چالش های استفاده از فضای مجازی بیگانه

محمّد پوراسماعیلی

کد خبر: ۹۹۳۰۴

تاریخ: ۲۹ ارديبهشت ۱۳۸۹ - ۲۱:۳۴

(National Security Agency(NSA

زندگی اجتماعی بدون ارتباط غیر قابل تصور است و اصل تعامل و ارتباط در دوره ی حاضر بدون استفاده از فضای مجازی و مظاهر جدید فن آوری تا حدود زیادی امکان پذیر نیست، تصور دنیای بدون اینترنت،موبایل،فکس،ایمیل و سایر ابزارهای ارتباط انفورماتیک در مقیاس زمانی کنونی به کابوس واره ای شبیه است که فی المثل آدمی جهت تعامل در جمعی قرار گیرد و قدرت تکلم و بینایی نداشته باشد.

امروز ارتباط در حوزه مجازی سطح وسیع تری از افراد را پوشش میدهد که این مسئله روز به روز در حال افزایش است که به اعزای گسترش این نوع از ارتباط ،فراهم شدن محیطی امن و حفظ حریم افراد لازمه ضروری این مقال تلقی میشود.

کنجکاوی و اطلاع یافتن از امور دیگر افراد و جوامع،مبحثی است که قدمت آن را می توان در هزارتوی تاریخ مشاهده کرد از آن زمان که چاپارها وظیفه اعلام وضعیت ممالک دیگر، جهت کسب منافع از آنها را، به کشور خود داشته اند تا به امروز که فضای سایبر،کم هزینه تر و البته بسیار کارآمدترعهده دار این نقش است.

با توجه به رشد فزاینده استفاده از فضای مجازی جهت ارتباط و تبادل اطلاعات و زمزمه های گسترش دولت الکترونیک، با وجود نقیصه های سخت افزاری از جمله سیستم عامل های قابل نفوذ وعدم امنيت ديتا سنتر آشنایی و دقت، در شناسایی مکانیزم های سرقت اطلاعات، توسط سرویس های بیگانه و افراد غیر مسئول در این زمینه، میتواند تا حدودی نقیصه های سخت افزاری موجود را پوشش دهد که این امر در مجال فعلی، نقش اساسی را در مباحث مرتبط با پدافند غیرعامل و جنگ نرم سایبری ایفا خواهد کرد.

آژانس امنیت ملی ایالات متحده آمریکا (National Security Agency(NSA

این سازمان دولتی که یکی از اصلی ترین 16ارگان جامعه اطلاعاتی(1) ایالات متحده آمریکا محسوب میشود در تعریف چگونگی شکل گیری خود می آورد: "آژانس امنيت ملي در تاريخ 4 نوامبر سال 1952به دستور رئيس جمهور هری ترومن تاسيس شده ،که اين تصميم به دنبال کار مهم سازمان ملل متحد! در شکستن کدهای(شنود) آلمان و ژاپن در طول جنگ جهاني دوم ، که به موفقيت نيروهاي متفقين عليه آلمان در اقيانوس اطلس شمالي و پيروزي در نبرد ميدوی(2-2) در اقيانوس آرام کمک کرده، بوده است و همچنین ادامه فعالیت این سازمان، به دنبال موفقیت آن در انجام وظایف خود بوده، که تصميم ترومن را مبنی بر ادامه فعالیت و مطالعات NSA در دوران پس از جنگ را به دنبال داشته است"2

