لایحه بودجه پیشنهادی دولت تورم‌زاست

گفتگوی "تابناک" با محمدرضا خباز

کد خبر: ۸۸۸۹۷

تاریخ: ۱۵ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۶:۲۲

بودجه سال 89 نیز همانند بودجه سنوات گذشته با انتقاداتی در مجلس مواجه شده است. هرچند جنس انتقادات نمایندگان در هر دوره برنامه نویسی نسبت به دوره‌های گذشته تفاوت‌هایی دارد، اما بودجه سال 89 به خاطر همزمانی با برنامه توسعه پنجم و به خصوص قانون هدفمند کردن یارانه‌ها با انتقادات مضاعفی همراه بوده است.

محمدرضا خباز مخبر کمیسیون اقتصادی مجلس لایحه بودجه سال 89 را دارای ایرادات فراوانی می داند و معتقد است بودجه ریزان کشور نمی دانند با اجرای بودجه از چه نقطه ای به چه نقطه ای خواهند رسید. آنچه در ادامه می‌آید گفتگوی اختصاصی نماینده مردم کاشمر در مجلس شورای اسلامی با خبرنگار "تابناک" است.

تابناک : نقاط ضعف و قوت برنامه بودجه سال آینده را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خباز: بودجه سال 1389 ایرادات فراوانی دارد که هم در نطق پیش از دستور ماه گذشته و هم اینبار به آن اشاره داشتم. خصوصاً به بودجه عمرانی آن. چیزی که ارائه شده مسیر بودجه را نپیموده و روش بودجه ریزی در آن رعایت نشده است. تعدادی خواسته، تقاضا و فرمان را جمع کرده و پیوند زده و به آن می گویند بودجه.

بودجه را اینگونه تنظیم نمی‌کنند، بودجه باید برشی از برنامه باشد و برنامه باید برشی از سند چشم انداز باشد. اگر بخواهیم به اهداف سند چشم انداز برسیم باید ابتدا آن را به برنامه های پنج ساله و هر برنامه را به بودجه های سالانه تبدیل کنیم. به این صورت تبدیل به نردبانی می شود که بیست پله دارد که باید هر سال یک پله از آن پیموده شود. در حال حاضر پنج پله آن را پشت سر گذاشته ایم از سال 84 شروع کردیم و امسال به جای صعود، نزول داشته ایم. سال آینده نیز برنامه پنج ساله پنجم شروع خواهد شد که متأسفانه مقطع درستی در نظر گرفته نشد و بودجه ریزان کشور نمی دانند با اجرای بودجه از چه نقطه ای به چه نقطه ای خواهند رسید.

تابناک: کار بررسی لایحه بودجه در کمیسیون اقتصادی چگونه پیش می‌رود؟

خباز: بودجه تعریفی دارد و از آنجا که این دستورالعمل‌ها در زمان بودجه نویسی رعایت نشده است، لذا بر هر قسمت بودجه دست بگذارید این ایراد ساختاری را دارد. به گونه‌ای که در جلسه ای که تا پاسی از شب به طول کشید، اعضای کمیسیون حتی نتوانستد درآمدها را جمع کنند.

کمیسون تلفیق تاکنون نتوانسته درآمدها را جمع بزند و با تمام محاسبات هنوز سیزده و نیم میلیارد دلار عقب هستند. اصلاً قابل جمع بندی نیست مگر اینکه عددسازی کنند. ما قرار نیست عددسازی کنیم، قرار است یک بودجه واقعی بسته شود. بودجه اگر واقعی نباشد به عدم تحقق منابع و درآمدها، کسری بودجه و نهایتاً به تورم می انجامد.

تابناک :به عنوان یک عضو کمیسیون اقتصادی مهمترین شاخصه اقتصادی بودجه سال آینده را چگونه ارزیابی می کنید؟

خباز: یقین بدانید بودجه ای که در حال تصویب آن هستیم فارغ از هدفمندسازی یارانه ها و سایر مسائل مانند بودجه سال 85 بوده و تورم‌زا خواهد بود. از طرف دیگر میزان وابستگی این بودجه به نفت در عوض آنکه کاهش یابد، افزایش یافته است و مهمتر از همه بودجه عمرانی در نظر گرفته شده اصلاً واقعی نیست. امکان اجرای آن وجود ندارد و کشور کشش این اعتبار را دارد، بنادر کشور کشش ورود این حجم مصالح ساختمانی را ندارد و مهمتر از همه این بودجه به افزایش قیمت مصالح ساختمانی می انجامد. از ماه گذشته تاکنون قیمت هر کیلوگرم میلگرد 200 تومان افزایش داشته است. اینها محاسبات علمی است ، ما که علم غیب نداریم بلکه محاسبه می کنیم.

