کارشناس مسائل استراتژيک:

"آينده کاهش تسليحات هسته اي مبهم است"

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه افزود: وظيفه دانشگاهيان وروشنفکران نيز حمايت تئوريک از ديدگاه هاي ايران در حوزه هاي استراتژيک مسايل جهاني و سياست خارجي است. حتي فکر مي کنم که جمهوري اسلامي ايران بايد ابتکار برگزاري کنفرانس ها درمورد بعضي ديگر از مسايل مهم مربوط به امنيت و سياست بين الملل از جمله مبارزه با تروريسم و افراط گرايي درمنطقه، مسايل مربوط به امنيت انرژي، مسايل زيست محيطي منطقه اي و جهاني و کنفرانس هاي مربوط به نظام هاي سياسي- امنيتي منطقه اي را بر عهده بگيرد

کد خبر: ۸۸۵۱۴

تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۷:۵۲

یک کارشناس مسائل استراتژيک با تاکيد بر لزوم خلع سلاح کشورهاي دارنده تسليحات هسته اي اظهار داشت: طرح ديدگاه هاي راهبردي جمهوري اسلامي ايران نسبت به برنامه هسته اي و خلع سلاح جهاني مي تواند تأثيرات جدي بر جريان هاي مخالف و منتقد در ان پي تي داشته باشد.

کيهان برزگر معاون امور بين الملل مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه در گفتگو با خبرنگار انرژي هسته اي"ايرنا"، در پاسخ به اين سوال که اهميت برگزاري کنفرانس خلع سلاح جهاني هسته اي را که قرار است فروردين ماه در تهران برگزار شود، چگونه ارزيابي مي کنيد؟، تاکيد کرد: ابتکار برگزاري اين کنفرانس در ايران به خصوص اگر قبل از کنفرانس مهم منع گسترش تسليحات هسته ايNPT در بهار 2010 ميلادي (Review Conference ) باشد، حرکت راهبردي و بسيار مهمي است. خلع سلاح هسته اي جهاني در کنار منع گسترش تسليحات اتمي و استفاد ه صلح آميز از انرژي هسته اي سه اصل مهم درNPT هستند.

اين استاد دانشگاه تصريح کرد: ديدگاه هاي ايران همچنين مي تواند به عنوان نماينده ديدگاه هاي منطقه اي به خصوص در خاورميانه، مورد توجه محافل و حوزه هاي روشنفکري و سياستگذاري قرار گيرد.

اين کارشناس مسائل استراتژيک اظهار داشت: يک قدرت منطقه اي و درحال ظهور جهاني همانند ايران نيازبه حضور فعال درمسايل سياسي – استراتژيک جهاني دارد تا به بيان ديدگاه هاي خود بپردازد. از اين لحاظ برگزاري چنين کنفرانس هايي البته در سطوح بالاي اجرايي و دانشگاهي- پژوهشي بسيار مهم است، يعني در نظر گرفتن همزمان حوزه هاي سياستگذاري و تئوريک.

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه افزود: وظيفه دانشگاهيان وروشنفکران نيز حمايت تئوريک از ديدگاه هاي ايران در حوزه هاي استراتژيک مسايل جهاني و سياست خارجي است. حتي فکر مي کنم که جمهوري اسلامي ايران بايد ابتکار برگزاري کنفرانس ها درمورد بعضي ديگر از مسايل مهم مربوط به امنيت و سياست بين الملل از جمله مبارزه با تروريسم و افراط گرايي درمنطقه، مسايل مربوط به امنيت انرژي، مسايل زيست محيطي منطقه اي و جهاني و کنفرانس هاي مربوط به نظام هاي سياسي- امنيتي منطقه اي را بر عهده بگيرد.

کيهان برزگر با اشاره به نقش منطقه اي و بين المللي کشورمان گفت: يک بازيگر منطقه اي و جهاني مثل ايران نياز به فضاي استراتژيک دارد تا به بيان خود در صحنه جهاني بپردازد. کنفرانس خلع سلاح هسته اي جهاني مي تواند شروع خوبي باشد.

انحصار هسته اي
وي در پاسخ به اين سوال که معاهده منع اشاعه تسليحات هسته اي چگونه با مساله خلع سلاح جهاني برخورد مي کند، اظهار داشت: آژانس بين المللي انرژي اتمي ابزار اصلي اجرايي NPT مي باشد. امروزه درNPT دو جريان حاکم و جريان منتقد وجود دارد. جريان حاکم که متشکل از کشورهاي اصلي دارنده تسليحات هسته اي به خصوص گروه غرب ( آمريکا –بريتانيا – فرانسه ) است با استفاده از فضاي بوجود آمده در دوران جنگ سرد پايه هاي حقوقي و سياسي اجرايي شدنNPT را نهادينه کرده و در تلاش دائم براي حفظ ساختارموجود است.

