افزايش مصرف سيگار در ميان زنان

گزارشی از «جام‌جم»

کد خبر: ۸۸۳۷۲

تاریخ: ۱۲ اسفند ۱۳۸۸ - ۰۰:۰۶

هشدار‌ها در خصوص مصرف دخانيات، جنسيت نمي‌شناسد اما افزايش مصرف سيگار در ميان زنان و دختران ايراني يك هشدار جدي شده است. در واقع الگوهاي همه‌گير شدن سيگار نشان مي‌دهد كه مصرف سيگار در زنان ايراني در حال گسترش است.

آمار مي‌گويد در سال‌هاي گذشته سهم جمعيت زنان ايران از مصرف مواد دخاني حدود 4/1 درصد بود كه اكنون به حدود 5/4 درصد رسيده است، شواهد هم نشان مي‌دهد بر عكس همين چند سال پيش، كافيست پشت ترافيك نگاهي به ماشين‌هاي دورو‌بر بيندازيد تا به‌وضوح زناني را ببينيد كه در ماشين‌هايشان سيگار مي‌كشند و يا در كافي‌شاپ‌ها دختران جواني را كه فيگورهاي زنانه مي‌گيرند و دود را از گوشه لبشان بيرون مي‌دهند.

اما همه ماجرا اين نيست بلكه پيامدها و مراحل بعدي آن بسيار خطرناك‌تر است. يك عضو كميته كشوري كنترل دخانيات وزارت بهداشت بر اساس الگو‌هاي اپيدميلوژيك دخانيات در دنيا در اين باره به «جام‌جم» مي‌گويد: بررسي‌ها در همه جوامع و در هر دو جنس، نشان داده كه ورود دخانيات ابتدا در طبقه متمول، اشخاص مورد توجه نظير هنرپيشه‌ها و افرادي با تحصيلات بالا شايع مي‌شده و به مرور در طبقات پايين‌تر و و عامه مردم گسترش مي‌يافته است.

دكتر حسن آذري‌پور ادامه مي‌دهد: اين الگو در دهه 20 و 30 ميلادي در كشور‌هاي اروپايي و آمريكا اتفاق افتاد كه نظير آن در كشور ما نيز در همان سال‌ها و در جمعيت مردان وجود داشت.

او به اجراي چنين الگويي در جمعيت زنان اشاره و اظهار مي‌كند: اما در جمعيت زنان تا قبل از سال‌هاي دهه 70 و اوج يافتن عقايد فمينيستي، همانند ايران سيگار كشيدن زنان وجهه اجتماعي و فرهنگي منفي داشت تا اين‌كه در اين سال‌ها كمپاني‌هاي دخانيات در تبليغات خود از مباحثي مانند حقوق مشترك زنان در مصرف مواد دخاني استفاده كرده و باعث ترويج مصرف دخانيات در طبقات تحصيلكرده و زناني از طبقات متمول و خاص شدند. عضو كميته كشوري كنترل دخانيات وزارت بهداشت ادامه مي‌دهد: به اين ترتيب در سال‌هاي بعد الگوي مصرف سيگار در زنان به جمعيت عامه زنان رسيد و گسترش آن از كنترل مسوولان بهداشتي خارج شد.

او براساس همين الگو تاكيد مي‌كند كه در ايران نيز مصرف سيگار در زنان تحصيلكرده، دختران دانشجو و طبقه مرفه شايع شده و متاسفانه پيش‌بيني مي‌شود با ادامه همين روند در ساير گروه‌ها و طبقات زنان شايع شود.

آذري‌پور معتقد است: با آموزش و فرهنگ‌سازي صحيح و به موقع جلوي چنين معضلي را هم اكنون بايد گرفت.

او به سهم مصرف مواد دخاني در بين جمعيت زنان كشورهاي توسعه يافته كه 20 تا 25 درصد است اشاره و اظهار مي‌كند: اين وضعيت در كشورهاي در حال توسعه بين 4 تا 8 درصد برآورد مي‌شود.

در كنار اين هشدارها و خبرها جالب است كه كميته كشوري كنترل دخانيات در ايران هيچ عضو زني ندارد و به نظر مي‌رسد حضور زنان در اين كميته بتواند در ارائه راهكارهاي آموزشي و فرهنگي براي زنان موثر واقع شود.

سيگار در دانشگاه‌ها

نتايج پژوهشي كه بتازگي در يك سايت خبري منتشر شده است نيز نشان مي‌دهد رشد دختران سيگاري در سال‌هاي گذشته به طور چشمگيري افزايش داشته است، به طوري كه در 20 سال اخير تعداد آنها 60 درصد افزايش يافته است.

بر اساس اين گزارش 5/7 درصد از دانشجويان دختر كشور سيگاري هستند كه بسياري از آنها براي كشيدن سيگار در محيط دانشگاه با محدوديت مواجه‌اند.