وظایف و مسئولیت ها

شنود دایم ارتباطات از راه دور، در سراسر جهان (موبایل، فکس، ایمیل و ارتباطات انفورماتیک) و همچنین دریافت و تحلیل تصاویر ماهواره‌ای، در حوزه وظایف سازمان امنیت ملی آمریکا (NSA) است. این آژانس که مقرّ آن در فورت مید (مریلند، نزدیک واشنگتن) قرار دارد . صدهزار نفر را در استخدام خودش دارد که این افراد در مراکز مختلف در آمریکا و ایستگاه‌های شنود مستقر در خارج، به کار مشغول‌اند. این سازمان از بودجه سالانه‌ای معادل بیش از شانزده میلیارد دلار بهره می‌برد. به گفته جان پیک، کارشناس آمریکایی مسائل اطلاعاتی، آژانس امنیت ملی ایالات متحده، حدود 95 درصد ارتباطات از راه دور را در سراسر جهان، تحت کنترل دارد. این حجم عظیم اطلاعات به وسیله ابررایانه های مجهز به نرم‌افزارهای تجزیه و تحلیل، مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد. البته رقم گفته شده از سوی این کارشناس آمریکایی، مورد قبول همه اهل فن نیست، اما می‌توان با اطمینان گفت که توانایی آژانس امنیت ملی آمریکا در ره‌گیری اطلاعاتی بیش از پنجاه درصد ترافیک جهانی را شامل می‌شود. مدیر این آژانس، به هنگام یکی از معدود مصاحبه‌هایش با مطبوعات، اعلام کرده بود که او باید هر سه ساعت، اطلاعاتی معادل کل کتابخانه کنگره آمریکا را تحت اداره‌اش داشته باشد!

حوزه‌های اطلاعاتی

اطلاعات مورد تحلیل سازمان امنیت ملی آمریکا، به طور دائم از طریق حدود پنجاه ایستگاه شنود در بیست کشور جهان در سطح پنج قاره دریافت می‌شود. این ایستگاه‌ها وظیفه دارند علامات فرستاده شده از جانب ماهواره‌های مخابراتی را شنود کنند؛ البته عمده این علامات از سوی ماهواره‌های اینتل ست ارسال می‌گردد. مهم‌ترین ایستگاه‌های شنود در کشورهای انگلستان، نیوزیلند، استرالیا و آلمان مستقر هستند.

این ایستگاه‌های ره‌گیری علامات ماهواره‌ای، اطلاعات را دریافت می‌کنند؛ خواه از طریق ره‌گیری مستقیم امواج فرستاده شده از سوی ماهواره، یا از طریق دریافت علامات ماهواره‌های ویژه جمع‌آوری اطلاعات در فضا. این ماهواره‌های ره‌گیری که به نام‌های «مرکوری»، «ترومپت»، یا «مانتور» شناخته می‌شوند، همچنین قادر به ره‌گیری امواج رادیوالکتریک از مبدأ زمین هم هستند. برای انجام دقیق مأموریت، برخی از این ماهواره‌ها - مثل ماهواره‌های مرکوری به آنتن‌هایی مدوّر مجهز هستند که می‌توانند امواج خیلی سبک را منعکس کنند؛ امواجی که سطح‌شان می‌تواند تا سطح یک زمین فوتبال برابر باشد. این آنتن‌های عظیم می‌توانند امواج فرستاده شده از سوی ایستگاه‌های تقویتی تلفن‌های همراه را دریافت کنند. شایع است که 9 ماهواره از این دست در اطراف زمین و در ارتفاع 36 هزار کیلومتری از سطح زمین قرار دارند. 2 ماهواره از این نوع، بر فراز قاره اروپا قرار دارند و اطلاعات دریافتی را به ایستگاه بزرگ منویت هیل در انگلستان ارسال می‌کنند.

هر بار که شما مکالمه‌ای تلفنی با خارج برقرار می‌کنید و انعکاس صدای خودتان را در گوشی می‌شنوید (علامت مشخصه استفاده از ماهواره در ارتباط با راه دور)، مطمئن باشید که این ایستگاه‌های زمینیِ آژانس امنیت ملی آمریکا هستند که مشغول دریافت مکالمه شما هستند. سازمان امنیت ملی آمریکا روزانه میلیون‌ها ارتباط از راه دور را ره‌گیری می‌کند. تمام ارتباطی که به این ترتیب در چهارگوشه جهان شنود می‌شوند، به فورت مید فرستاده شده، در آنجا غربال می‌شود؛ تنها بخش کوچکی از اطلاعات ارسالی مورد استفاده بعدی قرار می‌گیرد.

