محرز بودن آلودگي برنج‌هاي وارداتي به آرسنيك

بررسي‌هاي مفصل انجام شده و ملاحظه مدارك ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي تناقضات بيشماري را ايجاد كرده كه به نظر كميسيون ابهامات موجود نه‌تنها برطرف نگرديده، بلكه ابهامات جديدي نيز ايجاد كرده است.

کد خبر: ۸۸۰۹۸

تاریخ: ۱۰ اسفند ۱۳۸۸ - ۱۱:۵۳

گزارش كميسيون كشاورزي مجلس در مورد برنج هاي وارداتي از كشور هندوستان قرائت شد و در آن از محرز بودن آلودگي اين برنج ها به آرسنيك تاكيد شد.

به گزارش خبرنگار ايلنا،متن كامل اين گزارش كه توسط عبايس رجايي قرائت شد بدين شرح است:
1-پس از اعلام خبر الودگي برنج هاي وارداتي به فلزات سنگين از جمله (آرسنيك‏، سرب، جيوه و كادميوم) از سوي اداره كل استاندارد استان تهران‏،‌ بلافاصله و با فوريت جلسه‌اي با حضور مسوولان و نمايندگان تام الاختيار وزارتخانه هاي بازرگاني ،‌جهاد كشاورزي، بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران وسازمان گمرك ايران و همچنين نمايندگان مركز پژوهشها و اعضاء كميسيون تشكيل و به بررسي موضوع و ابعاد آن پرداخته شد مباحث مطروحه در اين جلسه ضبط و كليه مستندات مباحث اين گزارش در كميسيون و برخي از مستندات نيز ضميمه اين گزارش مي‌باشد.
2در جلسه از مسوولان حاضر سوالاتي پيرامون موضوع واردات برنج و موضوع آلودگي هاي ادعاء شده و روش اجرايي ترخيص برنجها سوال شده كه مسوولان دستگاه ها به شرح زير پاسخ دادند:.
الف – رئيس كل گمرك ايران (آقاي اردشير محمدي) معتقد است كه هيچ گونه دخل و تصرفي در مشخصات كالاهاي وارداتي نداشته و فقط بررسي اسناد رابه انجام مي‌رساند تا كالاها مطابق اسناد ثبت سفارش باشد و سپس در خصوص اقلام خوراكي و غذايي با دريافت سه فقره گواهي سلامت از وزارت جهاد كشاورزي (سازمان حفظ نباتات يا سازمان دامپزشكي حسب مورد)،ادارت كل استاندارد و تحقيقات صنعتي محل در خصوص استاندارد بودن كالاها و دانشگاههاي علوم پزشكي محل در خصوص سلامت مواد غذايي از جمله در بحث فلزات سنگين، اقدام به ترخيص كالا و دريافت حقوق دولتي مي‌نمايد.
اين سازمان اعلام نمود كه از ابتداي سال 88 تا تاريخ 31/6/88 و بر اساس همين روال به ميزان 803211 تن برنج خارجي ترخيص شده وگواهيهاي مربوطه را نيز اخذ نمودهاست حتي پس از اعلام موضوع آلودگي فلزات سنگين ، هيچ يك از مراجع سه گانه فوق الاشاره اقدامي در زمينه ممنوعيت ورود برنج ننموده و تا روز گذشته نيز طبق روال قبل ، ترخيص برنجهاي خارجي وارده به گمركهاي ايران ادامه داشته است.
ب – معاون وزير بازرگاني آقاي دكتر شجاع الدين بازرگاني اعلام كرد كهدر شش ماه اول سال 88 اقدام به ثبت سفارش واردات برنج خارجي به ميزان يك ميليون و يكصد هزار تن نموده ايم كه در فرايند اجرايي اين اقدام هيچ گونه شرطي در خصوص كيفيت سلامت برنج هاي وارداتي از جهت عاري بودن از آلودگي به فلزات سنگين در اسناد منضم به ثبت سفارش ننموده و علت اين امر را نبود استاندارد اجبار يويا عدم اعلام آن از ناحيه وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكي مي‌داند و بدين ترتيب معتقد است كه در ترخيص ارقام برنج ورودي به گمرك هاي كشور، نمي‌توان هيچ گونه شرط اضافي مجدد را اعمال و از ترخيص كالا جلوگيري نمود و اين امر را مستند به بند ز ماده 33 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مي‌داند.
