سهم «پژوهش» در بودجه سالانه کشور چقدر است؟

گویی به باور مسئولان، حمایت از پژوهشگران چیزی بیش از همین حمایت‌های کلامی و نازیدن به حاصل دسترنج ایشان نیست و از دید ایشان، پژوهش نه امری گران و هزینه بر، که ساده، دم دستی و ارزان است!

کد خبر: ۸۶۳۴۴۳

تاریخ: ۰۴ دی ۱۳۹۷ - ۰۶:۵۶

چندبار و از زبان چند مسئول در خصوص اهمیت پژوهش و ضرورت توجه به آن شنیده‌اید؟ اگر از شنیدن هرباره این مسائل هم خسته شده‌اید، لطفا صبوری کرده و یک بار دیگر از زبان یک مسئول دیگر در این خصوص بخوانید تا شگفت زده شوید!

به گزارش «تابناک»، برخلاف آمار و ارقام‌هایی که در خصوص انتشار مقالات علمی در کشورمان منتشر می‌شوند و حکایت از ثبت بالاترین شتاب علمی در تولید مقالات در جهان، در کشورمان دارند، اوضاع محققان و پژوهشگران ایرانی چندان خوشایند نیست.

کافی است سری به دانشگاه‌ها بزنید و سراغی از تهیه کنندگان مقالات علمی بگیرید تا دریابید که نخستین و بزرگترین گلایه ایشان، عدم حمایت مسئولان از ایشان و طرح هایشان است. کمبودی که چه بسا اگر رفع شود، رشد علمی کشورمان جهش پیدا کرده و رتبه ایران در تولید مقالات علمی از شانزده و هفده، به اعداد تک رقمی برسد.

وضعیتی آزار دهنده که هربار مسئولی بر ضرورت حمایت از پژوهش تاکید می‌کند، آزاردهنده‌تر به نظر می‌رسد چراکه گویی به باور مسئولان، حمایت از پژوهشگران چیزی بیش از همین حمایت‌های کلامی و نازیدن به حاصل دسترنج ایشان نیست و از دید ایشان، پژوهش نه امری گران و هزینه بر، که ساده، دم دستی و ارزان است!

این را می‌شود از کنکاش در بودجه‌ای دریافت که برای پژوهش در کشورمان در نظر گرفته می‌شود. بودجه‌ای که بنا بر گفته کاظم جلالی، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تنها نیم درصد از تولید ناخالص ملی کشور است، با این ملاحظه که «بودجه حوزه پژوهش و فناوری» است و طبیعتا بخشی از آن صرف فناوری می‌شود که به اجرا و پیاده‌سازی پروژه‌های توسعه‌ای و زیرساختی ملی اختصاص دارد.

عدد و رقمی که جلالی پیش بینی کرده در لایحه بودجه سال آینده، میزان اعتبار در نظر گرفته شده برای آن افزایش بیابد، اما در ادامه به نکاتی اشاره می‌کند که این دورنمای مثبت را کمرنگ می‌کند. او می‌گوید: «بودجه حوزه پژوهش و فناوری از تولید ناخالص ملی کشور نیم درصد است و همین میزان بودجه هم به صورت کامل صرف پژوهش نمی‌شود؛ هر دستگاهی که در بودجه جاری دچار مشکل می‌شود از سهم تحقیقات استفاده می‌کند، به همین دلیل نمی‌توان آمار دقیقی از اعتبار هزینه شده در پژوهش بیان کرد.»

سخنانی که بر اساس آن باید نتیجه بگیریم که تنها بخشی از بودجه نیم درصدی حوزه پژوهش و فناوری از تولید ناخالص ملی کشور در این حوزه صرف می‌شود و بخش دیگر آن، به امور جاری دستگاه‌ها اختصاص می‌یابد و مثلا صرف هزینه‌های روزمره دستگاه‌ها یا پرداخت معوقات یا خرید تجهیزات و... می‌شود.

اظهار نظری که از زبان رئیس مرکز پژوهش‌های یکی از قوا بیان می‌شود و حکایت از وخامت اوضاع دارد. وخامت اوضاع پژوهش در کشورمان که مدام بر ضرورت توجه به آن و حمایت از پژوهشگران تاکید می‌شود و فواید فراوانِ توجه به آن، از فرط تکرار، ورد زبان همگان است؛ اینکه موجب ارتقای کارایی و اثربخشی ظرفیت‌ها می‌شود و رهاورد آن برای ایرانیان، نیل به استقلال ملی و توسعه پایدار است و الخ.

روایتی دردناک از توجه به امری که بسیار ضروری به نظر می‌رسد و بر این اساس جهانیان، توجه زیادی به آن دارند، اما در کشوری که بیشترین شتاب در تولید مقالات علمی در جهان را به خود اختصاص داده، نادیده گرفته می‌شود. این را می‌شود از بودجه کمتر از نیم درصدی پژوهش در ایران از درآمد ناخالص ملی کشورمان دریافت که میانگین آن در کشور‌های مختلف، ۲.۲ درصد است!