فتاوای آیت الله العظمی فاضل لنکرانی (قدس سره) در مورد ارث زوجین

کد خبر: ۸۵۸۶۵۴

تاریخ: ۱۸ آذر ۱۳۹۷ - ۰۱:۰۵

فتاوای آیت الله العظمی فاضل لنکرانی (قدس سره)

ارث زوجین
سؤال: شخصى از دنيا رفته و غير از زوجه اش وارث ديگرى ندارد. حكم اموال او چگونه است؟

جواب: 41 از منقولات و همينطور 41 از قيمت ساختمان و درخت و زراعت به زوجه مى رسد. و بقيه تركه بنابر اقوى مال امام زمان(عج) است، كه فعلا بايد به فقيه جامع الشرايط تحويل دهند.

سؤال: آيا زوجه از سهم آب كشاورزى ارث مى برد؟

جواب: ظاهر اين است كه زوجه ارث نمى برد.

سؤال: آيا در تقسيم اموال ميت مرد، زوجه او كه مرده است ارث مى برد؟

جواب: چنانچه زوجه پس از فوت زوج فوت كرده باشد، ارث مى برد. و از او به ورثه او منتقل مى شود.

سؤال: اگر زنى فوت كند و شوهرش از او ارث ببرد، آيا در صورت فوت شوهر همسر ديگر او از اين اموال ارث مى برد؟

جواب: بلى ارث مى برد.

سؤال: زن و مردى با هم ازدواج مى كنند و هردو كار مى كنند و در زندگى با هم سهيم بوده اند. حال زوج فوت كرده است. آيا زوجه غير از سهم الارث، حق ديگرى هم دارد؟

جواب: اگر زن مزد كار خود را مجاناً در اختيار شوهر نگذاشته باشد، تنها همان مقدار را حق دارد. مگر اينكه به شوهر وكالت داده باشد به اندازه سهم او در خانه و مغازه و... شريك باشد. كه در اين صورت به اندازه سهم خود مالك است و اين مقدار ارتباطى با ارث ندارد.

سؤال: شخصى با اخذ مجوّز از اداره كشاورزى مبادرت به حفر چاه كرده و با استفاده از آب چاه به كشت و زرع مشغول بوده است. اينك آيا زوجه متوفى نيز از چاه و آب آن ارث مى برد يا خير؟

جواب: زوجه از اصل چاه و آبى كه به تدريج از آن استخراج مى شود ارث نمى برد; ولى از قيمت موتور آب و لوله هاى نصب شده و ساختمان موتور خانه ارث مى برد.

سؤال: آيا زن از ميوه درختهايى كه از قيمت آن ارث مى برد سهم مى برد، يا خير؟

جواب: از ميوه هايى كه در زمان فوت وجود دارد ارث مى برد، ولى از ميوه هايى كه بعداً پيدا مى شود، ارث نمى برد.

سؤال: آيا ورثه مى تواند پول (قيمت هوايى و درخت) سهم الارث زوجه را بدون رضايت زوجه به او بدهند.

جواب: بلى مى تواند.

سؤال: زوجه مقتول آيا از عين زمين يا ساختمان كه به عنوان ديه و خون بها داده شده است، ارث مى برد يا نه؟

جواب: بلى، از عين آن ارث مى برد.

سؤال: :خانمى سى سال قبل با فوت شوهرش مالك يك هشتم اعيانى تعدادى درخت گردو و متفرقه در دو پلاك زمين مشجّر گرديده، و در اين مدت حاضر به تقويم و دريافت بهاى سهم الارث خود نشده، و هر ساله يك هشتم از محصول سردرختى را برده است، متمنى است در موارد ذيل حكم شرعى را بيان فرماييد:

1 ـ نحوه تقويم اشجار و پرداخت بهاى يك هشتم اعيانى به چه طريق مى باشد؟ آيا درختها به قيمت زنده كه در محلّ خود باقى بماند بايد قيمت شود، يا قيمت درختى كه بايد ريخته شود؟ و نيز زمينى كه درخت در فضاى آن قرار دارد، مشمول يك هشتم خواهد بود يا خير؟