وي معتقد است كه حتي اگر به دلايل همچون موضوع آلودگي بخواهيم جلوي واردات را بگيريم از اين نگران هستيم كه وارد كننده به دادگاه شكايت كند و حقوق قانوني خود رامطالبه كند و لذا ما فقط با تعرفه ومشخصات ظاهري ثبت شده در اسناد با موضوع واردات كار مي‌كنيم.
ج – مدير كل استاندارد و تحقيقات صنعتي استان تهران (آقاي مهندس مهدي پورهاشم) معتقد است كه براساس مواد (3) و(4) قانون تشكيل و اساسنامه سازمان و پس از انتشار برخي اخبار در جرايد مبني بر وجود الودگي احتمالي اقدام به بررسي مورد اقلامي از برنج خارجي با روش تصادفي خريد از بازار خرده فروشي تهران نموده و در آزمايشات خود به اين نتيجه رسيده كه سيزده مارك برنج خارجي با منشا كشور هندوستان، تماما آلوده به فلزات سنگين بوده و در سه مورد آلودگي در حد بحراني مي‌باشد.
گرچه تعميم اين بحث به كل واردات صورت پذيرفته از كشور هندوستان از نگاه آماري مورد مناقشه مي‌باشد اما آنچه مسلم است اولا اين برنجهادر معرض فروش قرار دارد و مقادير معتنابهي از آن نيز به خانوارها فروخته شده و ثانيا براساس نظر كارشناسان وزارت جهاد كشاورزي حاضر در جلسه به دليل آن كه تمامي برنج هاي عرضه شده با مارك ها و عناوين متفاوت يك نوع برنج هندي با كد پوسا 1121 مي‌باشند كه ازكشورهاي هندوستان، پاكستان،افغانستان و امارات متحده عربي به كشور وارد شده است لذا با اين توصيف تعميم آزمايشات به كل واردات اين برنج خيلي دور از واقعيت نيز نمي‌باشد.
د- رييس سازمان حفاظت نباتات وزارت جهاد كشاورزي (آقاي مهندس همايون دارايي) معتقد است كه از نگاه استانداردهاي اين سازمان ،‌اين برنج ها فاقد هرگونه الودگي به آفات نباتي بوده و از نظر اين سازمان جداي از ميزان و حجم و ضرورت واردات اين مقدار برنج ، واردات برنجها بلامانع مي‌باشد.
ه- رييس سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي كشور آقاي دكتر نظام الدين برزگري معتقد است كه در عين حالي كه آزمايشات انجام شده توسط اداره كل استاندارد تهران را نمي‌توان رد كرد ولي اين نكته را بايد تاكيد كرد كه اولا براي ابثات ويا رد نهايي موضوع الودگي نياز به آزمايشات بر روي نمونه هاي بيشتري از مبدا گرمكها و شهرستانهاي مختلف ميباشدو ثانيا تا زماني كه استاندارد مورد نظر از جمله استاندارد مجاز ميزان آرسنيك در كالاهايي چون برنج در شوراي عالي استاندارد به عنواناستاندارد اجباري مصوب نشود ، نمي‌تواند صرفا با آزمايشاتي از اين نوع با واردات كالاها مخالفت نمايد!؟
مجددا از ايشان سوال شد كه با توجه به ماده 3 قانون سازمان استاندارد كه آزمايشگاههاي موسسات استاندارد و همچنين آزمايشگاههاي مورد تاييد اين سازمان را مرجع قلمداد نموده و اداره كل تهران نيز اعلام نظر مبني بر الودگي به فلزات سنگين نموده چرا ترخيص اين برنجهابه صورت موقت و تا تعيين تكليف متوقف نشده اظهارداشت ما تا تصويب استاندارد اجباري در شوراي عالي استاندارد موضوع ماده 6 قانون فوق الاشاره حق هيچ كاري را نداريم.