اما عملیات غربال چگونه انجام می‌گیرد؟ کامپیوترهایی مجهز به نرم‌افزارهای مخصوص، وظیفه تجزیه و تحلیل و غربال اولیه اطلاعات را بر عهده دارند. این کامپیوترها شماره تلفن‌های خاصی را در حافظه خودشان ذخیره کرده‌اند که براساس آنها غربال اولیه را انجام می‌دهند و تنها آن دسته از مکالماتی را که به وسیله این شماره‌ها صورت پذیرفته، نگه می‌دارند. این شماره‌ها عبارتند از: شماره تلفن وزارت‌خانه‌ها، سفارت‌خانه‌ها، روابط‌عمومی سازمان‌های بین‌المللی، سازمان‌های غیر دولتی، شرکت‌های بزرگ فعال در عرصه‌های حساس و مشکوک به رقابت با منافع ملی آمریکا در حوزه‌های مختلف؛ اما گزینش ارتباطات هم‌چنین از طریق شناسایی صدای افراد هم صورت می‌گیرد. همین جا روشن کنیم که میکروچیپ‌های رایانه های کرای (Cray) که شناسایی صداهای آشنا را انجام می‌دهند، در فورت مید و در یک کارخانه ویژه ساخته می‌شوند. رایانه های Cray متعلق به آژانس امنیت ملی آمریکا هماهنگ با بانک داده‌هایشان، قادرند صداهای شخصیت‌های تحت مراقبت مثل شخصیت‌های سیاسی و دیپلماتیک، نظامی، رؤسای شرکت‌ها و حتی اعضای شناخته شده جنبش‌های تروریستی یا شورشیان و سران کارتل‌های مواد مخدر و... را شناسایی کنند.

در 19 اوت 1992 بود که قدرت سيستم‌های آمريکايي ره‌گيری ارتباطات، معلوم شد. در این دوشنبه تابستانى، مسئولان «کا، گ، ب» (KGB) و ارتش شوروى، قدرت را در کرملين در دست گرفتند. اين افراد، به واسطه تجزيه کشورشان و رفتار ميخاييل گورباچف، دبيرکل حزب کمونيست آن زمان شوروى، به تنگ آمده بودند. کودتاچيان مدعی شدند که دبير کلّ بيمار شده است و نمي‌تواند به شکلي مناسب منافع اتحاد شوروي را هدايت کند. کودتاچيان گفتند که گورباچف در خانه ييلاقي‌اش در کريمه استراحت مي‌کند. اين حادثه، حيرت غربي‌ها را برمي‌انگيزد. رئيس‌جمهور وقت ايالات متحده، جرج بوش، وقتي خودش را به بيان موضع آمريکا مجبور مي‌بيند و از محکوم کردن کودتاچيان امتناع مي‌کند، مدير سازمان سيا به رئيس‌جمهور آمريکا اطلاع مي‌دهد که ميخاييل گورباچف در خانه‌اش زنداني است. جرج بوش با اعلام اين خبر به رسانه‌ها، بازي ظريفي را در پيش مي‌گيرد که در آن، ميخاييل گورباچف ـ چه دوست شخصي بوش باشد چه نباشد ـ نقش و اثر چنداني ندارد. چند ساعت بعد، رئيس‌جمهور آمريکا موضع تازه‌اي اتخاذ مي‌کند: دولت آمريکا به شدت کودتا را محکوم مي‌کند و کودتاچيان را غاصب مي‌نامد. راستي رئيس‌جمهور ايالات متحده چگونه به اين نتيجه مي‌رسد و به ويژه چگونه با اين اطمينان، موضع‌گيري مي‌کند؟ پاسخ اين است که گزارش شنود «آژانس امنيت ملی آمريکا» (NSA) متن مکالمات تلفني کودتاچيان را در اختيار رئيس‌جمهور قرار مي‌دهد. يادداشت تحليلی پيوست گزارش، از نبود اعتماد به نفس نزد کودتاچيان، عدم توافق بين اعضای گروه و به ويژه از عدم فرمان‌برداري فرماندهان منطقه‌ای ارتش از کودتاچيان حکايت مي‌کند. آژانس امنيت ملي آمريکا در آخر اين گزارش، نتيجه‌گيری مي‌کند: اين کودتا محکوم به شکست است. به اين ترتيب، بوش مي‌تواند به خودش ببالد که حتي زودتر از روس‌ها مطلب را دريافته است. بنابراين مي‌تواند بدون ترديد کودتا را محکوم کند و در نظر جهانيان به عنوان رهبر شجاع و انکارناپذير جهان آزاد مطرح گردد. (3)

