چرا بدحجابی؟!

محمد لطفی‌زاده

کد خبر: ۹۸۹۷۵

تاریخ: ۲۷ ارديبهشت ۱۳۸۹ - ۱۱:۲۲

هر سال با فرارسیدن فصل گرما توجه به مسأله حجاب بیشتر و پس از آن عموماً از غلظت این توجه کاسته می‌شود. بگذریم که نوک پیکان بیشتر متوجه دختران و بانوان است ـ و البته اهمیتی فوق‌العاده دارد ـ و متأسفانه از موضوع حجاب و پوشش مناسب برای پسران و آقایان بعضاً غفلت می‌شود.

در اینجا به طور بسیار مختصر برخی ـ و نه همه ـ ریشه‌های فاصله‌ گرفتن از حجاب اسلامی را که پرداختن به هرکدام به تفصیل مجالی مجزا می‌طلبد، بررسی می‌کنیم. پیش از آن ضمن توصیه به مطالعه کتاب مفید و ارزشمند «مسأله حجاب» اثر شهید عالی مقام مطهری (رحمت الله علیه) (اینجا) ذکر این نکته لازم است که حدود حجاب برای بانوان در اسلام به دلایل مختلف پررنگ‌تر و وسیع‌تر است، اما مردان هم در جامعه اسلامی باید متمسک به حدود شرعی حجاب باشند. آنچه از حجاب معمولاً به ذهن متبادر می‌شود، پوشش زنانه است؛ اما اگر مردی در جامعه پوشش نامناسبی داشته باشد که سبب جلب توجه منفی و آشفتگی روحی شود، یقیناً مورد پسند اسلام نیست. بار دیگر تأکید می‌کنم که اهمیت حجاب در مورد بانوان قطعاً مهم‎تر است. بعضی هم در این بین می‌گویند مگر در جامعه همه مردم نظر سوء و بد دارند و می‌خواهند به بانوان آزار برسانند که باید خانم‌ها حجاب داشته باشند؟ برای پاسخ به این شبهه به یک مثال توجه بفرمایید:

تا به حال حتماً دیده‌اید که مأموری سلاح به دست مقابل در بانک ایستاده است. آیا همه مردم که از جلوی بانک عبور می‌کنند قصد دزدی یا نیت سوء دارند که باید شخصی را به عنوان محافظ به کار گماشت؟ یقیناً خیر، دلیل این است که آنقدر موجودی بانک با ارزش است که حتی اگر یک نفر هم نظر سوء داشته باشد، می‌ارزد که مأموری با سلاح آماده مقابله با وی باشد.
زن، گوهری است که از موجودی بانک در مثال فوق هم بسیار باارزش‌تر است و حجاب، نگهبانی است بر این گوهر که از آن مأمور هم به مراتب قوی‌تر است.

و اما چند ریشه مرتبط با حجاب:

1 ـ خانواده

اولین نهادی که پایه حجاب در آن شکل می‌گیرد، خانواده است. پرواضح است که اگر پدر و مادر به فرزند خود مسأله حجاب را آموزش ندهند و خود از آن غافل باشند، بنای دیوار حجاب که از ابتدا به درستی شکل نگرفته ممکن است تا ثریا کج برود! یکی از وظایف مهم پدر و مادر به تصریح دین مبین اسلام تعلیم و تربیت صحیح فرزندان و آموزش موضوع حجاب از اهم این وظایف است.

2 ـ مدرسه

در مدرسه دختر و پسر با گروه همسالانی مواجه می‌شوند که از خانواده‌های مختلف برخاسته‌اند و با تفکر معلمی همراه می‎شوند که خود متعلق به یکی از همین خانواده‌ها است. بدیهی است هر چه سرمایه‎گذاری بیشتری در خانواده بر مسأله حجاب انجام شده باشد، در مدرسه ترویج احکام اسلامی از جمله حجاب آسان‌تر خواهد بود. آموزش صحیح در خانواده به فرزند در مواقع رویارویی با تضادهایی در گروه همسالان نسبت به آنچه در خانه آموخته نقش بسزایی در ثبات تقید به احکام اسلامی دارد. در اینجا یک سؤال مهم هم مطرح است و آن اینکه نقش معلم در جهت‎دهی صحیح به شکل‎گیری بنیان‎ عقیدتی دانش‎آموزان چقدر است؟ آیا معلمی که درگیر مشغله فکری روزانه و معیشت زندگی خود است و به دلیل نگرانی‎ مادی مجبور است چند شیفت مختلف کار کند، فرصتی برای برنامه‎ریزی دلسوزانه در جهت تربیت صحیح دانش‎آموزان و تبیین درست و صد البته هنرمندانه موضوع حجاب دارد؟!

