ارزش آموزش یک آیین به یک نسل

سید امیرحسینی

کد خبر: ۹۲۴۱۴

تاریخ: ۱۷ فروردين ۱۳۸۹ - ۱۹:۲۳

آیین بیانی است از رفتارهای اجتماعی، درایران سنت ها وآیین های بسیاری وجود دارد که هر کدام از آنها وظیفه معنا وعمق بخشیدن به زندگی وفراهم سازی زمینه ومقدمات برای خلق یک زندگی برتر را برعهده دارد.

ورزشهای زورخانه‏ای صرفا یک ورزش نیست، بلکه یک آیین تربیتی ومجموعه ای از ارزش ها و روحیه های عالی است که از طریق کتاب قابل یادگیری نمی باشد زورخانه و نوروز دو آیین ونماد مانای فرهنگ وتمدن ایرانی است که از دیر باز به عنوان میراث معنوی نیاکان به ما رسیده است این آیین های ارجمند نمود پایداری و پویایی فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی است امروزه جوانان ونوجوانان جهان از آیین ورزش باستانی زورخانه استقبال نموده اند و از آن به عنوان یک پدیده فرهنگی مشترک مردمان ایران زمین و قاره آسیا که مردم بسیاری از کشورهای مختلف و بافرهنگ های گوناگون را به هم پیوند می دهد یاد می کنند واین ورزش را به عنوان ابزار موثری در تحکیم روحیه صلح ودوستی در بین جوانان جهان ارج می نهند.

لذا احیا و گسترش آموزش ورزش های زورخانه ای برای نسل نوجوان وجوان از کشور مبدا این ورزش وآیین یک ضرورت است تا با استفاده از اثرات مثبت به اثبات رسیده این آیین تربیتی بر کنترل فردی و ساختار شخصیتی انسان امکانات جذابی را برای جوانان فراهم نماید این مقاله کیفیت های ارزشمند و برجسته آموزشی آیین ورزش های زورخانه ای و ضرورت احیا و گسترش آن را نشان می‏دهد و مکانیزم به اشتراک گذاشتن چنین ارزش هایی را با جوانان جهان بررسی می کند.

ارزش های آموزشی ورزش های زورخانه ای
انسان موجودی است مرکب از جسم وروح, با جسم متولد می شود وبا روح بقا می یابد . بدن و روح سالم به طور جدایی ناپذیری با هم در ارتباط می باشد. شرکت در فعالیت های ورزشی  منظم گستره وسیعی  از ثمرات سلامت جسمانی، روانی و اجتماعی را برای تمامی سنین ایجاد می کند شرکت در ورزش و فعالیت برای هرکسی بدون در نظر گرفتن سن، توانایی، جنس و یا سابقه قبلی حیاتی است اما برای گروهای خاص نوجوان و جوان در سلامت استخوان‏ها، عملکرد موثر قلب و ریه و افزایش مهارتهای حرکتی و عملکرد قوه شناختی وعاطفی و ارتباطات اجتماعی دخیل است.

از این رو نیاکان ما اهمیت ویژه ای برای ورزش وتندرستی قائل بوده اند ویکی از ویژگی های تعلیم وتربیت در ایران باستان توجه به پرورش بدن و ورزیدگی جسمی وروحی بوده است هرودت مورخ یونانی سده پنجم قبل از میلاد درباره تربیت کودکان پارسی نوشته است آنها از 5 سالگی کودکان خودرا آداب نیکوی دینی، سواری، تیراندازی و راستگویی می‏آموختند وآنها را از کودکی به دویدن، تحمل سرما وگرما، بکار بردن سلاح های گوناگون، سواری و ارابه رانی عادت می دهند و بزرگترین صفات ایشان جوانمردی، رشادت ودلاوری است.

در این راستا آیین ورزش باستانی زورخانه به عنوان یکی از قدیمی ترین ورزش های سازمان یافته  درجهان در طول تاریخ خود فرصت‏های ارزشمندی را برای تربیت وکسب مهارت های زندگی جوانان ونوجوانان  فراهم نموده است و در سالم سازی جسم وروح آن ها موثر واقع شده است آیین ورزش های زورخانه ای فلسفه عملی ورزش است که اساس آن بر چندین فضیلت تربیتی، چون، لذت بردن از تلاش وفعالیت بدنی، تعادل بدن و ذهن، اعتماد به نفس، احترام به دیگران، صبروشکیبایی ومیهن دوستی پایه گذاری شده است.