اين پژوهش بررسي كرده است كه محدوديت‌هاي خاص در دانشگاه‌ها باعث مي‌شود دختران دانشجو اغلب در كلاس‌هاي خالي درس يا دستشويي‌ها و مكان‌هاي دور از چشم نهاد‌هاي ناظر سيگار بكشند.

در اين بررسي ميداني مشاهده شده است كه اثر عوارض مصرف سيگار در ميان اين دختران بيش از ديگران است.بالارفتن عوارض سلامتي بر دختران سيگاري در دانشگاه‌ها به اين دليل است كه سيگار كشيدن آنها اكثرا در فضاهاي بسته بوده يا با عجله و استرس و با پك‌هاي تند و عميق است. بنابراين تاثيرات سمي دخانيات دوچندان مي‌شود.

اين مساله به اين معناست كه دختران دانشجو چون مجبورند دور از چشم ديگران مبادرت به استعمال دخانيات بكنند، خود را در فضاي بسته در معرض بيشتر دود ناشي از سيگار خود قرار مي‌دهند. همچنين تند كشيدن سيگار باعث داغ‌تر شدن مركز سيگار شده و در نتيجه آزادسازي مواد شيميايي سمي و مضر و گاهي ناشناخته تشديد مي‌شود.از سوي ديگر اين دختران بيش از ديگر زنان سيگاري در معرض ايست قلبي هستند، چرا كه به‌طور كلي دخانيات مي‌تواند در هر دقيقه 14 بار ضربان قلب را افزايش دهد ولي اگر همراه با استرس ناشي از محدوديت مصرف شود اين افزايش به 38 بار در دقيقه مي‌رسد. يك فرد سيگاري در شبانه‌روز ضربان قلبش 20 هزار و 160 بار بيشتر از يك فرد عادي مي‌زند. ولي اگر اين فرد سيگاري دچار استرس هم بشود اين رقم به 54 هزار و 130 ضربه مي‌رسد.

با اين حال در اين پژوهش تاكيد شده است كه كاهش عوارض سيگار بايد از طريق اطلاع‌رساني موثر و فرهنگ‌سازي انجام شود و نبايد ايجاد محدوديت در استعمال دخانيات كاهش پيدا كند، چرا كه در اين صورت عوارض فرهنگي حذف اين محدوديت‌ها مي‌تواند بيشتر از وضعيت موجود باشد.

مضرات سيگار در زنان

مصرف سيگار در زنان علاوه بر زيان‌هاي معمول كه براي انسان دارد، مضرات ويژه‌اي را نيز براي زنان دارد كه افزايش خطر سقط در حاملگي‌هاي اول و دوم، زايمان نوزاد كم‌وزن، حاملگي خارج از رحم و يائسگي در زمان جواني از جمله آنهاست.

مطالعات اداره بهداشت عمومي وزارت بهداشت آمريكا نشان مي‌دهد كه زنان سيگاري بيش از زنان غيرسيگاري در معرض خطر تاخير در حاملگي، سقط در حاملگي‌هاي اول و دوم، مشكلات خاص در دوران بارداري، زايمان زودرس، زايمان نوزاد كم‌وزن، مرده‌زايي، حاملگي خارج از رحم و سقط خود به خودي هستند. بر اساس همين مطالعات، زنان سيگاري نسبت به زنان غيرسيگاري تراكم استخوان كمتري دارند و به خصوص در‌معرض خطر شكستگي مفصل ران يا روماتيسم مفصلي هستند.

همچنين كشيدن سيگار عمل قاعدگي را تغيير مي‌دهد، خطر قاعدگي دردناك و غيرطبيعي شدن زمان قطع قاعدگي و نامرتب بودن آن افزايش مي‌يابد، ضمن اين‌كه زنان سيگاري بسيار بيشتر از زنان غيرسيگاري دچار يائسگي در سن جواني‌مي‌شوند.

نوزاداني كه از زنان سيگاري متولد مي‌شوند و در دوران بارداري در معرض دود سيگار بوده‌اند با وزن كم متولد مي‌شوند و در معرض خطر تاخير در رشد داخل رحمي هستند.

مصرف سيگار مهم‌ترين عامل بروز سرطان حلق، مثانه، ريه، لوزالمعده، كليه، حنجره و مري است و زنان سيگاري بيش از زنان غيرسيگاري مستعد سرطان كبد و روده هستند.

به گزارش فارس، مصرف سيگار خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزايش مي‌دهد و احتمالا اگر چه هنوز تحقيقاتي در اين زمينه انجام نشده است اما به نظر مي‌رسد مصرف سيگار با سرطان سينه در زنان نيز مرتبط باشد.

براساس مطالعات انجام شده در آمريكا، كشيدن سيگار اولين عامل ايجاد انسداد ريوي در زنان است و اين خطر با مقدار و مدت مصرف سيگار افزايش مي‌يابد.