خطر تبدیل آزادی رسانه ها به ابزار گروکشی

بهانه ديگر متهم کردن شبکه العالم به اتخاذ موضع سياسي عليه مصر و عربستان سعودي است و به نظر مي رسد احتمال اينکه اين اقدام به علت بهانه دوم صورت گرفته باشد ، بيشتر است و اين با توجه به روابط سياسي متشنج ايران با عربستان و مصر به بررسي دقيق نياز دارد...کساني که برنامه هاي سياسي شبکه العالم را دنبال مي کنند مي توانند ملاحظه کنند که اين شبکه مواضع و ديدگاههاي متعدد را در مسائل داخلي مصر و عربستان مراعات و منعکس مي کند و اين نشان مي دهد که شبکه العالم به انعکاس ديدگاههاي مختلف علاقه مند است چرا که العالم در مقابل شخصيت هاي مخالف دولت با سخنگويان دولت يا شخصيت هاي نزديک به دولت نيز در برنامه ها مصاحبه مي کند.

کد خبر: ۸۶۰۷۲

تاریخ: ۲۷ بهمن ۱۳۸۸ - ۱۱:۱۸

يک نويسنده لبناني تاکيد کرد که توجيهي که شرکت هاي "نايل ست" و "عرب ست" براي قطع پخش برنامه هاي شبکه ايراني العالم از اين دو ماهواره عربي ارائه کرده اند ، قانع کننده نيست .

به گزارش "تابناک" و به نقل از پايگاه اطلاع رساني شبکه خبري "العالم" ، "غالب قنديل" عضو شوراي ملي اطلاع رساني ديداري و شنيداري لبنان در مقاله اي در روزنامه لبناني النهار افزود : اين توجيه در بيانيه ها و سخناني مطرح شده که بهانه هاي گوناگون مبهم و ضد و نقيضي تراشيده است و سردرگمي عرب ست دراين زمينه قابل توجه بود .

دو بهانه در قاهره و رياض درباره اين اقدام مطرح شد يکي هزينه هاي مالي پرداخت نشده است ، که شبکه العالم آن را تکذيب کرد به ويژه اينکه قرارداد اين شبکه با اين دو شرکت در چارچوب مجموعه اي از شبکه هاي متعدد ايراني است که پخش برنامه هاي اين شبکه ها همواره ادامه دارد.

بهانه ديگر متهم کردن شبکه العالم به اتخاذ موضع سياسي عليه مصر و عربستان سعودي است و به نظر مي رسد احتمال اينکه اين اقدام به علت بهانه دوم صورت گرفته باشد ، بيشتر است و اين با توجه به روابط سياسي متشنج ايران با عربستان و مصر به بررسي دقيق نياز دارد.

کساني که برنامه هاي سياسي شبکه العالم را دنبال مي کنند مي توانند ملاحظه کنند که اين شبکه مواضع و ديدگاههاي متعدد را در مسائل داخلي مصر و عربستان مراعات و منعکس مي کند و اين نشان مي دهد که شبکه العالم به انعکاس ديدگاههاي مختلف علاقه مند است چرا که العالم در مقابل شخصيت هاي مخالف دولت با سخنگويان دولت يا شخصيت هاي نزديک به دولت نيز در برنامه ها مصاحبه مي کند.

اين از بديهيات حرفه اي است که رسانه گروهي بايد در برنامه هاي خود متعادل عمل کند تا مخاطب از ديدگاههاي مختلف سياسي مطلع شود. بنابراين متهم کردن يک رسانه گروهي که اين شيوه حرفه اي را دنبال مي کند به مخالفت با يک نظام غير منطقي است.

مشکل بيان شده در اينجا اين است که رسانه مربوطه به طور مساوي به مخالفان و معترضان ديدگاه دولت اجازه اظهار نظر مي دهد.

نويسنده در ادامه مقاله مي نويسد : تبديل آزادي رسانه در منطقه به ابزاري براي کشمکش سياسي و فشارهاي متقابل اقدامي خطرناک و آزار دهنده به شمار مي رود و برخلاف بديهيات آزادي بيان و آداب و رسوم گفتگو است .

ما در کشورهاي عربي و به طور کلي در منطقه به تعميق و گسترش گفتگو و پاکسازي آن از ايده لغو و جلوگيري که در زمان انقلاب فناوري و پيشرفت ابزارهاي ارتباط و وجود ماهواره هاي متعدد براي پخش برنامه ها در سطح بين المللي و منطقه اي غيرممکن شده است ، نياز داريم.