انجام ورزش های زورخانه ای یعنی پرورش جسم وروح یک فرد و مطابق کردن ذهن با حرکات و گسترده کردن این هارمونی با زندگی فردی و اجتماعی اوست. این روش مهارتهای زندگی مورد نیاز فرد را برای کسب آرامش درونی با برخورداری از توانمندی های جسمی، روحی و اجتماعی افزایش می دهد.

آیین، تاویلی است از رفتارهای اجتماعی، ورزش های زورخانه ای صرفا یک ورزش نیست، بلکه یک آیین تربیتی و مجموعه ای از ارزش ها و روحیه های عالی است که از طریق کتاب قابل یادگیری نمی باشد. در ایران سنت ها و آیین های بسیاری وجود دارد که هر کدام از آنها وظیفه ی معنا وعمق بخشیدن به زندگی وفراهم سازی زمینه و مقدمات برای خلق یک زندگی برتر را برعهده دارد. آیین ورزش باستانی زورخانه نمادی ازفرهنگ وتمدن ایرانی است که به صورت ورزش محبوب و هنر رزمی ایرانیان از دوران باستان تاعصر حاضر تجلی داشته است.

این آیین توام است با ورزیدگی جسمی وپرورش روحیه رادی وراستی وخردورزی است این آیین  توانایی های فردی را در جهت اجتماعی شدن و عکس العمل های مثبت، بر اساس تربیت، وپرورش روحیه ، احترام، تواضع و فروتنی صبر وشکیبایی پرورش می دهد. به جوانان قضاوت، اخلاق، همکاری، عشق به دیگران، و تایید قوانین ورزشی بازی منصفانه و میهن دوستی را می آموزد. ورزش های زورخانه ای از طریق چنین آموزش و یادگیری ای کمک به ارتقا سلامت فردی می کند. آموزش ورزش های زورخانه ای، آموزش معنوی  بشر دوستی  است.

مطالعات ومشاهدات انجام شده در اجرای طرح آموزش المپیک در تهران طی سال های 86 -80 و بررسی های دیگر در دو مرکز آموزشی در تهران تاثیرات مثبت آموزش ورزش های زورخانه ای را بر روی کودکان و نوجوانان و جوانان که در مرحله شکل گیری شخصیتی و آسیب پذیری احساسی  قرار دارند را نشان  می دهد. بر اساس این مطالعات، آموزش ذهنی و فیزیکی ورزش های زورخانه ای مشخصاً سطح تمرکز، جامعه پذیری، اعتماد به نفس،  رهبری، یادگیری رفتار و کنترل احساسات را بهبود می بخشد و نیروی احساسی را ایمن سازند.

همچنین به جوانان کمک می کند تا استرس خود را کنترل کنند، این امر عملا می تواند به جوانان توانایی قضاوت و تشخیص درست از غلط را بدهد، بنابراین به آنها  در غنی سازی اوقات فراغت کمک می کند و آنان را از تخلفات دوران جوانی، مشروبات الکلی، مواد مخدر و شرارت باز می دارد.

در این ارتباط نتایج  تحقیق و بررسی آقای کیم از کره جنوبی با موضوع ارزش های آموزشی ورزش تکواندو  با نتایج بررسی ارزش های آموزشی ورزش های زورخانه ای  نیز هماهنگی دارد.
فدراسیون بین المللی ورزش های زورخانه ای"IZSF" در 20 مهر ماه 1383 در تهران آکادمی ملی المپیک و پارالمپیک به اهتمام سازمان تربیت بدنی و کمیته ملی المپیک و با حمایت نمایندگان 22 کشور جهان تاسیس شد و در پی آن تقاضا برای آموزش ورزش باستانی دربین  دانش آموزان مدارس  به ویژه ابتدایی از افزایش چشمگیری برخوردار شد.

