیست و یا اگر هم هست، بهینه نیست و یا برای همه شرایط صادق نیست. اکثر اساتید ما سعی دارند که مشکلاتی را دل مقالاتی که در همین مجلات چاپ شده بیابند و سپس برای همان مشکلات که شاید دغدغه فعلی کشور ما نباشد راه حل پیدا کنند. این عمل که تحقیق در راه علم است بسیار پسندیده است. ولی از یک دانشجوی دوره تحصیلات تکمیلی و یا اساتید محترم انتظار می رود که مشکلات فعلی ایران را شناسایی و برای آنها راه حل ارائه دهند. من مقالات بسیار زیادی در مجلات ISI دیدم که صرفاً تجریه یک کشور در زمینه برخورد با یک مشکل و روش حل آن (هرچند غیر نو) بوده است. اتفاقاً اصلاً مجلاتی وجود دارند که تاثیرات عملی بسیاری از روشهای معرفی شده در سایر مقالات را چاپ می کنند. اما ما متاسفانه صرفاً چاپ مدلهای محض تئوری را یک حرکت به جلو می دانیم. آنچه که بسیار حائز اهمیت است کار کردن در هر دو حوزه است. حرکت در مرزهای دانش با ارائه مدلهای تئوری و بکار بستن تئوریهای برای حل معضلات داخلی. هر دوی این نوع مقالات باید برای کشور حائز اهمیت باشد. خاطرم است که یکی از دوستانم مقاله ای را برای مجله IEEE که به مسائل مربوط به برق می پردازد و مقر اصلی آن آمریکا است ارسال کرده و آنها در جواب گفتند که این موضوع برای ما حل شده است و با ارسال به مجله دیگری مقاله پذیرفته شده است. این نشان می دهد که بسیاری از مجلات برای کسب نظرات سایر جهان برای حل مشکل خود راه اندازی شده اند در کنار آن اهداف دیگر نیز برآورده میشود. به نظر میرسد که بتوان با تعریف پروژه هایی که به مشکلات کشور بپردازد در مجلات ISI نیز مقالاتی را به چاپ رساند. اما باید خاطرنشان کرد که معیار پیشرفت کشور صرفاً تعداد مقالات نیست بلکه هم راستایی آنها با حل مشکلات کشور است که یک کشور را به جلو می برد.
با تشکر فراوان

اينجانب فارغ التحصيل دوره دكتري از يكي از دانشگاه هاي داخل هستم. بنظر اينجانب طرح فارغ التحصيلي دوره دكتري بانمره عالي به شرط 2 تا مقاله ISI كه همكنون در دانشگاه هاي ما اجرا مي شود داراي مشكلات متعددي است. اولا : خارجي ها بايد روي تحقيق و فعاليت پژوهشي ما نظارت داشته باشند و بگويند كه اين كار خوب است يا بد است،‌ و اساتيد ما در درجه بعد قرار دارند. به عبارت ديگر ديگران هستند كه مي گويند شما صلاحيت علمي داريد فارغ التحصيل شويد يا خير. لذا دانشجوي دكتري مجبور است مقاله خود را در مجلات ISI‌ به چاپ برساند، مي توانيد امتحان كنيد،‌ اين طرح را از دوره دكتري حذف كنيد ببينيد تعداد مجلات ISI ما چقدر مي شود. دوم: مدت زمان زياد بررسي اين گونه مقالات است (تجربه اينجانب به 15 ماه هم مي رسد)البته مجلات علمي داخلي هم در اين قسمت دستكمي از خارجي ها ندارند. سوم:‌چرا تحقيقات ما بايد در مجلات خارجي چاپ شود؟ ‌تا انجا كه اينجانب اطلاع دارم برخي از كشورهاي پيشرفه نظير روسيه تمايل زيادي به چاپ تحقيقات خود در مجلات خارجي ندارند. پيشنهاد اينجانب توجه و ارزش دهي بيشتر وزارت علوم به مجلات و نشريات داخلي چه فارسي زبان و چه غير فارسي(انگليسي) است،‌مثلا به جاي گرفتن نمره عالي در دوره دكتري با دو مقاله ISI با دو مقاله داخلي باشد.