و – مديركل نظارت بر موادغذايي وزارت بهداشت ،‌درمان و آموزش پزشكي آقاي دكتر هدايت حسيني اعلام نمود كه اساسا در بحث واردات كالاها و مواد غذايي ، تعيين ميزان آرسنيك در برنامه آزمايشات دانشگاهاي علوم پزشكي ما نبوده و هي گونه استاندارد اجباري در اين خصوص را نيز نداشته و عملاتاكنون كواهي هاي اعلامي به گمرك، بدون اين ملاحظه صورت گرفته و فقط در دانشگاههاي علوم پزشكي هرمزگان ، اهواز، بوشهر، مشهد و زاهدان. موارد استاندارد 127 مربوط به شكستگي دانه، آفت زدگي، سموم، قارچي، آفلاتوكسين و ساير توكسين ها ، سرب و كادميوم و الودگي هاي ميكروبي و كپك را اندازه گيري مي‌نموده ايم و از نظر آفت كش ها نيز گواهي كشور مبدا را دريافت مي‌كرديم و بنابراين از نظر ما اين برنجها فاقد آلودگي به فلزات سنگين مي‌باشد و تا زماني كه استاندارد اجباري ديگري از جمله ميزان آرسنيك به ما ابلاغ نگردد ‏، وظيفه‌اي براي كنترل آن نداريم گرچه پس از اعلام آلودگي و مباحث اخير به دانشگاهها اعلام كرده ايم به اين موضوع نيز توجه كنند!؟
از مديركل نظارت بر مواد غذايي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اقاي دكتر هدايت حسيني سوال شد كه با توجه به اين كه شما آزمايش ميزان آرسنيك را انجام نمي‌دهيد چرا به سركار خانم مرضيه وحيد دستجردي وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي اطلاعات غلط داده ايد كه ايشان در مصاحبه خود اعلام كند:
«وزارت بهداشت و درمان تمامي برنج‌هاي غيراستاندارد اعلام شده را مورد آزمايش و بررسي قرار داده است و در هيچ‌يك از برنج‌ها هيچ‌گونه آلودگي مبني بر آرسنيك، فلزات سنگين و غيره ديده نشده است.” خبرگزاري برنا-1.7.88» كه آقاي مديركل هيچ پاسخ روشني نداشتند.
همچنين از مديركل نظارت بر مواد غذايي سوال شد كه پس از اعلام نظر يك مرجع رسمي (اداره كل استاندارد و تحقيقات صنعتي استان تهران) مبني بر وجود آلودگي، چرا تا تعيين تكليف موضوع، جلوي واردات را نگرفتيد؟ كه ايشان اظهار داشتند تا استانداردهاي اجباري رسما به ما از سوي دولت و يا مراجع ذي‌ربط ابلاغ نشود، نمي‌توانيم جلوي واردات اينگونه كالاها را بگيريم!؟
3- پس از اين مباحث مقرر گرديد براي قطعي شدن موضوع؛
الف- كارگروهي چهارنفره متشكل از نمايندگان تام‌الاختيار وزارتخانه‌هاي بازرگاني، جهاد كشاورزي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران با جمع‌آوري يكصد نمونه از سطح كشور و مبدا گمرك‌هاي و با نظارت كامل، مجددا در آزمايشگاه مرجع سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران به بررسي پرداخته و ظرف يك هفته نتايج حاصله را به كميسيون گزارش نمايند.
ب- تا تعيين تكليف موضوع و بحث در كميسيون و ارائه صورتجلسات امضا شده توسط كارگروه چهارنفره و قانع شدن كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي هيچ‌گونه اعلام عمومي صورت نپذيرد.
ج- تا تعيين استاندارد اجباري و تصويب آن در شوراي عالي استاندارد، برنج‌هاي موجود در گمرك‌هاي كشور مورد آزمايش قرار گرفته و براي آرسنيك، استانداردي معادل 50 درصد استاندارد مجاز سرب (يعني معادل يك‌دهم بر ميليون در نظر گرفته شود.
4- پس از پايان يك هفته، رئيس سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران تماس گرفته و با توجه به زمان‌بر بودن آزمايشات، تقاضاي تمديد زمان به ده روز را داشت كه موافقت شد.
5- متاسفانه علي‌رغم مصوبات كميسيون، شاهد بوديم كه ايشان و معاون غذا و داروي وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در اخبار سراسري مورخ 18.7.1388 تلويزيون و پس از برگزاري جلسه‌اي در دفتر معاون وزير بازرگاني (آقاي مفتح) و تهيه بيانيه نهايي مبني بر عدم آلودگي برنج‌ها، مصاحبه‌اي انجام داده و اعلام نمودند نمونه بررسي و به نتيجه رسيديم كه هيچ آلودگي فلزات سنگين در برنج‌هاي وارداتي وجود ندارد.