نتایج اجرای طرح آموزش المپیک توسط اکادمی ملی المپیک وپاراالمپیک که پیش از 20هزار دانش آموز در این طرح شرکت داشتند نشان داد که یکی از برنامه های آموزشی بسیار جذاب برای دانش آموزان آشنایی با ورزش زورخانه ای است که توام با ریتم و موسیقی حماسی است براساس نظر سنجی های انجام شده بیش از 90% دانش آموزان علاقمند به فراگیری آموزش ورزش زورخانه بوده اند همچنین بررسی نشان می دهد آموزش ورزش های زورخانه ای در تعدادی از مهدهای کودک نمونه در شهرهای تهران جمهوری اسلامی ایران و پوسان کشور کره جنوبی، و دانش آموزان کشورهای تاجیکستان، افغانستان، عراق، نپال، آتلانتا آمریکا و سیدنی استرالیا با استقبال روبرو شده است.

آموزش و فراگیری ورزش های زورخانه ای به عنوان برنامه ای جذاب مورد توجه قرارگرفته است و ارزش های آموزشی آن به تایید رسیده است. آموزش این ورزش فرصت مناسبی برای آموزش جوانان قراهم نموده است، کودکان و نوجوانان با فراگیری این ورزش و آیین تربیتی، مهارت‏ها و معنویات زندگی را می آموزند و رشد شخصیتی را تجربه می کنند.

نتایج بررسی استقبال دانش آموزان از آموزش وفراگیری مهارت های ورزش زورخانه در دومرکز آموزشی نمونه در شهر تهران، زورخانههای فرحزاد واقع درمنطقه 2 زورخانه وحدت شهرداری واقع درمنطقه 8  تهران  این نتایج را تایید می کند علاوه براین  ارزش های آموزشی ورزش های زورخانه در کشورهای خارج از ایران و عضو فدراسیون بین المللی ورزش زورخانه ای نیز تشخیص داده شده ومورد تایید واقع گردیده است.

باتوجه به نتایج به دست آمده این مطالعات و تاثیرات مثبت آموزش های چند وجهی این ورزش در تربیت بدنی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی دانش آموزان و در کسب موفقیت درمهارتهای زندگی توصیه می شود:

• آموزش ورزش های زورخانه ای در مدارس در برنامه اصلی آموزش درس تربیت بدنی مدارس ابتدایی، راهنمایی و متوسطه و فعالیت باشگاهها و کانون های دانش آموزی منظورگردد.
• نسبت به فعال کردن انجمن ورزش زورخانه ای مدارس و طراحی و برگزاری مسابقات جذاب و دوره های آموزشی ویژه مربیان ورزش اقدام شود.
• با احیا و گسترش ورزش وآیین زورخانه این امکان فراهم می‏شود تا جوانان ایرانی قابلیت وتوانایی های خود را در رویدادهای مختلف بین المللی این ورزش نشان داده و فرهنگ و تمدن ایرانی واسلامی خودرا به جوانان دیگر کشورها معرفی نموده و آن را به اشتراک گذاشته و به تعاملات فرهنگی بپردازند و سهم بیشتری در فرهنگ جهانی ورزش‏ها را به خود اختصاص دهند.
• انجام همکاری  مشترک آموزش و پرورش در گسترش ورزش‏های زورخانه‏ای منجر به ترویج ارزش های صلح و دوستی در بین جوانان جهان می‏شود.

ورزش زورخانه و تحکیم صلح و دوستی دربین جوانان جهان
ارتباطات بالقوه ورزش وصلح بسیار قوی است. مردمی بودن ورزش وتوان گرد هم آوری آن باعث می شود ورزش صدایی رسا وقوی برای ارسال پیام های صلح وجایگاهی برای اقدامات عمومی نمادین در سطوح جهانی و منطقه ای باشد. ورزش یک عنصر اساسی با هدف صلح پایدار در فعالیت های مبتنی بر جامعه است.

مهارتها وارزش های آموخته شده از طریق ورزش با بسیاری از مهارت ها وارزش های بیان شده در زمینه صلح برای حل وپیشگیری از تعارضات وایجاد شرایط منجر به صلح بین مردم تا سطوح بین المللی یکسان است فعالیت های ورزشی احترام گذاشتن، صداقت، ارتباط دوسویه، تعاون، همدلی و چگونگی و چرایی قانونمندی را یاد می دهد و مسیری ارزشمند ومفرح ومشارکتی  برای مرتبط ساختن این ارزش ها به ویژه برای نسل جوان  است.