3 ـ معیشت و رابطه آن با احکام اسلامی از جمله حجاب

یکی از عوامل مهم و بسیار تأثیرگذار در دوری گزینی مردم از احکام اسلامی مسأله اقتصادی است. البته این به معنای آن نیست که مردم دین خود را به پول منحصر کرده‎اند و به محض در فشار مادی قرار گرفتن آن را رها می‎کنند. چه بسا در طول تاریخ اسلام و در همین سالیان اخیر افراد بسیار زیادی هم بوده‌اند و هستند که علیرغم تنگدستی ذره‌ای از اعتقادات خود دست نکشیده‎‌اند. منظور از مسأله اقتصادی توجه به نقش دولت در تقید مردم به احکام اسلامی است. اگر مردم در رفاه مادی نباشند، خودبخود از دولت ـ صرف نظر از دسته‌بندی‎های سیاسی ـ فاصله می‎گیرند و آنگاه هر چه دولت اسلامی تلاش کند مردم را به سوی تقید به احکام اسلامی فرابخواند، به دلیل اثر روانی منفی ناشی از عملکرد اقتصادی، مردم نه به دین بلکه به تبلیغ کننده دین روی خوش نشان نخواهند داد و لاجرم از دین هم فاصله می‌گیرند. توجه به این مسأله لازم است که حضرت علی علیه السلام به محمد حنفیه فرمود: «من از تهیدستی بر تو بیمناکم! از فقر به خدا پناه ببر که همانا فقر دین انسان را ناقص می‌کند» و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله هم به مصداق حدیث شریف «کاد الفقر ان یکون کفرا» فاصله فقر و کفر را بسیار ناچیز معرفی فرموده است.

4 ـ تبلیغ صحیح و تبیین درست

تبلیغ از ریشه بلغ و به معنای رساندن کامل پیام است. اگر فرد مبلغ خود به کمال، پیام را درک نکرده باشد قطعاً در رساندن آن به توده مردم موفق نخواهد بود. یکی از چالش‎های بزرگ کشورمان در زمینه ترویج حجاب که به یقین آن را دلیل پررنگی برای دوری برخی از حجاب می‌دانم شیوه اشتباه تبلیغ موضوع حجاب است. متأسفانه ما به شیوه حضرت صادق علیه السلام مزین نیستیم و در تبلیغ به تربیت تخصصی بها نمی‌دهیم! در کشور ما چند نفر وجود دارند که بتوان گفت آنان فقط در زمینه تبلیغ حجاب و پاسخگویی به ابهامات در این زمینه آموزش دیده و مشغول فعالیت هستند؟ مگر نه اینکه در زمان امام صادق علیه‌السلام شاخه‌های مختلفی برای پاسخگویی به ابهامات مردم وجود داشت و متخصصین هر شاخه مسئول پاسخگویی و تبلیغ بودند؟ آیا تربیت مبلغ همه فن حریف با توجه به تخصصی شدن جوامع بشری امروز کاربرد مناسبی دارد؟! آیا در تبلیغ حجاب به سیره پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله توجه می‌شود؟ مگر نه اینکه خداوند به حضرت محمد صلی الله علیه و آله در سوره مبارکه آل عمران آیه 159 فرموده است: «به برکت رحمت الهی است که با مردم نرمخو شدی و اگر تندخود و سخت‌دل بودی، قطعاً مردم از دور تو پراکنده می‌شدند». در تبلیغ موضوع حجاب، استفاده از هنر، مهر و محبت در برخوردها، تسلط بر موضوع، عدم تعصب و بسیاری عوامل دیگر باید لحاظ شود تا اثرگذاری آن به کمال نزدیک شود و در مجالی دیگر باید مفصل به این مسأله پرداخت.

چه بسا می‌توانستیم در کنار گشت ارشاد که به جای خود ـ البته با در نظر گرفتن شرایطی ـ لازم است، به دختران و پسران جوان در روزهایی از سال از بودجه برخی سازمان‌ها همچون سازمان ملی جوانان که ضرورت وجود آن امروز به دلیل نوع عملکرد با تردید جدی روبه‌رو است، شاخه گلی هدیه دهیم و در تبلیغ حجاب از افرادی با پوشش آراسته و بسیار تمیز بهره ببریم. استفاده از ظرفیت بالای کودکان نظیر بحث همیاران پلیس در مسأله حجاب پس از آموزش صحیح و هنرمندانه به آنان ابتکاری است که اجرای آن شجاعت و همت مسئولان حوزه فرهنگ را می‌طلبد. البته اینها تنها نمونه‌های کوچکی از راه‌های تبلیغ درست و جذاب است و در مجالی دیگر می‌توان فهرستی از راه‌های تبلیغ حجاب را ارایه کرد و در مورد آن به بحث نشست. امید که مسئولان حوزه فرهنگ کشورمان هم به این مباحث علاقمند باشند!