نتيجه‌گيري
بررسي‌هاي مفصل انجام شده و ملاحظه مدارك ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران در زمينه آزمايشات مجدد و ساير مدارك موجود، تناقضات بيشماري را ايجاد نموده كه ذيلا به برخي از آنها پرداخته مي‌شود كه به نظر كميسيون ابهامات موجود نه‌تنها برطرف نگرديده، بلكه ابهامات و مسائل جديدي نيز ايجاد نموده است كه به نظر مي‌رسد بايد به اين موارد به صورت جدي پرداخته و پيگيري‌هاي لازم صورت پذيرد:
1- از تاريخ تيرماه سال 1388 تا 28/6/88، حداقل هفت مورد اظهار نظر از سوي اعضاي هيات علمي دانشگاه‌ها و صاحبنظران از دستگاه‌هاي مختلف از جمله موسسه تحقيقات برنج و سازمان جهاد كشاورزي مازندران در خصوص وجود آلودگي در برنج‌هاي وارداتي با منشا كشور هندوستان مطرح شد.
2- متعاقب اين اظهارات، اداره كل استاندارد و تحقيقات صنعتي استان تهران حسب وظيفه قانوني به موضوع رسيدگي و پس از انجام آزمايشات، اظهار نظر نموده و آلودگي حداقل سيزده مارك موجود برنج هندي در بازار را تاييد و سه مورد را با آلودگي بحراني اعلام و در تاريخ 28.6.1388 اطلاع‌رساني براي عموم را انجام داد.
3- در تاريخ 29.6.1388 مديركل نظارت بر مواد غذايي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي (آقاي دكتر هدايت حسيني) در مصاحبه با خبرگزاري فارس اعلام مي‌كند كه به علت نبود استاندارد ملي برنج در كشور، ممكن است برنج‌هاي وارداتي داراي آلودگي‌هاي كنترل نشده باشند و قول بررسي و رسيدگي مي‌دهد. معناي اين سخنان اين است كه وزارت بهداشت درمان تا اين تاريخ آلودگي فلزات سنگيني چون جيوه و آرسنيك را بررسي نمي‌كرده است.
4- در تاريخ 1.7.1388 سركار خانم مرضيه وحيددستجردي وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در مصاحبه با خبرگزاري‌ها اظهار مي‌دارد كه «وزارت بهداشت و درمان تمامي برنج‌هاي غيراستاندارد اعلام شده را مورد آزمايش و بررسي قرار داده است و در هيچ‌يك از برنج‌ها هيچ‌گونه آلودگي مبني بر آرسنيك، فلزات سنگين و غيره ديده نشده است.»(پيوست4)
5- در تاريخ 4.7.1388 آقاي دكتر مرتضي پيرعلي مديركل آزمايشگاه‌هاي كنترل غذا و داروي وزارت بهداشت در مصاحبه‌اي اعلام مي‌كند كه تاكنون ميزان جيوه و آرسنيك را ارزيابي نكرده‌اند و اين نقض سخنان وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي‌باشد.(پيوست شماره5)
6- در تاريخ 1.7.1388 و در اخبار 20:30 شبكه دو سيما گزارشي پخش مي‌شود كه در آن گزارش، رئيس موسسه تحقيقات كشاورزي ايالت پنجاب هندوستان به آلوده بودن برنج‌ها به فلزات سنگين اذعان مي‌كند.
7- در تاريخ 7.7.1388 روزنامه ايران از قول آقاي عباس زارع‌نژاد مديركل روابط عمومي وزارت بهداشت مي‌نويسد كه «هندي‌ها دروغ مي‌گويند، برنج هندي آلودگي ندارد!؟»
8- در تاريخ 6.7.1388 مديركل نظارت بر مواد غذايي در كميسيون كشاورزي، آب و منابع طبيعي اذعان مي‌كند كه تاكنون آزمايش جيوه و آرسنيك انجام نداده‌اند و در مقابل واكنش اعضاء كميسيون كه چرا به وزيرتان اطلاعات غلط مي‌دهيد، سكوت مي‌كند.