جرج بوش، اواخر دوره رياست جمهوري‌اش، اظهارات تعجب‌آوري را خطاب به افکار عمومي بيان مي‌دارد: «به عنوان رئيس جمهور ايالات متحده، مي‌توانم به شما اطمينان خاطر بدهم که عمليات شنود، فاکتور اصلي فرآيند تصميم‌گيری ما در عرصه بين‌المللي است». مدير آژانس امنيت ملی آمريکا در گفت‌وگويی با مطبوعات، گويی خواسته باشد به جرج بوش پاسخ بگويد، توضيح مي‌دهد: «هيچ افتاقي در سياست خارجي نيست که مورد توجه دولت نباشد و همچنين در آن، آژانس امنيت ملي آمريکا حضور نداشته باشد».

در این جا این سوأل پدید می آید که سیستمی با این امکانات، چگونه چندین سال از دستیابی به رهبر شبه نظامیان القاعده، که تمامی دنیا (کشورهای دوست و هم پیمان)! برای یافتن او بسیج شده اند،عاجز مانده است!که البته جواب آن برای کسانی که اسیر القائات رسانه ها و روزمرّگی نشده اند!به وضوح روشن است.

اینترنت

بی‌شک ارتباطات افراد بر روی شبکه اینترنت نیز تحت کنترل شدید قرار دارد؛ کاملاً محتمل است آژانس امنیت ملی ایالات متحده با توجه به محتوای روی شبکه، هر لحظه آنها را کنترل کند؛ میهن‌پرستی آمریکایی به گونه‌ای است که همه شرکت‌های ارائه دهنده خدمات اینترنتی - که اکثرشان آمریکایی هستند - به آژانس امنیت ملی کشورشان اجازه می‌دهند، داده‌ها و همین‌طور ارتباطات اینترنتی‌شان مشتریان‌شان را کنترل کند ؛ به علاوه اینکه برخی سایت‌های اینترنتی (اغلب آمریکایی)، گاهی بدون اطلاع صاحبان آنها برای کنترل محتوای کامپیوترهای برخی کاربران اینترنتی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.4 مدتی است که به طور مداوم این نجوا به گوش می‌رسد که شرکت بزرگ «مایکروسافت» پیوند نزدیکی با آژانس امنیت ملی آمریکا دارد؛ البته این همکاری‌ها در چارچوب عملیات شنود و ره‌گیری انجام می‌شود5. باید بگوییم تنها، آژانس امنیت ملی آمریکا اینترنت را تحت کنترل ندارد؛ بلکه تقریباً تمام سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا سرویس‌های ره‌گیری و کنترل خاص خودشان را (در مورد اینترنت) دارا هستند؛ این موضوع از CIA تا حتی سرویس اطلاعاتی نیروی دریایی آمریکا را شامل می‌شود