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه تصريح کرد: شکل اوليه NPT حقوق مشروع کشورها را در توسعه فعاليت هاي هسته اي و حتي غني سازي مستقل اورانيوم (اصل 4) به رسميت شناخته است اما رفته رفته کشورهاي اصلي دارنده تکنولوژي هسته اي به اين نتيجه رسيده اند که با روند فعلي و با پيشرفت تکنولوژيک ملت ها و تلاش آن ها براي دستيابي به تکنولوژي مستقل هسته اي، اجراي مقررات NPT بر اساس اصول اوليه سبب مي شود که انحصار هسته اي از دست آن ها خارج شوند، لذا به کدها و مقررات جديد حقوقي از جمله" قرارداد الحاقي" و حتي ابزارهاي فشارسياسي روي آورده اند که انحصار خود را حفظ کنند.

اين استاد دانشگاه در رابطه با جريان مخالف در معاهده منع اشعه تسليحات هسته اي خاطرنشان ساخت: گروه منتقد شامل کشورهاي جنبش عدم تعهد و ساير کشورها قرار دارند که بعضاً با تمامي اتفاقات و مسايل درون NPT موافق نيستند از جمله اتخاذ استانداردهاي دو گانه توسط جريان حاکم نسبت به فعاليت هاي هسته اي بعضي از کشورهاي عضو که مثال بارز آن فعاليت هاي هسته اي ايران است و به وسيله جريان حاکم زير سؤال برده مي شود.

اين کارشناس مسائل استراتژيک افزود: همچنين جريان منتقد در NPT معتقد است که منطق نگهداري تسليحات هسته اي به خصوص پس از پايان جنگ سرد از بين رفته است و اين سلاح ها قدرت بازدارندگي براي مبارزه با تهديدات منطقه اي بعضي از کشورها يا مبارزه با القاعده و سازمان هاي تروريستي را ندارند، پس لزومي به حفظ آن ها نيست.

کيهان برزگر در ادامه تاکيد کرد: حفظ تسليحات هسته اي بي اعتمادي را درسطح دولت ها افزايش مي دهد و در نهايت بهانه به دست بعضي از دولت ها مي دهد که به دنبال تسليحات هسته اي بروند. ازاين لحاظ يکي از دلايل اصلي حفظ تسليحات هسته اي در دنياي حاضر براي حفظ برتري و سلطه در نظام جهاني از طريق نمايش قدرت و ترس ديگران است به عنوان مثال رژيم صهيونيستي به بهانه حفظ موجوديت خود تسليحات هسته اي بدست آورد اما امروز، براي نمايش قدرت و ترس و تهديد ديگران از آن استفاده مي کند.

وي با اشاره به استراتژي هاي صهيونيست ها در اين رابطه اضافه کرد: مفهوم " تهديد وجودي" که اسراييلي ها اين روزها مطرح مي کنند و بر اين مبنا است که اگر ايران به تسليحات هسته اي دست يابد، اسراييل را نابود مي کند، در واقع به بهانه حفظ انحصار هسته اي اين رژيم در خاورميانه است. به همين دليل لابي صهيونيستي از آغاز روي کار آمدن اوباما بيکار ننشسته اند و تمامي توان خود را براي اعمال تحريم ها و يا تحريک نظامي آمريکا عليه ايران به کار گرفته اند.

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه تاکيد کرد: مسئله اصلي جريان حاکم در آژانس با جمهوري اسلامي ايران اين است که تهران مي تواند به تکنولوژي مستقل هسته اي با غني سازي اورانيوم بر اساس بند 4 NPT دست يابد و حتي قدرت هاي بزرگ موظف به همکاري با آن براي توسعه فناوري هاي هسته اي صلح آميزش هستند، بنا براين مي بينيم که در NPT استانداردهاي دوگانه اي وجود دارد.

اين استاد دانشگاه با بيان اينکه ماهيت صلح آميز برنامه هاي هسته اي کشورمان تصريح کرد: پرونده هسته اي ايران که صلح آميز بودن آن بارها مورد تأييد آژانس قرارگرفته در سرتيتر تهديد امنيت بين الملل قرار دارد اما جريان حاکم به کشورهاي خارج از NPT مثل اسراييل و هند توجه کمي مي کند به طوريکه آنها توانسته اند توانايي هاي هسته اي خود را افزايش بدهند.