2 ـ خانم مذكور مى تواند از فروش سهم يك هشتم امتناع كند، و به مالكيّت خود ادامه دهد، كه در نتيجه هرگونه عمران و غرس اشجار ديگر در زمين متوقف باشد، و هر ساله يك هشتم از محصول را ببرد، يا بايد به قيمت عادله بفروشد؟ و اگر حاضر براى فروش نشود تكليف چيست؟

3 ـ آيا خانم مالك بهاى يك هشتم اعيانى درختها به قيمت امروز است كه نموّ بيشترى نموده، يا قيمت سى سال قبل كه شوهرش فوت كرده؟

جواب 1 ـ در مورد سؤال، با فرض وجود ولد براى شوهر، زوجه يك هشتم از اموال منقول و يك هشتم از قيمت بنا و اشجار را به قيمت روز موت زوج، از زوج خود ارث مى برد. و اگر هنگام موت شوهر اشجار بهره و ثمره موجودى داشته باشد، از عين آن بهره و ثمره نيز يك هشتم ارث مى برد. و اما از بهره و ثمره سالهاى بعد بكلّى ارث نمى برد. و چنانچه ورثه ميّت رضايت ندهند بايد عوض هرچه را كه برده به ورثه برگرداند. و در صورتى كه ورثه، در آن زمان، قيمت اشجار و بنا را به زن نداده باشند، الآن بايد قيمت همان روز را بدهند، نه قيمت امروز را. و اشجار آن روز نيز با قيمت آن روز با فرض بقا، قيمت شود. و خود زمين را نبايد قيمت كرد، چون زوجه از زمين ارث نمى برد. نه عيناً و نه قيمتاً.

جواب 2 ـ زن مالك يك هشتم عين اشجار نيست، تا اختيار فروش در دست او باشد. و سهم او يك هشتم از قيمت اشجار است. و حق امتناع از گرفتن قيمت را ندارد.

جواب 3 ـ مالك قيمت همان سى سال قبل است.

سؤال: مردى با زن شوهردار رابطه نامشروع داشته و عمل منافى عفّت انجام مى داده، اين زانى و زانيه شوهر را مى كشند، و شبانه نعش او را مفقود مى كنند، پس از اقرار و اعتراف زانى و زانيه، زن محكوم به حبس ابد مى شود، آيا اين زن كه ممسك در انجام قتل بوده و محكوم به حبس ابد شده، از مال شوهر مقتول ارث مى برد يا خير؟

جواب: در فرض مسأله، اگر زن شريك در قتل بوده ارث نمى برد. و اگر شريك نبوده و فقط نگاه داشته، بنابر احتياط واجب يا ساير ورّاث در سهم الارث تصالح كنند.

سؤال: شخصى در اثر تصادف با ماشين فوت كرده است. و راننده ماشين خودش صاحب ماشين است با رضايت ورثه، وجهى بعنوان خون بهاى مقتول داده است، آيا زن هم نسبت به هشت يك خود، از اين وجه، حق دارد يا نه؟

جواب: بلى، زن نيز از ديه ارث مى برد.

سؤال: شخصى فوت كرده و وارثان او عبارتند از همسر و مادر و چند پسر و دختر، لطفاً در ميراث آنها بفرماييد اول سهم الارث همسر جدا مى شود يا سهم الارث مادر؟

جواب: در فرض سؤال تقدمى در بين نيست و سهم الارث همسر متوفى 81 از اموال منقول و قيمت هوايى مى باشد و سهم الارث مادر 61 كل اموال مى شود و بقيه بين دختر و پسر طبق احكام ارث تقسيم مى شود. مثلا اگر اموال ميت 000/100 تومان نقد باشد، سهم الارث زن 500/12 تومان و سهم الارث مادر 667/16 تومان مى شود و بقيه طورى تقسيم مى شود كه هر پسر دو برابر دختر ارث ببرد.