احیای ورزش زورخانه، طلب ایام

عبدالرحمان محمد اف

کد خبر: ۸۹۷۲۹

تاریخ: ۲۰ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۶:۱۵

تاریخ گواه است که هر یک خلقت و ملت در طول قرن‌های زیاد نسبت به ورزش و ورزشکاری مناسبت مختلفی داشتند. ایجادکننده این مناسبت‌ها البته فیلسوفان و دانشمندانی بودند که با این یا آن اصول شکل‌های مختلف ورزش را انکشاف و تکامل می‌دادند. مثلا در آتن قدیم برای سد راه قتل و غارتگری، فیلسوفان بازی‌های المپیک را ایجاد نمودند که تا امروز این بازی‌ها شکل عمومی و جهانی گرفتند.

در شرق باستان بیشتر عالمان و شاعران توجه مردم را به علم و ادب و پهلوانی و جوانمردی جلب نموده و کوشش می‌نمودند که به تربیت جسم و روح آنها تأثیر عملی رسانند. ورزش زورخانه هم یک شکل تربیت جسم و روح انسانی است که تلاش به پاکی و پهلوانی و جوانمردی دارد. اگر از بنده می‌پرسیدند که سعی ورزش زورخانه چیست؟ من در جواب می‌گفتم: این تبدیل اخلاق است که جوهر انسان را به نیکی و نیکوکاری روا می‌دارد.

از این رو، احیای ورزش امروز طلب دور و زمان است. به این واسطه هم ایرانی و هم تاجیکستانی می‌توان فرهنگ بزرگ پهلوانی و جوانمردی را در تمام دنیا معرفی نماید. زورخانه، کاخ یا تالاری است که جوانان در آنجا با پاکی، راستی، بزرگی آشنا می‌شوند. نیاکان ما در قرن‌های پیشین به زورخانه نظر دیگری نیز داشتند و به آن تابش و جریان‌های گوناگون دینی و مذهبی را ضم می‌نمودند. مقصد اساسی آنها به این واسطه ایجاد نمودن تنی سالم و عقلی سالم بود.

شاید زورخانه‌های اصل امروز فقط در ایران باقی مانده باشند که این برای مردم ما یک تاریخ زنده ورزش پهلوانی است. در تاجیکستان امروز بسیار از رسومی موجود است که به ورزش زورخانه شباهت زیادی دارند. مثلا انتخاب موضوع کشتی‌گیری:
اول، این جایگاه باید در جای پستی انتخاب شود، یعنی پهلوانان باید با همه بزرگی‌شان از رعیت پایین‌تر باشند. شاید آنها از این موضوع فروتنی خویش را خوبتر معرفی نمایند.
دوم، مردی که پهلوان قبل از قوه آزمایی از پسران اجازت یا دعا پرسد.
سوم، پس از قوه آزمایی به خاطر شخص غالب موسیقی نواخته می‌شود.

عموما بسیار از رسم و رسومی که در میان تاجیکان و ایرانیان موجود است، از یکدیگر کمی موافق شرایط تغییر یافتند. مثلا در ایران رسمی است به نام گلریزان که به آفت‌زدگان یاری‌هایی رسانده می‌شود. همین طور در تاجیکستان هم رسمی است با نام حشر که مردم جمع شده برای نفر خانه می‌سازند. یا این که کوچه‌های شهر را تازه و آزاده می‌سازند، یعنی کمک عملی و جسمانی می‌رسانند. در هر دو صورت هم گلریزان و هم حشر صفت‌های جوانمردی و پهلوانی و اخلاقی را نشان می‌دهند.

شاید احیای ورزش زورخانه هم برای پیشروی دیگر نمودهای ورزشی از آن جمله کشتی تاجیکی، کشتی چوخه، کشتی پهلوانی و عموما نهادهای ورزشی ملی، زمینه را احیا نماید. به این وسیله ما می‌توانیم پیشرفت و انکشاف نمادهای مذکور را به دیگران معرفی نماییم. گشاده شدن فدراسیون بین‌المللی ورزش زورخانه امروز نخستین قدم برای در سطح بین‌المللی احیا و پهن نمودن فرهنگ ورزش باستانی است که تا حال ارزش خود را نگاه داشته بهترین صفت‌های انسانی را می‌آموزد.

رئیس آکادمی ملی المپیک و دانشگاه تربیت جسمانی تاجیکستان