وي با بيان اينکه قرار دادن تکنولوژي هسته اي رد اختيار کشورهايي که عضو NPT نيستند خلاف مقررات بين المللي است، اظهار داشت: چند سال پيش آمريکا به عنوان سردمدار مبارزه با پروندهي هسته اي ايران، قرارداد هسته اي را با هند به امضاء مي رساند که به نظر بسياري از متخصصين اين حوزه کاملاً با اهداف NPT و حتي برنامه هاي هسته اي اعلام شده آمريکا در تضاد است.

بحث کاهش تسليحات هسته اي نتيجه عملي نداشته است

اين کارشناس مسائل استراتژيک در پاسخ به اين سوال که آيا با توجه به مقررات فعلي در آژانس بين المللي انرژي اتمي مي توان کشورهاي دارنده تسليحات هسته اي به خصوص روسيه و آمريکا را وادار به خلع سلاح، کاهش کلاهک هاي هسته اي و از بين بردن آن ها کرد، گفت: بحث درمورد کاهش تسليحات هسته اي سابقه طولاني دارد و بحث جديدي نيست، اما هيچوقت نتيجه عملي نداشته است.

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه با بيان تاريخچه اي از قراردادهاي خلع سلاح گفت: اين بحث در دوران جنگ سرد با قراردادهاي معروف سالت 1 و2 (SALT ) و غيره در دهه ي 1960 و 1970 شروع شد و با قراردادهاي استارت 1 و2 و3 (START ) در آستانه و دوران بعد از جنگ سرد در طول دههي 1990 ادامه يافت. آخرين قرارداد مهم از اين دست مربوط به قرارداد "کاهش تسليحات استراتژيک تهاجمي" (SORT) معروف به قرارداد مسکو بين آمريکا و روسيه مي شود که در 24 مي 2002 بين بوش و پوتين به امضاء رسيد.

کيهان برزگر تصريح کرد: طبق اين قرارداد اين کشورها متعهد مي شوند که تسليحات اتمي خود را به 1700 تا 2200 عدد تا 31 دسامبر 2012 کاهش دهند. هر چند دو کشور هر از چند گاه قول هايي مبني بر متعهد بودن به قرارداد فوق را مي دهند اما عملا ً اقدامي جدي تاکنون صورت نگرفته است.

وي با بيان اينکه آمريکا و روسيه به يکديگر اعتماد ندارند، تاکيد کرد: بحث اين است که اصولاً خلع سلاح هسته اي بين قدرت هاي اصلي صورت نمي گيرد مگر اينکه کشور دارنده سلاح هسته اي مطمئن شود که طرف مقابل نيز اين کار را حتماً انجام مي دهد. اين مسئله نشان مي دهد که بي اعتمادي بين دولت ها درنظام بين الملل همچنان حاکم است و قدرت هاي اصلي حاضر به عقب نشيني يک طرفه نيستند. بنابراين نه تنها خلع سلاح هسته اي به طور جدي انجام نشده است بلکه حتي استفاده از تسليحات هسته اي تاکتيکي و کوچکتر براي اهداف نظامي مورد توجه قدرت هاي بزرگ به خصوص آمريکا و روسيه قرار گرفته، يعني بحث بر روي ارزش استراتژيک تسليحات اتمي در نزد دارندگان اين تسليحات طرفداران جدي دارد.

اين استاد دانشگاه خاطرنشان ساخت: در آمريکا حتي گروهي با اغراق صحبت از گسترش " تروريسم هسته اي " مي کنند و ضرورت استفاده از تسليحات تاکتيکي هسته اي در مبارزه با آن. پس آينده کاهش تسليحات هسته اي مبهم است.

پيروزي ايران در موضوع هسته اي؛ يک گام مهم

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه در پاسخ به اين سوال که پرونده هسته اي ايران چه تأثيري بر NPT داشت و اصولاً علت اصلي مخالفت جريان حاکم در NPT با موضوع هسته اي ايران چيست؟، اظهار داشت: علت اصلي زير سؤال بردن نقش نهادينه شده جريان حاکم درNPT است. البته خود جريان حاکم با يک تبليغات جهاني خطر انحراف برنامه هسته اي ايران به سوي تسليحاتي شدن را بهانه مي کند ولي واقعيت اين است که پيروزي ايران در موضوع هسته اي جريان حقوقي حاکم برNPT را به چالش مي کشد و گام مهمي در پيروزي جريان منتقد خواهد بود که اصولاً معتقد است کشورهاي هسته اي از طريق NPT هرگونه جريان مذاکره با ساير کشورها را براي توسعه فناوري صلح آميز هسته اي مسدود کرده اند.

