رضا نصری، حقوقدان بین المللی و کارشناس سیاست خارجه در گفت‌وگو با «تابناک» مطرح کرد؛

چهار دلیل در رد توجیهات حقوقی مقامات آمریکایی برای به شهادت رساندن سردار سلیمانی

جان بولتون در توئیت خود این اطلاعات مهم را لو می‌دهد که قتل ناجوانمردانه سردار سلیمانی از مدت‌ها پیش در حال تدارک بود و با این کار بیانیه پنتاگون ـ که تلاش داشت با توسل به مقوله «خطر فوری» برای اقدام پلید خود توجیه حقوقی بتراشد ـ را نقش بر آب کرد. حقیقت این است که این یک اقدام تروریستی از جانب یک سازمان تروریستی بود که دیگر جایی در منطقه ندارد.

کد خبر: ۹۴۸۷۹۲

تاریخ: ۱۴ دی ۱۳۹۸ - ۰۱:۲۵

پس از حمله تروریستی نیروهای آمریکایی به کاروان حامل سردار سلیمانی در اطراف فرودگاه بغداد و شهادت ایشان مقامات آمریکایی سعی دارند با رایزنی با دیگر کشورها و اعلام مواضع خود در شبکه های اجتماعی زمینه های توجیهات حقوقی و قانونی این عملیات تروریستی را فراهم کرده و اظهار دارند این عملیات در قالب یک اقدام پیشدستانه بوده و برای جلوگیری از خطرات احتمالی آینده باشد؛ اما صاحب نظران حقوق بین الملل معتقدند که دلایل محکمی وجود دارد که این اقدام دولت آمریکا فاقد هرگونه عنصر قانونی و حقوقی بوده و با بسیاری از اصول حقوقی حاکم بر روابط بین المللی منافات داشته است.

در همین ارتباط، رضا نصری، حقوقدان بین المللی و کارشناس سیاست خارجه به خبرنگار «تابناک» گفت: «آمریکا یک مقام عالی‌رتبهٔ نظامی ایران را - در یک عملیات نظامی - در یک کشور ثالث، بدون اجازهٔ آن دولت، به قتل رسانده است. در توجیه این جنایت، وزارت دفاع آمریکا بیانیهٔ ضعیفی - با استدلال‌های بی اساس و آشفته‌ای - منتشر کرده که در آن تلاش شده با خلط چند مقولهٔ حقوقی و توسل به «مبهم‌نویسی» به اقدام غیرقانونی خود جلوهٔ قانونی ببخشد.»

وی در ادامه افزود: «در واقع در این بیانیه هم به مقولهٔ «حق دفاع مشروع» اشاره شده، هم بحث «بازدارندگی» عنوان و هم «سوابق» شهید سلیمانی مطرح و هم به اینکه سپاه پاسداران در لیست «سازمان‌های تروریستی خارجی» وزارت امور خارجه آمریکا قرار دارد اشاره شده است. به عبارت دیگر، وزارت دفاع آمریکا و همچنین شخص پومپئو در مصاحبات تلویزیونی و ترامپ در توئیت‌های خود، تلاش کرده‌اند با خلط این چهار مبحث، مخاطب را سردرگم کرده و یک توجیه «حقوقی» برای این جنایت بتراشند. حال اینکه حتی ملقمهٔ این توجیهات، ذره‌ای مشروعیت قانونی به این اقدام جنایتکارانه نمی‌بخشد.»

این حقوقدان بین المللی درباره دلایل خود در رد ادعاهای حقوقی مقامات آمریکایی گفت: «اولاً ایران و آمریکا در حالت جنگ (نزاع مسلحانه) با یکدیگر قرار ندارند تا میان آن‌ها قوانین جنگی - که در برخی شرایط هدف گیری نظامیان طرف مقابل را موجه می‌داند - حاکم باشد. از جانب ایران نیز حملهٔ مسلحانه‌ای که توجیه‌گیر توسل به اصل ۵۱ منشور سازمان ملل بوده باشد، صورت نگرفته است.

ثانیاً حملهٔ «قریب الوقوع» و در «حین انجامی» از جانب سردار سلیمانی صورت نمی‌گرفت تا ادعا کنند «ضرورت» ایجاب می‌کرد برای حفظ جان خود به سرعت برای «دفع خطر» وارد عمل شوند (آن طور که عُرف بین‌المللی می‌طلبد). ضمن اینکه، مشاور امنیت ملی پیشین آمریکا (جان بولتون) در صفحهٔ توئیترش به صراحت اقرار کرده که حذف شهید سلیمانی «مدت‌ها در حال تدارک» بود، که این خود توجیه «حملهٔ قریب الوقوع» را نقش بر آب می‌کند.

ثالثاً، اتهامات وارده به سردار سلیمانی و ذکر «سوابق» او نیز نمی‌تواند توجیه قتل ایشان باشد، چرا که حقوق بین‌الملل، به ویژه حقوق بشر بین‌الملل (International Human Rights Law) اقدامات «انتقام‌جویانه» این‌چنینی را مجاز نمی‌داند.

رابعاً، در چارچوب حقوق بین‌الملل «فهرست‌سازی»‌های (Designation) آمریکا نیز ارزشی ندارد تا بتوانند با استناد به آن نیروی مسلح رسمی یک کشور را «سازمان تروریستی» و به تبع آن اعضای آن را «هدف مشروع» بخوانند. در ضمن، اگر این اقدام را حتی خارج از چارچوب «حقوق بین‌الملل» بررسی کنیم، اقدامی است که هم توافق دولت عراق با دولت آمریکا بر سر استقرار نیرو‌های آمریکایی در این کشور را نقض می‌کند و هم طبق قوانین داخلی خود آمریکا نیز اقدامی غیرقانونی است که بدون مجوز کنگره صورت گرفته است.»

نصری در پایان خاطرنشان کرد: «در هر حال، بدیهی است دولت ایران از ظرفیت‌های بین‌المللی برای پیگیری این اقدام استفاده خواهد کرد؛ اما معتقدم لازم است در کنار آن دولت و مقامات عراقی را نیز قانع کند که آمرین و عاملین این جنایت را در چارچوب قوانین داخلی عراق مورد پیگرد قانونی قرار دهد.‏ این اقدام یک اقدام تروریستی است که هم در چارچوب قوانین بین‌المللی و هم در چارچوب قوانین داخلی عراق باید برای مرتکبین مسئولیت کیفری شخصی در پی داشته باشد.»