دليل ساده آن اين است شبکه العالم به پوشش و پخش برنامه هاي خود از طريق ماهواره اروپايي که در زاويه دريافت ماهواره نايل ست قرار دارد ادامه مي دهد و بينندگان عرب اين شبکه توانستند بدون تلاش زياد برنامه هاي آن را دنبال کنند . اين تصميم زمينه را براي تبليغ شبکه العالم فراهم کرد و اين سوال در بينندگان عرب مطرح شد که چرا از دريافت اين شبکه منع شده اند.

ممكن است كه بسياري تمايل داشته باشند تا اين موضوع را تفسير کرده و آن را به انگيزه هاي سياسي و محاسبات خارج از کار حرفه اي نسبت بدهند ؛ لذا ضروري به نظر مي رسد که موضوعات با پيشينه هاي واقعي خود مورد بررسي قرار گرفته و درباره آن بحث و تبادل نظر گردد.

اول : گستردگي فضاي ماهواره اي جهان عرب صدها شبکه تلويزيوني را در زمينه هاي تفريحي، سياسي، فرهنگي و نظاير در اختيار مخاطبان عرب زبان قرار داده است و اين شبکه ها بدون انحصار ، گستره وسيعي از دانش و اطلاعات و بيان ديدگاهها را به مخاطبان ارائه مي دهند.

درست است که در اين مساله مشکلات زيادي وجود داد ؛ اما برخي مسائل ظاهري که مورد انتقاد و اشکال قرار مي گيرد بايد به طور اصولي و حرفه ا ي مورد بررسي قرار گيرد نه اينکه اتخاذ رويکرد جلوگيري از پخش يک شبکه و منع آن در پيش گرفته شود به اين دليل که رويکرد مناسب براي پخش برنامه هاي يک شبکه تلويزيوني است که در عرصه فرهنگي، سياسي و در چارچوب حرفه اي و ادبيات مربوط به آن فعاليت مي کند.

جلوگيري از اقدامات تحريک آميز و تلاش براي سالم کردن فعاليت هاي رسانه اي به پالايش فضاي فعاليت آنها منجر مي شود. يکي از ويژه گي هاي شبکه هاي ماهواره اي انبوه آن است که اين امر سبب افزايش قدرت انتخاب ببينده ها شده است بطوري که آنها مي توانند شبکه هاي مورد نظر خود را با توجه به موضوع هاي مورد علاقه خود انتخاب کنند.

اصل تعامل در عرصه رسانه پايبندي به آزادي و مخالفت با ايجاد محدوديت و جلوگيري از پخش آن است.

بين شبکه العالم و شبکه هاي بيگانه که به زبان عربي در دو ماهواره عرب ست و نايل ست برنامه پخش مي کنند تفاوت وجود دارد.

اين شبکه هاي بيگانه از تعبيرهايي استفاده مي کنند و رويکردي را در پيش گرفته اند که مبتني بر دخالت در امور داخلي کشورهاي عربي و تبليغات سياسي و رسانه اي عليه آنها و نيز تلاش براي تحريک مسائل طايفه اي و مذهبي هستند که در نتيجه به وحدت ملي کشورهاي عربي و اسلامي لطمه مي زند؛ با اين وجود همان رفتاري را که اين دو ماهواره با شبکه خبري العالم داشت با آنها ندارد.

اين موضوع بيانگر آن است که جلوگيري از پخش شبکه العالم رويکرد مغرضانه، غير منطقي و غير قابل پذيرش است.

طرح اين مساله به اين معنا نيست که پخش شبکه هاي ماهواره اي بيگانه نيز از اين دو ماهواره متوقف شود ، چرا که رويکرد ما مبتني بر اصل بي طرفي در جهت توسعه دايره انديشه و رقابت سالم افکار و تعامل در مواضع است.

ساده ترين گواه براي اثبات اين مدعا درباره رشد سطح فکر بيننده هاي عربي اين است که آمريکا و اسرائيل با تمام تلاشي که براي نفوذ در عرصه رسانه اي عربي و اسلامي انجام داده و هزينه هاي هنگفتي را در اين عرصه اختصاص داده اند ؛ اما موفق به نفوذ در بين رسانه هاي عربي و اسلامي نشده اند ، به شکست خود در اين باره اعتراف کرده اند و حتي در سال هاي گذشته بسياري از طرح هاي آنها در اين باره به سرانجام نااميد کننده اي رسيده است.