تابناک: همانگونه که اشاره کردید افزایش حجم بودجه عمرانی در لایحه بودجه سال آینده چشمگیر بوده است و اغلب کارشناسان در جذب این میزان بودجه تردید داردند، شما این رقم اعتبارات را چگونه ارزیابی می کنید؟

خباز: سوال اساسی این است که، زمانیکه بودجه عمرانی گذشته 20 هزار میلیارد تومان بوده و به سختی می توان آن را تا انتهای امسال محقق کرد، چرا برای سال آینده به 38 هزار میلیارد تومان افزایش داده شده است؟ به نظر من هدف دولت این است که در میانه سال لایحه ای بیاورد و بودجه های عمرانی را تبدیل به بودجه جاری کنند، مانند کاری که در سال گذشته انجام شد.

تبدیل بودجه عمرانی آغاز گرفتاری برای اقتصاد کشور است. یعنی یک تورم انتظاری می آورد، قیمت مصالح ساختمانی افزایش می یابد. یک تورم واقعی و نیز یک عدم تحقق می آورد، همچنین توقع مردم در اتمام پروژه ها به وجود آوره و نتیجه تمام اینها تورمی است که دود آن به چشم مردم می رود.

تابناک: یکی از نگرانی هایی که فعالان اقتصادی دارند آغاز اجرای قانون هدفمند سازی یارانه‌ها در سال آینده است، لایحه بودجه تا چه حد درصدد کاهش عوارض نامطلوب هدفمندسازی یارانه‌ها برآمده است؟

خباز: موضوع بعدی هدفمندسازی یارانه هاست. هدفمندسازی یارانه ها رشد اقتصادی را کاهش می دهد و سال آینده با رشد بسیار پایین و بنابر گزارش مرکز پژوهشهای مجلس با رشد منفی روبرو خواهیم بود. در صورتیکه بنابر برنامه پنجم توسعه باید رشد اقتصادی سالانه باید 8 درصد باشد. سال اول به حدود 7 درصد رسید که آن نیز در هر سال کاهش یافت.

بنابر اعلام بانک مرکزی رشد اقتصادی کشور در سال جاری 5/4درصد است، در حالیکه مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام رشد اقتصادی را 2/2 درصد اعلام کرده است که 2/2 در صد به واقعیت نزدیک تر است چرا که تحت فشارهای دولت نیستند که مجبور به عددسازی باشند. دستگاههای دولتی تحت فشارهای دولتی و رضایت مقامات بالاتر مجبور گاهی اوقات نظرهای غیرکارشناسی نیز بدهند ولی مجمع تشخیص مصلحت نظام به دلیل آنکه وابستگی دولتی ندارد، واقعی تر اظهار نظر می کند. با رقم 2/2 درصد چگونه می توان تا 15 سال آینده رتبه اول منطقه را داشته باشیم؟

تابناک: لایحه بودجه 89 را از حیث تطابق با سند چشم انداز بیست ساله چگونه ارزیابی می‌کنید؟

خباز: این لایحه نقض کننده سند چشم انداز است. و متاسفانه باید گفت موارد ذکر شده در سند چشم انداز در پنج سال گذشته رعایت نشده و در سال آینده نیز رعایت نخواهد شد، "سالی که نکوست از بهارش پیداست."

تابناک: علت اتخاذ چنین رویه‌ای را چه می دانید؟

خباز: علت اصلی آن است که دولت استراتژی اقتصادی ندارد و به حالت روزمرگی درآمده است. چون زمانیکه شخص یا سازمانی یک استراتژی را بپذیرد ناگزیر به حرکت در چارچوب مشخصی است و چون دولت به قول خود می خواهد انقلابی عمل کند و نمی‌خواهد در چارچوب عمل کند حتی اصل برنامه را زیر سوال برده اند و کار را به جایی رسانده اند که اخیراً مشاور رئیس جمهور نیز به این روند اعتراض کرد.

آقای کلهر اعلام کرد: " مگر می شود کشوری بدون برنامه باشد؟ " از همان ابتدایی که آمدند گفتند برنامه چهارم را قبول ندارند. از دولت خواستیم اگر آن را قبول ندارید آنچه مقبول شماست، بیاورید تا مجلس تصویب کند. آقایان گفتند که ما برنامه نمی خواهیم. معنی این حرف این است که دستگاه‌های اجرایی کشور برنامه گریز و برنامه ستیزند که تبعات آن به زیان مردم است. اگر بچه ای برنامه نداشته باشد در انتهای سال مردود می شود، یک کاسب اگر برنامه نداشته باشد در پایان سال ورشکسته می شود. برنامه یعنی اینکه بدانید اکنون در چه وضعی هستید و در آینده می خواهید به کجا برسید. امیر المومنین فرمود: خدا رحمت کند کسی را که بداند در کجا بوده ، الان کجاست و در آینده به کجا خواهد رسید. این یعنی برنامه و متاسفانه دولت حاضر نیست این را بپذیرد.