9- در تاريخ 7.7.1388 شركت بين‌المللي بازرسي كالاي تجاري IGI (وابسته به وزارت بازرگاني) آلودگي بر روي نمونه ارسالي را تاييد مي‌كند.
10- در تاريخ 14.7.1388 پژوهشكده علوم هسته‌اي سازمان انرژي هسته‌اي نتايج آزمايشات بر روي نمونه برنج‌هاي ارسالي را اعلام و آلودگي فلزات سنگين را تاييد مي‌كند.
11- در گزارشات ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد آمده است كه به جاي يكصد نمونه برنج شصت و هفت نمونه آزمايش گرديده كه اين موضوع خلاف مصوبات كميسيون كشاورزي بوده است. همچنين مقرر بوده كه نمونه‌ها از سراسر كشور و انبارهاي گمرك‌ها تهيه گردد كه متاسفانه صرفا از بازار مولوي تهران خريداري و آزمايش شده است.
12- در گزارشات ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد مضبوط است كه در روش آزمايشات انجام شده بر روي نمونه‌ها، في‌مابين نماينده استاندارد و نماينده بهداشت و درمان هيچ‌گونه توافقي نبوده و اجماعي صورت نپذيرفته است.
13- در گزارشات ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد ميزان تعريف شده براي استاندارد آرسنيك مغاير ميزان اعلام شده در كميسيون و همچنين استانداردهاي جهاني است و بدين‌ترتيب نتيجه‌گيري كرده‌اند كه برنج‌ها آلوده نيست.
14- براساس مصوبات كميسيون كشاورزي، مقرر بود كارگروهي چهارنفره از وزارتخانه‌هاي مرتبط كه در ابتداي اين گزارش قيد گرديده در حين آزمايشات حضور داشته باشند و بر روند آن نظارت كنند كه چنين اتفاقي نيفتاده و در گزارشات ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد صورتجلساتي با امضا چهار دستگاه اجرايي وجود ندارد.
15- براساس مصوبات كميسيون كشاورزي مقرر بود مطابق ماده(3) قانون استاندارد، آزمايشات در آزمايشگاه‌هاي سازمان استاندارد به انجام برسد ولي مجددا به وزارت بهداشت منتقل مي‌شود و اين در حالي است كه در گزارشات ارسالي از سوي رئيس سازمان استاندارد كاليبره نبودن دستگاه‌هاي وزارت بهداشت محل مناقشه در صورتجلسات است.
16- براساس گزارش آژانس استانداردهاي غذايي انگليس، دولت انگليس واردات برنج پوسا 1121 را به دليل آلودگي‌ها ممنوع كرده است.
17- به گزارش خبرگزاري فارس به نقل از روزنامه اكونوميك تايمز هند، ايراني‌ها با واردات 3/1 ميليون تني برنج پوسا 1121 (تحت عنوان باسماتي)، برنج هندي را گرانتر از همه‌جاي دنيا خريد مي‌كنند و اصلا قدرت چانه‌زني در برابر بازرگانان هندي را ندارند... و بازار برنج هند از تارائوري به تهران نقل مكان كرده است.
18- در تاريخ 2.7.1388 سايت تابناك اعلام مي‌كند كه روس‌ها هم به برنج هندي اعتراض كردند.
همانگونه كه قبلا نيز ذكر گرديد، كميسيون با اين اوصاف نه‌تنها قانع نشد، بلكه با ابهامات بيشتري روبه‌رو گرديد. علي‌هذا با توجه به مباحث فوق‌الذكر، تقاضا دارد:
1- از سوي مجلس شوراي اسلامي هياتي جهت رسيدگي قطعي در مبدا ورودي تعيين و به بررسي وضعيت ورود كالاها و نحوه بررسي فرآيند مربوطه پرداخته و نتايج را به مجلس گزارش نمايد.
2- از سوي مجلس شوراي اسلامي گروهي تعيين و راسا به انجام آزمايشاتي در يك آزمايشگاه مستقل از دستگاه‌هاي اجرايي يادشده در اين گزارش پرداخته و نتايج را به مجلس گزارش نمايد.
3- در صورتي كه گزارشات موضوعات بندهاي فوق، صحت آلودگي به فلزات سنگين را تاييد نمود، مراتب جهت رسيدگي بيشتر وفق ماده (233) آيين‌نامه داخلي مجلس به قوه قضائيه ارجاع گردد.