یک فاز از سنجش شاخص‌های فساد در ایران

به گزارش خبرآنلاین، «مقدمه‌ای بر سنجش فساد» با همکاری مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) وابسته به جهاد دانشگاهی و مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی منتشر شد.

کد خبر: ۹۳۵۷۵

تاریخ: ۲۵ فروردين ۱۳۸۹ - ۱۷:۲۹

در جدولی که مؤسسه منتشر می کند، جلو نام کشورها سه عدد نوشته شده ‏است. عدد ستون اول نمره ‏میزان ادراک فساد در هر کشور است. نمره ‏ستون دوم فاصله اطمینان این عدد را نشان می دهد. برای مثال در گزارش سال 2006 ‏در ستون اول جلو نام ایران عدد 2.7 ‏و در ستون دوم نیز فاصله اطمینان 2.3 - 3.1 نوشته شده ‏است. این بدان معناست که به احتمال 94 ‏درصد عدد مربوط به ایران بین فاصله مذکور قرار دارد و در اصل شاخصی از میزان دقت اندازه ‏گیری است.

علی جنادله، معاون پژوهشی این مرکز درباره کتاب «مقدمه‌ای بر سنجش فساد» گفت: این کتاب که تصویری از سنجش فساد و شیوه‌های انجام آن را ارائه می‌کند، در واقع محصول پژوهشی با عنوان سنجش شاخص‌های فساد در ایران است که درسال 86 به سفارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی توسط مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران(ایسپا) درسه فاز تهیه شد و تاکنون یک فاز آن اجرا شده است.

کتاب مقدمه‌ای بر سنجش فساد، عمدتاً از فاز اول این طرح پژوهشی که به بررسی ادبیات موضوع سنجش فساد پرداخته، استخراج شده است و در نگارش طرح اولیه این پروژه با توجه به ضعف جدی مبانی نظری بومی این موضوع، اقدام به ترجمه متون متعدد شد.

این کتاب پنج فصل دارد که «طرح مسأله سنجش فساد، تعریف، علل و پیامدهای فساد، روش‌های سنجش فساد، نمونه‌های سنجش فساد و طرحی برای سنجش فساد در ایران» عناوین این فصول هستند.

شایان ذکر است در فصل اول به بیان مسأله و اهمیت سنجش فساد پرداخته شده است، در فصل دوم تعاریف فساد خرد و کلان، فساد فعال و منفعل، رشوه‌دادن، اختلاس‌ورزی و کلاهبرداری، اخاذی و ... تعریف و مورد بررسی قرارگرفته، در فصل سوم روش‌های سنجش فساد شامل روش‌های پیمایش کلان‌نگر، روش‌های سنجش خرد و روش‌های غیرپیمایشی مورد بررسی قرارگرفته است.  همچنین نمونه‌هایی از سنجش فساد در کشورهای دیگر از جمله آرژانتین، نیکاراگوئه، هندوراس، پاناما، مکزیک، برزیل و کشورهای آفریقایی در فصل چهارم تشریح شده است.

در فصل نهایی کتاب نیز «طرحی برای سنجش فساد در ایران» مطرح شده که در واقع چکیده‌ای ازطرح اولیه فاز سوم طرح سنجش فساد در ایران است که در آن شش گام به منظور سنجش فساد در کشورمان را با هدف پیشگیری و کنترل پیشنهاد کرده است.

به گزارش خبر، در فصل چهارم این کتاب آمده است: شاخص ادراک فساد یکی از مشهورترین شاخص هایی است که مؤسسه شفافیت بین المللی محاسبه و منتشر می کند. این مؤسسه تا زمان انتشار گزارش سال 2006 ‏خود در صد کشور جهان نمایندگی داشته است. ‏شاخص ادراک فساد اولین درجه بندی ازسوی مؤسسه شفافیت بین المللی است که در سال 1994 ‏و از آن پس ‏هرساله منتشر شده ‏و حاصل نظرسنجی ها و پیمایش های گوناگون است. این شاخص در سال 2004 ‏از مجموع هیجده ‏پیمایش انجام شده ‏در جهان به دست آمد. در سال 2006 ‏تعداد پیمایش ها به دوازده ‏مورد تقلیل یافته است. بنابراین شاخص ادراک فساد یک شاخص ترکیبی است.
کمترین تعداد پیمایش های در دسترس از یک کشور که سبب می شود شاخص ادراک فساد برای آن محاسبه شود سه پیمایش است و نمرات آن نیز بین صفر تا 10 ‏است. نمر ه ‏صفر به معنای حداکثر و نمره 10 ‏به معنای حداقل فساد است.
‏
‏در جدولی که مؤسسه منتشر می کند، جلو نام کشورها سه عدد نوشته شده ‏است. عدد ستون اول نمره ‏میزان ادراک فساد در هر کشور است. نمره ‏ستون دوم فاصله اطمینان این عدد را نشان می دهد. برای مثال در گزارش سال 2006 ‏در ستون اول جلو نام ایران عدد 2.7 ‏و در ستون دوم نیز فاصله اطمینان 2.3 - 3.1 نوشته شده ‏است. این بدان معناست که به احتمال 94 ‏درصد عدد مربوط به ایران بین فاصله مذکور قرار دارد و در اصل شاخصی از میزان دقت اندازه ‏گیری است.

‏تعریف فساد به مثابه «استفاده ‏از مقام دولتی برای رسیدن به منفعت شخصی» مبنای سنجش فساد در شاخص ادراک فساد است. در پیمایش هایی که از آنها برای محاسبه این شاخص استفاده ‏می شود سؤالاتی دربار ه ‏رشوه ‏گیری مقدمات دولتی، کلاهبرداری در خریدهای دولتی، اختلاس، سؤالاتی درباره ‏میزان قوت و تداوم سیاست های ضد فساد _ فساد بور وکراتیک و فساد سیاسی _ کشورها پرسیده ‏شده ‏است.