کيهان برزگر با بيان اينکه مسائل جهاني نسبت به گذشته تغيير کرده است، تاکيد کرد: مسايل جهان از اوايل دهه 1970 تا به امروز در سال 2010 کاملاً فرق کرده است. افزايش تقاضا براي انرژي هسته اي که از اوايل دهه 1970 با افزايش قيمت نفت و گاز جدي شد، امروزه به بالاترين حد رسيده است. نوسانات قيمت انرژي، اقتصاد کشورهاي در حال توسعه را آسيب پذير مي کند و لذا کشورها به دنبال يک انرژي مطمئن تر و جايگزين هستند که حتي از لحاظ محيط زيستي آلودگي کمتري دارد.

وي در اين رابطه افزود: حرکت کشورها به سوي انرژي هسته اي يک امر اجتناب ناپذيراست و درآينده نيز ادامه مي يابد به نحوي که حتي کشورهاي نفت خيز حوزه خليج فارس به فکر آن هستند. پس ايران نيز يک استثناء نيست و حتي حرکت در اين جهت را قبل از همه اين کشورها در دهه 1970 انجام داده است.

اين کارشناس مسائل استراتژيک با بيان اينکه مساله اصلي در موضوع هسته اي ايران دستيابي بر چرخه مستقل سوخت هسته اي است، تصريح کرد: مسئله اصلي غرب و جريان حاکم درNPT دستيابي ايران به "چرخهي مستقل سوخت هسته اي" و اصرار بر آن است. حرکت ايران طرفداران زيادي در جهان دارد و به همان اندازه انحصارگري را از دست قدرت هاي بزرگ خارج مي کند. اين امر مي تواند مدلي براي ساير کشورها باشد. اينجاست که مسئله استاندارد دوگانه معنا مي يابد.

پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات استراتژيک خاورميانه گفت: بر اساس اصل 4 قرارداد NPT، ايران حق توسعه فعاليت هاي صلح آميز هسته اي و غني سازي مستقل را دارد اما حرکت ايران در اين مسير يک چالش جدي براي قرارداد NPT است و لذا مقاومت از سوي جهان حاکم صورت مي گيرد و پرونده هسته اي ايران را با نگاهي سياسي در چارچوب شوراي امنيت بررسي مي کنند.

وي خاطرنشان ساخت: از طريق موضوع ايران، بي ترديد براي بسياري از کشورهاي منتقد در NPT اين سؤال بوجود آمده که با توجه به اين استانداردهاي دوگانه آيا حضور در NPT ارزش لازم را دارد يانه؟ هدف اصلي NPT دسترسي همگاني به تکنولوژي صلح آميز هسته اي بوده و اگر قرار باشد که کشورها به طور انتخابي از حق خود محروم شوند، از اين لحاظ خروج ايران ازNPT نيز يک چالش جدي براي جريان حاکم است.

کيهان برزگر در اين رابطه اضافه کرد: تأثيرات منفي از لحاظ خروج ايران از NPT مي تواند باعث شود تا احتمالا بسياري از اعضاي ديگر امضا کننده معاهده NPT نيز از آن خارج شوند. البته در کنار مسائل فوق، مسائل قدرت و سياست منطقه اي نيز وجود دارد. هسته اي شدن ايران اين کشور را به مهمترين قدرت منطقه خاورميانه تبديل کرده است و اين امر تأثيرات جدي درتوازن قدرت درمنطقه خاورميانه داشته است. اين امر قدرت چانه زني ايران را در مسايل جهاني و در روابط استراتژيک با قدرت هاي بزرگ افزايش داده است.

اين استاد دانشگاه در پايان اظهار داشت: طبيعي است که افزايش قدرت ايران در منطقه خاورميانه که حائز اهميت حياتي براي منافع آمريکا است براي آمريکا و متحدان سنتي آن در جهان عرب و رژيم اسراييل سخت و نگران کننده است. هدف آمريکا درخاورميانه جديد به حداقل رساندن نقش و قدرت بازيگري ايران است لذا آمريکا ازيکي از مهمترين ابزارهاي اعمال نفوذ خود يعنيNPT براي جلوگيري از اين امر استفاده مي کند.