محدوديت‌های آژانس امنيت ملی آمريکا

آژانس‌های اطلاعاتی آمريکا با وجود در اختيار داشتن ابزار فنى، مالي و انساني فوق‌العاه، باز هم نمي‌توانند همه چيز را ببينند و شنود کنند. همچنين بيش از حد اطلاعات، مانع بررسي دقيق آنها مي‌شود؛ شمار اطلاعات خيلی مهمی که از ديد و شنود ماشين جاسوسی عظيم آمريکا پنهان مي‌ماند نيز کم نيست؛ تا جايي که مردان اطلاعاتي آمريکا از «اطلاعات گول‌زننده» صحبت می ‌کنند. آژانس امنيت ملی آمريکا نتوانسته است حوادث و وقايع مهمي مثل سوءقصدهای پياپی عليه سفارت‌خانه‌های آمريکا در آفريقا، عمليات آزمايش هسته‌ای هند و شليک موشک بالستيک کره شمالی بر فراز ژاپن را ره‌گيری کند؛ و البته دلايل آن نيز چنين است؛ هند تمام کابل‌های ارتباطی حساس را زير زمين دفن کرده بود، کره شمالي کارخانه‌های نظامى‌اش را زير زمين ساخته، و در آفريقا کامپيوترهای متصل به اینترنت هنوز خيلی کمتر از تلفن است. در فورت ميد، تحليل‌گران عکس‌های ماهواره‌ای کاملاً به خشم مي‌آيند.

آنها با همه قدرت‌شان و به ويژه با وجود در اختيار داشتن قوی‌ترين و کارآمدترين کامپيوترها، باز هم از رقابت با انسان در يک زمينه بسيار مشکل که بخشی از وجود آدمی است، ناتوان‌اند: هوش و فراست؛ آنها متوجه مي‌شوند که ابزارهاي انسانی نيز با تمام کارايی و اهميت‌شان بالاخره ظرفيت محدودی دارند. مهم‌ترين خطری که کارآيی آژانس امنيت ملي را تهديد مي‌کند، گرفتار شدن در دام کليشه‌ها و سکون است. در فورت ميد، سالانه هزاران تن کاغذ خمير مي‌شود. و این همه ماجرا نيست؛ پيشرفت و فراگيری ابزارهاي رمزگذاری در سراسر جهان، به شکل قابل توجهى، مانع مطالعه اطلاعات جمع‌آوری ‌شده از سوی آژانس امنيت ملی شده است. مثل تمام سرويس‌های اطلاعاتی جهان، این آژانس نيز حجم زيادی از پيام‌های رمزگشايی نشده را حفظ مي‌کند، به اميد انکه روزي بتواند این پيام‌ها را رمزگشايی کند يا اینکه روزی دستگاهی پيشرفته‌تر برای این اقدام ساخته شود، اما وقتی این روز فرا رسيد و آن پيام‌ها هم رمزگشايی شد، آيا در جوامع جهانی شده امروز که سرعت حرف اول است، چنين اطلاعاتی ديگر بی ‌فايده نخواهد بود؟

دقيقاً به همين دليل است که آژانس امنيت ملی آمريکا، بي‌وقفه در پي آن است که کدهای ويژه برنامه‌های رمزگذاری شده را در اختيار داشته باشد. حتي براي این منظور، خود آژانس امنيت ملی به تأسيس شرکت‌هاي سازنده دستگاه‌های رمزگذاری برای رقابت در این بازار اقدام کرده است. همچنين آژانس برای رسيدن به اهدافش در ارتباط نزديکی با سازندگان تلفن‌های همراه و ماهواره‌ای قرار می ‌گيرد. روابط آژانس امنيت ملی با بخش خصوصى، گاه خيلي گرم و صميمانه است. به عنوان مثال، همگان می ‌دانند که دفتر مشاوره‌ای بسيار معروف «Andersen Cosutting» يکي از متحدين خصوصی ويژه آژانس امنيت ملی آمريکا است چند سال پیش نيز قراردادی بين آژانس و گروه مشاوره‌ای ياد شده به امضا رسيده است که براساس آن آژانس امنيت ملی در قبال دريافت مشاوره به مدت يک سال، 13/8 ميليون دلار به گروه مشاوران ياد شده مي‌دهد.