ما فقط تحقيق مي كنيم و نتايج تحقيقات خود را مفت مي فرستيم خدمت آنها_ هر چند مجبوريم ،مگر در داخل كسي مي تواند در مورد صحت و سقم پژوهش انجام يافته نظر دهد!؟- ولي صاحبان ISI هم خود تحقيقات به مراتب بيشتر از ما انجام مي دهند و هم از تحقيقات ما و نه ما بلكه كل جهان آگاهي يافته و همان ها را بصورت كاربردي و در عمل استفاده مي كنند .و با اين كار هميشه سالها از ما جلو تر خواهند بود چرا كه پيك علمي ما و اكثر دنيا به آساني و فقط به بهاي بالاتر رفتن تعداد مقالات در اختيار آنها قرار مي گيرد در شبيه اينكه ما نفت خام خود را به آنها مي فروشيم و آنها از آن مواد جديد بدست آورده و مجدد به خودمان مي فروشند البته با سود چندين هزار برابر. ولي چاره اي نيست اين يك دوران گذار علمي است كه بعد از مدت ها خواب زمستاني كه ملت ما گرفتار آن بود باز بحمدالله به بركت انقلاب اسلامي و خون جوانان از راه را پيدا كرده اند -باز روشن مي شود ايام شرق انشا الله

آقای دکتر غریبی
آقای دکتر متاسفانه شما در این تحلیل خود دست به مغلطه زدید. آنچه که مهم است خروجی هر رویکرد و برنامه ای است. اشاره داشتید که آمار مقالات بالا رفته است ولی به چه قیمتی؟ تمام تلاش مسولان وزارت علوم در حمایت همه جانبه از این مسئله باعث افزایش این آمار گردیده است. گیریم ما در منطقه اول شدیم و یا بالاتر از آن آمار مقالات به بیش از دهها هزار مورد در سال برسد. خوب که چی، وقتیکه این فعالیتها هیچگونه اثر ملموس و واقعی برروی صنعت و تکنولوژی کشور نداشته باشد و به رشد و توسعه و رفاه عمومی منجر نشود به چه درد می خورد. بسیار اشتباه است که اینگونه فعالیتها با فعالیتهای ورزشی مقایسه گردد. امروزه رشد، پیشرفت و تعالی کشور در گرو تلاشهای دانشگاهیان می باشد. متاسفانه امروزه فاصله سطح تکنولوژی کشور با سایر کشورهای توسعه یافته بسیار زیاد است،و پر کردن ای خلا تنها بدست عزیزان دانشگاهی و پژوهشگاهی می باشد و در صورت تمرکز فعالیت در این زمینه علاوه بر رشد و تعالی کشور دانشگاهها و محققین نیز از آن بهره مند می گردند. جناب آقای دکتر تا کی باید جامعه علمی کشور باید اینچنین وابسته به بودجه باشد تا با هر گونه مشکل بودجه ای عاجز از تهیه ابتدایی ترین نیاز های خود باشد. تا کی مردم باید تاوان سیاستهای علمی غلط را پرداخت کنند. تا کی ما باید مواد اولیه گرانقیمت را از کشورهای صنعتی با هزاران منت و التماس تهیه کنیم و با استفاده از تجهیزات گرانقیمت خارجی تحقیقات علمی انجام دهیم و سپس نتایج آن را مجانی در ژورنالهای خارجی چاپ کنیم و سپس همان ژورنالها را با قیمت بالا خریداری کنیم و مجددا این لوپ را تکرار کنیم. خواهش می کنم صادقانه بیاییم به این مسئله با دقت نگاه کنیم و خود را با یک سری آمارهای آنچنانی گول نزنیم. مسلما نسل آینده ما را در دادگاه تاریخ محاکمه می کنند. باز توجه شما را به این نکته جلب می کنم که چاپ مقاله در کشورهای پیشرفته یک محصول جانبی تحقیقات است نه یک هدف غائی.
دکتر زمانی عضو هیئت علمی

نظر ايشان در جاي خود درست و نظر دکتر افروغ نيز درست و منطقي است. ما نبايد افراط و تفريط داشته باشيم.

از مطلب با ارزش این استاد عالیقدر سپاسگزارم. این سخن همه کسانی است که برای چاپ هر مقاله معتبر در علوم پایه تجربی مانند زمین شناسی بیش از یکسال شبانه روز تلاش می کنند.