5 ـ  نقش صدا و سیما

صداوسیمایی که قرار است دانشگاه باشد، یقیناً نقش مؤثری در ترویج فرهنگ حجاب اسلامی دارد. گاهی از سر غفلت و گاهی از سر تساهل، همین صدا و سیما نقش منفی ایفا می‎کند. استفاده نادرست و بسیار ناشیانه از چادر در سریال‌های تلویزیونی، نمایش یکسان نوع پوشش در منزل و اتاق خواب با جلوی در خانه و در خیابان تنها دو نمونه کوچک از موارد متعددی است که باید مسئولان صدا و سیما به آن توجه کنند. اینکه چادر را بر سر فروشنده مواد مخدر در زندان کنیم و یا پلیس زن را در هنگام دویدن به دنبال دزد و بالارفتن از دیوار یک منزل در پوشش چادر نشان دهیم دقیقاً مصداق نمایش غیرواقعی و اشتباه جایگاه حجاب اسلامی و تأثیر تبلیغی آن کاملاً منفی است. اینکه در مناسبت‌هایی خبرنگاران صدا و سیما با بانوانی که حجاب کاملی ندارند مصاحبه کنند و استفاده تبلیغاتی ببرند و در مناسبتی دیگر آنان را جزو ملت به حساب نیاورند و سانسور نمایند، تیشه‌ای است که به ریشه حجاب ـ ان شاء الله ناآگاهانه ـ زده می‌شود! وقتی بازیگر یک سریال در صدا و سیما با یک پوشش بازی می‎‌کند و همان بازیگر در سینما و تئاتر با پوششی کاملاً متفاوت ظاهر می‌شود و در میان مردم این پوشش به کلی دگرگون می‌شود، فکر می‌کنید تصور نوجوانانی که این تناقض را می‌بینند از حجاب چه خواهد بود؟

6 ـ اینترنت و ماهواره

بسیاری از خانواده‌های مذهبی از نقش ماهواره و شبکه‌های متعدد آن در کاهش تمسک به اسلام در رفتارهای اجتماعی و زندگی فرزندانشان ابراز نگرانی می‌کنند؛ درحالی که از نقش اینترنت به کلی غافلند و لازم است ضمن آشنایی با دنیای مجازی زمینه استفاده درست و سالم از این شبکه گسترده را برای فرزندشان فراهم آورند. اینکه صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران برنامه‌های جذابی ندارد یا مثلاً به یک طیف خاص نمی‌پردازند، توجیه مناسبی برای ورود شبکه‌های مروج فساد به کانون خانواده نیست! متأسفانه برخی از خانواده‌های حتی مذهبی به دلایل سرخوردگی از بعضی برنامه‌های صدا و سیما که البته به سلیقه آنان برمی‌گردد، بلافاصله به فکر جایگزینی ماهواره می‌افتند و متاسفانه به راحتی فرزند خود را در معرض هجمه عظیم رسانه‌ای با مشخصات بی‎‌بندوباری قرار می‌دهند. جالب آنکه همان خانواده مثلاً شب جمعه به دعای کمیل هم می‎روند و دعا می‌کنند، غافل از آنکه از وظیفه اصلی خود که تربیت صحیح فرزند است، غافل شده‌اند و از واجب به مستحب روی آورده‌اند. بماند که در انحراف فرزند خود از تعالیم اسلامی هم سهیم هستند و در پیشگاه خداوند متعال باید پاسخگو باشند. یقیناً خانواده‌ای که دائم در معرض تعالیم غیراسلامی غربی است موفقیت آنچنانی در تمسک به احکام اسلامی از جمله حجاب نخواهد داشت.

در اینجا نقش مسئولین صدا و سیما در جذب حداکثری مخاطب و برنامه‌ریزی مدبرانه و گسترده و استفاده از مدیران خوش فکر و مبتکر ـ به جای جابجا کردن زنجیره‌ای مدیران از یک شبکه به شبکه دیگر با کارکردهای متفاوت ـ برای رقابت با شبکه‌های ماهواره‌ای بیشتر روشن می‌شود. اینکه مدیر شبکه یک را به شبکه دو بفرستیم و برعکس و مثلاً مدیری که در شبکه ملی با مخاطب عام فعالیت کرده به مدیریت شبکه کودک (شبکه دو) گمارده می‎شود این هدف ـ تبلیغ درست و جذب حداکثری ـ را برآورده نمی‌سازد و جز سکون و گاهی برگشت به عقب نتیجه‌ای نخواهد داشت. وجود اتاق فکر قوی و استفاده از مشاوران توانمند و تحلیلگر در کنار برنامه‌سازان و مدیران صدا و سیما هم یقیناً تأثیر مهمی در ایفای نقش صدا و سیما در ترویج فرهنگ حجاب اسلامی خواهد داشت.

