فرصت و تهدیدی به نام «آموزش مجازی»

حضور در کلاس درس به کمک رایانه که تا چند سال پیش به رویایی کودکانه شباهت داشت که بسیاری آرزوی تحقق‌اش را داشتند، مدتی است که محقق شده و با جدیت در حال پیشرفت است، اما آیا این رویا نیمه تاریک و نگران کننده‌ای ندارد؟

کد خبر: ۸۶۱۷۹۶

تاریخ: ۲۸ آذر ۱۳۹۷ - ۰۷:۴۱

به گزارش «تابناک»، سال‌ها از دایر شدن دانشگاه‌های مجازی در کشورمان می‌گذرد و در این مدت، آنقدر در این زمینه اوضاع تغییر کرده که همگان، به ویژه دانشجویان با این نوع آموزش آشنایی کامل دارند و روز به روز بر شمار افرادی که آموزش به این شیوه را تجربه می‌کنند، افزوده می‌شود.

آموزشی که با گسترش روز افزون زیرساخت‌های فضای مجازی، رونق بیشتری می‌گیرد، تا جایی که شاهد به کارگیری آموزش مجازی در بسیاری از دانشگاه‌های کشورمان هستیم. آموزشی که البته بیشتر برای درس‌های عمومی درنظر گرفته می‌شود.

درس‌هایی مانند دانش خانواده و جمعیت یا دفاع مقدس یا عناوینی از این دست که ارائه آن‌ها به صورت مجازی، می‌تواند محاسن بسیاری به دنبال داشته باشد. فوایدی شبیه آنچه برای توسعه دولت الکترونیک بیان می‌شود؛ کاستن از تردد‌های غیرضرور که مخاطراتی به دنبال دارند و ترافیک آفرین و آلاینده هوا هستند، موجب هدررفت زمان می‌شوند و غیره.

محاسنی که اغلب با آن‌ها آشناییم و برشمردن شان چندان ضروری به نظر نمی‌رسد، هرچند ممکن است در خصوص تدریس دروس دانشگاه به صورت مجازی، کمی متفاوت باشند. نکات قوتی که ظاهرا آنقدر زیاد هستند که روز به روز دانشگاه‌های بیشتری به صف دانشگاه‌های ارائه دهنده آموزش‌های الکترونیک بپیوندند.

اتفاقی که این فرصت بزرگ را پیش روی دانشگاه‌ها قرار می‌دهد تا با تجربه مزایای این نوع آموزش غیرحضوری، به فکر دایرکردن دوره‌های تحصیلی بر بستر نت بیفتند و توسعه‌ای بی نیاز از توسعه فیزیکی را تجربه کنند. نوع متفاوتی از توسعه که با هزینه کمتر قابل دستیابی است و می‌تواند گامی مهم در راستای بهره مندی عموم از مزایای آموزش رایگان در کشور باشد.

فرصتی بی همتا که شاید اگر جدی گرفته شود، بشود بر مشکلات نظام آموزش عالی کشور از جمله کنکور و متمرکز شدن دانشگاه‌ها در شهر‌های بزرگ فائق آمد و امیدوار بود که عدالت در سطوح بالاتری در این خصوص متجلی شود، اما تجربه نشان داده که خالی از نگرانی هم نیست!

نگرانی‌هایی که برخی شان را می‌شود در نظام فعلی آموزش عالی در کشور شناسایی و معرفی نمود و بعضی شان، احتمال دارد در آینده بروز و نمود پیدا کنند چراکه پیش نشانه‌های آن‌ها قابل لمس است. موضوعاتی مهم و گاه کلیدی که ظاهرا تاکنون توجه مسئولان را به خود جلب نکرده که اگر این گونه بود، شاهد برنامه ریزی‌های وسیعی در این خصوص می‌بودیم.

برای مثال، می‌شود به تقلب گسترده‌ای اشاره کرد که جامعه علمی کشورمان بدان مبتلاست و می‌تواند با رایج شدن آموزش مجازی، وسعت بگیرد. صحبت درباره بازار داغ فروش مقاله و پایان نامه و دیتاسازی و تقلب‌های دیگر در این خصوص است که سالهاست گریبان آموزش عالی کشورمان را گرفته، اما عزمی برای مقابله با آن در مسئولان و نهاد‌های مختلف دیده نمی‌شود.

اشکالی که به دلیل ویژگی‌ها و شاخصه‌های منحصر به فرد آموزش مجازی، احتمال تشدید آن‌ها می‌رود، اما ظاهرا قرار نیست جدی گرفته شود، درست همان گونه کهدر عالم واقع جدی گرفته نشده است. آسیبی بزرگ که هم اساتید و دانشجویان به آن واقفند و هم مسئولان آموزش عالی، اما حتی دستمایه اجرای طرح‌های ضربتی برای مقابله با این تخلف‌ها و قانون شکنی‌های آشکار هم قرار نگرفته است.

به این اشکالات، نقش پررنگ رانت و تخلف‌های فراوان در حوزه دانشگاه را هم می‌توان افزود که موجب شده پرونده‌های پرشماری در حوزه مدرک فروشی، بورسیه، معادل سازی، تبدیل داخل به خارج و امثال این موارد را شاهد باشیم. مواردی که اگر تصور کنیم در سایه رونق آموزش مجازی، تشدید نخواهند شد، ساده انگارانه است.

تهدید‌هایی بالقوه که می‌توانند کاری کنند آموزش مجازی به رغم همه محاسن پرشمارش، به آفتی بزرگ در سال‌های آینده تبدیل شود که چه بسا به موجب آن، بسیاری آرزو کنند کاش هرگز پای این نوع آموزش به کشورمان باز نمی‌شد؛ آرزویی که می‌شود با تدبیر اوضاع از هم اکنون، از شکل گیری آن پیشگیری به عمل آورد.