آژانس امنيت ملی برای فراگير کردن استاندارد رمزگذاری خودش در ایالات متحده، به شکلی خستگی ‌ناپذير تلاش و مبارزه کرده است و تا اندازه زيادى، مارک زيمر، برنامه‌نويس نرم‌افزار معروف PGP را تحت فشار قرار داده است. شايع است که سرويس‌هاي اطلاعاتي آمريکا با دست‌کاری در این نرم‌افزار از آن در راه شنود استفاده می ‌کنند.(4)

نتیجه گیری

اگرچه می توان جلوه های واضحی از اغراق را در اظهارات کشورهای غربی و سرویس های مرتبط با آنان، در مورد دستاوردهای فن آوری، به وضوح رصد کرد و از آن به عنوان بزرگ نمایی و عمليات روانی یاد کرد، اما این امر نباید به غفلت از کاستی ها و منفذهای متعددی که در حوزه فضای مجازی و سایبر وجود دارد ،منجر شود. فضایی که شاکله ی سخت افزاری آن عمدتاً وارداتی نیز هستند که اگر آنالیز و تجزیه لازم برروی این فناوريهای وارداتی صورت نگیرد به سبب محتمل بودن مکانیزم کارکرد های پنهان ،می تواند رگه هایی از وابستگی به بیگانه را پدید آورد که این امر در شرایط تهدید، میزان آسیب پذیری را افزایش خواهد داد.

پي نوشتها:

1-

Central Intelligence Agency, Defense Intelligence Agency, Department of Energy (Office of Intelligence & Counterintelligence), Department of Homeland Security (Office of Intelligence & Analysis), Department of State (Bureau of Intelligence & Research), Department of Treasury (Office of Intelligence & Analysis), Drug Enforcement Administration (Office of National Security Intelligence), Federal Bureau of Investigation (National Security Branch), National Geospatial-Intelligence Agency, National Reconnaissance Office, National Security Agency/Central Security Service, United States Air Force, United States Army, United States Coast Guard, United States Marine Corps and the United States Navy.

فهرست عبارتند از : سازمان اطلاعات مرکزي ، آژانس اطلاعات دفاعي ، وزارت انرژي (دفتر اطلاعات و ضد جاسوسي) ، وزارت امنيت داخلي (دفتر اطلاعات و تجزيه و تحليل) ، وزارت امور خارجه (اداره اطلاعات و پژوهش) ، وزارت خزانه داري (دفتر اطلاعات و تجزيه و تحليل) ، اداره نظارت بر دارو اجراي (دفتر اطلاعات امنيت ملي) ، دفتر تحقيقات فدرال (شعبه امنيت ملي) ، آژانس اطلاعات ملي ، دفتر شناسايي ملي ، آژانس امنيت ملي / سرويس امنيت مرکزي ، نيروي هوايي ايالات متحده آمريکا ، ارتش ايالات متحده ، گارد ساحلي ايالات متحده آمريکا ، سپاه تفنگداران دريايي ايالات متحده و نيروي دريايي ايالات متحده

2-www.nsa.gov/about/faqs/about_nsa.shtml

2-2-نبرد میدوی نبرد بزرگ دریایی در اقیانوس آرام در جنگ جهانی دوم بود.در ۴ ژوئن ۱۹۴۲م ناوگان آمریکا هنگام عملیات پدافندی توانست عملیات دریایی-زمینی ژاپن را که برای تسخیر جزایر میدوی انجام پذیرفته بود، متوقف سازد. در این جزیره‌ها پایگاه‌های هوایی پیشرفته‌ای برای نگهداری از هاوایی ایجاد شده بود که در ۱۵۰۰ مایلی این جزیره‌ها قرار داشت. اطلاعات دقیق آمریکایی‌ها سبب شد که از نقشه دریادار یاماموتو از پیش، آگاه شده و ضربات قاطعی بر ناوگان ژاپنی وارد آوردند. نبرد از این رو اهمیت داشت که میان ناوهای هواپیمابر دو طرف صورت می‌گرفت. پس از این نبرد به حضور نظامی ژاپن در اقیانوس آرام مرکزی پایان داده شد.

3-ماهنامه سياحت غرب

4-همان

*محمّد پوراسماعیلی کارشناس پژوهشگری علوم اجتماعی