دوم : رفتار حرفه اي شبکه العالم همواره از متانت، وقار و استحکام برخوردار است به گونه اي که از طريق برنامه هاي خود گستره اي عملي را براي تماس و گفتگو بين جهان عرب و ايران فراهم کرده است .

اين امر متناسب با منافع جهان عرب درتعامل با ايده حسن همجواري و شراکت در آينده با وجود فضاي اختلاف سياسي است که رابطه بين ايران و برخي کشورهاي عربي در وضعيت کنوني را احاطه کرده است . اين شرايط نتيجه مسائل انباشته شده گذشته و فشارهاي آمريکا و اسرائيل در منطقه براي مهار شکست راهبردي خود در تجاوزي استعماري است که با اشغال عراق آغاز شد و شاهد جنگ هاي اسرائيل عليه لبنان و غزه بود.

راه بيان اختلافات از طريق گفتگو است و رسانه هاي عرب زبان جهان عرب و ايران مي توانند بستري را براي بيان مناسب دغدغه ها و نگراني ها و بحث و بررسي آينده روابط تاريخي و جغرافيايي دوطرف مهيا کنند.

اين امر ضرورت در دستورکار قرار دادن يک رويکرد عقلاني و غيرخصمانه را ايجاب مي کند و فرضيه بي خطر جلوه دادن اسرائيل را که نومحافظه کاران در دولت بوش آن را در بين برخي دولت هاي عرب ترويج مي کردند، را کنار مي زند زيرا خطر اساسي اسرائيل، تجاوزگري و اشغالگري آن است که مقابله با آن اولويت طبيعي جهان عرب بوده و همچنان خواهد بود.

درهمين حال، گفتگوي ميان کشورهاي ترکيه و ايران عرصه اي پويا و راهبردي براي شراکت کشورهاي عربي است که مي تواند قدرت جهان عرب و حضور اعراب را تقويت کند و شايسته است که اختلافات با گفتگو و تعامل و براساس منافع مشترک حل و فصل شود.

سوم : تعامل لبنان و جهان عرب با پرونده شبکه العالم و مشارکت لبنان در درخواست براي صرف نظر کردن از جلوگيري از پخش برنامه هاي آن از روي دو ماهواره "عرب ست" و "نايل ست" به خاطر يک سري ويژگي ها است که برجسته ترين آنها به شرح ذير است.

1- شبکه العالم نقش مهمي در حمايت از لبنان درجريان مقابله خود با اشغالگران اسرائيلي و جنگ هاي دشمن صهيونيست عليه لبنان ايفا کرد و به انتقال تصاير و صداي مردم جنوب لبنان کمک کرد. شبکه العالم از نهادهاي اطلاع رساني بود که در شکل دهي به پايداري ملي در لبنان نقش آفريني کرد و اين پايداري مصونيت لبنان و قدرت آن را افزايش داد.

2- شبکه العالم در نگاه خود به وضعيت داخلي لبنان درشرايط تضارب آراي سياسي در سال هاي گذشته تمايل فراوان خود را به احترام به تکثرگرايي سياسي نشان داد تا جايي که در بسياري موارد برخي دوستان تاکيد مي کردند که اين شبکه بيش از حد رعايت اين جنبه حرفه اي خود را کرده است.

3- موضع شبکه العالم درقبال مسئله فلسطين و رژيم صهيونيستي است که اين شبکه آن را از طريق بخش گسترده اي از برنامه ها و اخبار خود بيان و در اين ميان حساسيت هاي شکاف و دو دستگي فلسطين را نيز رعايت مي کند.

4- يکي از بارزترين شاخصه هاي ساختار اداري شبکه العالم حجم خبرنگاران و مسئولان اداري و فني لبناني آن است که از زمان آغاز بکار اين شبکه در آن فعاليت مي کنند و در دفتر اصلي آن در بيروت و ساختمان مرکزي آن در تهران حضور دارند لذا اين وضعيت ايجاب مي کند تا ما همبستگي مضاعفي با اين شبکه داشته باشيم.

اميدواريم که شرکت هاي ماهواره اي "عرب ست" و "نايل ست" بزودي در تصميم خود عليه شبکه العالم بازنگري کنند و اين امر سرآغاز ابتکاري براي فعال سازي گفتگو و تماس در درون جهان عرب و در رابطه جهان عرب و ايران باشد که هر انسان عاقلي به ارتقاي آن براي شراکت برمبناي احترام دوجانبه و منافع مشترک در منطقه اي که اسرائيل با جنگ هاي مداوم خود از 30 سال پيش تاکنون آن را تهديد مي کند، مي انديشد.