7 ـ مراکز تخصصی پاسخگویی و آموزش

انبوهی از سؤالات در ذهن نوجوانان و حتی بزرگسالان در موضوع حجاب و حدود آن وجود دارد و لازم است در کشور مراکزی تخصصی برای پاسخگویی و آموزش ایجاد شود. در این راه هرگونه غفلت سبب مراجعه فرد پرسشگر به مراکز غیرتخصصی و گاهی معاند می‌گردد و معلوم نیست خروجی این مراجعه چه خواهد بود؟! سال‌ها است حجت الاسلام قرائتی از عدم توجه به نقش محوری مساجد در این زمینه گلایه و انتقاد می‌کند و همچنان مشکل وجود دارد. جوانان در هر محله باید بتوانند به مسجد مراجعه کنند و سؤالات خود را در این زمینه از متخصصین بپرسند. یقیناً اگر قرار است جوان به مسجد مراجعه کند باید امام جماعت خوش برخورد باشد، یا خود بتواند به زبان جوان سخن بگوید یا فرد متخصصی را متناسب با سن جوانان در کنار خود به کار بگیرد، برای دختران و پسران مراکز مشاوره‌ در مساجد دایر شود و در زمینه مسائل اسلامی به سؤالات پاسخ و مشاوره دهند، هیأت امنای مسجد در میان خود از جوانان عضوی داشته باشند، اعضای شاخص مسجد از گناهان و غفلت‌ها ـ نظیر پوشش ناآراسته، استعمال سیگار و دخانیات، عدم استفاده از عطر و بوی خوش و عدم استفاده از پوشش ناپاک ـ به دور باشند تا موجبات جذب بیشتر جوانان فراهم آید. در این موضوع سخن بسیار است و باید به تفصیل در فرصتی دیگر به آن پرداخت.

8 ـ تأثیر رئیس بر کارمند

رئیس و کارمند یک مثال است و از پدر و مادر و رابطه آنان با فرزند تا رئیس و کارمند در اداره و در دید کلان رابطه دولت و مردم را شامل می‌شود. به مصداق احادیث «الناس علی دین ملوکهم» و «الناس بامرائهم اشبه منهم بآبائهم» مندرج در کتاب بحارالانوار یعنی «مردم بر دین ملوک خویش هستند» و «مردم به امیرانشان شبیه‌تر هستند تا به پدرانشان» باید توجه داشت که نقش مسئولان چه در قوه مقننه، چه در قوه قضائیه و چه در قوه مجریه در موضوع حجاب بسیار مهم است. اگر کارمند اداره‌ای ببیند رئیس آن اداره فردی راستگو است، به حلال و حرام پایبند است، در خلوت کار دیگر نمی‌کند و مرگ را تنها برای همسایه خوب نمی‌داند، اهل پارتی و رابطه‌بازی و غیبت کردن و تهمت زدن نیست و خلاصه اهل نفاق نیست و به اسلام عمیقاً معتقد است و در عمل هم به آن مزین است آن وقت زمانی که آن رئیس برای کارمندش از حجاب سخن بگوید، کارمند با روی گشاده می‌پذیرد و بدیهی است که برعکس این موضوع چه نتیجه‎ای در پی خواهد داشت؟!

انتهای این فهرست و عوامل باز است و سخن بسیار...

امید که همه با توسل به شفیعه روز جزا حضرت زهرا سلام الله علیها به آموزه‌های آن بانوی بزرگ تمسک جوییم:

یا فاطمة الزهرا یا بنت محمد یا قرة عین الرسول یا سیدتنا و مولاتنا انا توجهنا و استشفعنا و توسلنا بک الی الله و قدمناک بین یدی حاجاتنا یا وجیهة عند الله اشفعی لنا عند الله

(ای فاطمه زهرا {سلام الله علیها} ای دختر محمد {صلی الله علیه و آله} ای نور چشم پیغمبر ای بانو و سرور ما، ما به وسیله تو به درگاه خداوند رو آوردیم و شفیع گرفتیم و توسل جستیم و تو را پیش روی حاجات خود قرار دادیم، ای آبرومند نزد خدا، برای ما نزد خداوند شفاعت فرما)

[email-masked]
www.DrLotfi.blogfa.com