علاوه بر این برای آوارگان، بی خانمان ها و یتیمان یک احساس هنجار در محیط های نابه هنجار و بی ثبات مهیا می‏سازد و به عنوان روشی برای ارائه انرژی مثبت و خدمات است. از  طریق ورزش  به اشتراک گذاشتن کیفیت های والای ورزش های زورخانه ای با کسانی که از موقعیت یادگیری و تمرین آن بر خلاف میل باطنی خود محروم بوده اند، کاری خارق العاده است. به عنوان مثال، جوانان در کشورهای توسعه نیافته و محروم از مزایای اجتماعی و اقتصادی با مشکلاتی برای تمرین ورزش های زورخانه ای به خاطر عدم وجود لوازم مورد نیاز، امکانات، مربی، و یا برنامه ریزی، مواجه می باشند.

بسیاری از کشورها مشتاق به دریافت لوازم آموزشی و لباس های ورزشی وشلوار باستانی می باشند. در بخشی از تلاش ها برای مهیا کردن این ملزومات برای آن ها، IZSF، به عنوان سازمان بین المللی که سازمان های ملی ورزش های زورخانه ای را در تمام جهان اداره می کند و عضوی از TAFISA نیز می باشد، دستیارانش را در قالب کمک به همنوع به کشورهای عضو در سرتاسر جهان اعزام می کند. IZSF همچنین پیشقدم شده و با سازمان های مرتبط رابطه ایجاد کرده تا بتواند تجهیزات ورزشی زورخانه ای را به کشورهای توسعه نیافته بفرستد و برنامه های آموزشی برای مربیان و ورزشکاران آن کشورها فراهم نماید.

یکی از برنامه های مهم IZSF اعزام مربی و مرشد ورزش های زورخانه ای به کشورهای نیازمند کمک است تا برای مردم بومی و بویژه جوانان علاقمند، تا برنامه های آموزشی جذابی را ارائه نمایند. نمایندگان گروه صلح دوستی ورزش های زورخانه ای مشمول داوطلبانی از جامعه ورزش های زورخانه ای است که امیدوارند ارزش های بنیادین و امید را از طریق ورزش های زورخانه ای با دیگران به اشتراک بگذارند.

گروه صلح ورزش های زورخانه ای به جوانان کشورهای میزبان فرصت رشد معنوی و تقویت ذهن و جسم را ارائه می دهند وعلاوه بر فراگیری مهارتهایی بدنی که در زندگی مورد نیاز است فلسفه خوش بینی و اعتماد به نفس را به کسانی که از محرومیت رنج می برند، انتقال می دهندIZSF   تاکنون مربیان و وسائل وتجهیزات والبسه ورزش باستانی را به کشورهای مختلف ارسال نموده است.

منابع:
حسینی سید امیر - آداب ورسوم وساختار ورزش باستانی - فدراسیون بین المللی ورزش زورخانه ای - انتشارات سبز خامه 1384
حسینی سید امیر- ورزش زورخانه  بررسی نقش  آن در پارامتر های اجتماعی وجهانی سازی آن - بامداد کتاب 1387
حسینی سید امیر - گزارش اجرای طرح آموزش المپیک درمدارس- آکادمی ملی المپیک تهران 1386
شریف دکتر محمد رضا –هاشمی طبا  مهندس سیدمصطفی-ورزش به عنوان وسیله ای در خدمت تربیت ،توسعه وصلح –کمیته ملی المپیک چمهوری اسلامی ایران 1383
چکیده مقالات دومین سمینار بین المللی تاتر آیینی وسنتی 1388
ذولفقاری جواد آیین ونمایش عروسکی انتشارات نمایش 1388
چهان آرا  دکترمژگان تصویر های نمایشی در ایران وژاپن انتشارات نمایش 1388
کریمی دکتر جوادجایگاه ورزش در آموزش های ایرانیان دوره باستان تاریخ نامه ورزش ایران زمین انتشارات کمیته ملی المپیک 1386

دبیرکل فدراسیون بین‏المللی ورزشهای زورخانه‏ای