به بهانه برگزاری المپیک 2010 ونکوور؛

ورزش‏های زمستانی ایران در حالت انجماد

برخی از این رشته‏های المپیکی حتی به فارسی ترجمه نشده‏اند و به سختی می‏توان معادلی درست و قابل فهم برایشان ارائه کرد، چه رسد به آنکه اطلاعاتی در رابطه با آنها وجود داشته باشد که یک مخاطب عام یا خاص بتواند شناختی حداقلی نسبت به این رشته‏ها کسب کند.

کد خبر: ۸۵۷۴۴

تاریخ: ۲۳ بهمن ۱۳۸۸ - ۱۸:۳۵

فرارسیدن فصل سرما و پایان شمارش معکوس برای آغاز بازیهای المپیک زمستانی ونکوور، با نهمین حضور کاروان ایران در این رقابت‏ها همراه شد تا بتوان به همین بهانه مروری داشت بر وضعیت نه چندان مساعد ورزشهای زمستانی ایران که هنوز تا نقطه شروع یک فعالیت جدی و منسجم نیز فاصله‏ای چشمگیر دارد و به نظر می‏رسد تحت تاثیر سرما و انجماد ماه‏های پایانی سال‏های سپری شده از عمر این رشته‏ها قرار گرفته است.

به گزارش خبرنگار ورزشی تابناک؛ المپیک زمستانی که سابقه آن تنها در بازیهای المپیک نوین خلاصه می‏شود، عمری کوتاه‏تر از المپیک تابستانی دارد و از 1924 با بازیهای المپیک شامونی فرانسه به شکل مجزا رسماً اعلام موجودیت کرد تا ملل جهان هر دو سال یک بار شاهد گردهمایی نمایندگانشان در میدان ورزش باشند و پس از بازیهای تابستانی، وقفه‏ای چهار سال برای پیگیری اهداف نهضت المپیک که مهم‏ترین آنها تحکیم و توسعه دوستی‏های مردم جهان است، نیافتد و بتوان خیلی زودتر با پوشش‏های گرم به دنبال این هدف بزرگ رفت.

با وجود گذشت 86 سال از نخستین دوره این بازیها و رسیدن این رویداد به بیست و یکمین دوره، هنوز فاصله چشمگیری میان تاثیرگذاری این رویداد با المپیک تابستانی وجود دارد. علاوه بر تعداد محدودتری از رشته‏هایی که در المپیک زمستانی وجود دارد، عواملی همچون محدودیت پرداختن به تعدادی از این رشته‏ها در بسیاری از کشورها و یا امکان پرداختن در یک یا نهایتاً دو فصل از سال در تعداد قابل ملاحظه‏ای از کشورها در رقم خوردن چنین شرایطی موثر بوده است.

ایران یکی از کشورهایی قلمداد می‏شود که با در اختیار داشتن آب و هوای چهار فصل می‏توانست در این بخش رشد چشمگیری داشته باشد اما با گذشت بیش از پنج دهه از حضور نمایندگان کشورمان در این رقابت‏ها که در مقاطعی با سکته همراه بوده، هیچ‏گاه نتوانسته جایگاه مناسبی در این رویداد بزرگ داشته باشد و همواره عملکردی به مراتب ضعیف‏تر از المپیک پکن از خود به نمایش گذاشته است. در بخش پارالمپیک زمستانی نیز ایران به عنوان غایب مستمر هرگز نتوانسته حتی لحظه‏ای از اقتدارش را در پارالمپیک تابستانی برای مردم جهان تداعی نماید.

این مسئله چندین دلیل مشخص داشته که رفع هریک منجر به تغییر جایگاه ایران در بازیهای زمستانی خواهد شد و حتی می‏تواند در ادوار آتی ایران را آهسته آهسته به جمع مدعیان ورزشهای زمستانی در سطح جهان سوق دهد. محدودیت پشتوانه‏ها، فقدان و محدودیت سخت افزارها، عدم مسئولیت پذیری متولیان و به تبع آن عدم تدوین برنامه‏های توسعه در این حوزه شاید مهم‏ترین دلایل زنجیرواری باشد که در رکود ورزشهای زمستانی ایران نقش داشته است که مختصراً چنین می‏توان به تشریحش پرداخت.

محدودیت پشتوانه‏ها
مهم‏ترین عامل توسعه هر مسئله‏‏ای در هر جامعه، عامل انسانی است. به عبارت ساده‏تر آنچه مردم یک کشور، یک استان یا ایالت، یک شهر و یا یک روستا به آن گرایش نشان دهند - بسته به میزان و شدت گرایش- در کوتاه مدت تا بلندمدت به موضوعی فراگیر مبدل شده و آثار این فراگیری در یک یا سطوح متعددی از آن جامعه هویدا می‏شود که می‏تواند از سطوح فرهنگی به عنوان سخت‏ترین سطوح یا سطوح اقتصادی به عنوان تاثیرپذیرین بخش‏ها، تناوب داشته باشد.

فرهنگ جامعه ایران برخلاف بسیاری از کشورهای سردسیر که ورزش اولشان عمدتاً ورزشهای زمستانی است، به واسطه شرایط جغرافیایی و همین‏طور باورهای فرهنگی منبعث از این شرایط کمتر به ورزشهای زمستانی گرایش نشان داده و به جز بخش‏های کوهستانی همچون دیزین و شمشک که همواره گروهی از بومیان به این ورزش پرداخته‏اند، این دست ورزشها تاکنون به عنوان ورزشهای طبقه مرفهین شناخته شده و عموم مردم کمتر به آن گرایش نشان داده‏اند.

از گروه مرفهین و همچنین بخش اندکی که به عنوان ورزش به این رشته‏ها می‏پردازند به همراه برخی بومیان مناطقی که میزبان اسکی بازان است، تنها بخشی محدود ترجیح می‏دهند به شکل رقابتی در پیست‏ها حاضر شده و اصولاً دلمشغولی‏های اینچنینی را برای خود به وجود نمی‏آورند. این رویه باعث می‏شود حجم ورزشکارانی برف و یخ که بتوان بر روی آنها به عنوان پشتوانه‏های قهرمانی و حرفه‏ای حساب باز کرد، محدودتر از حد تصور شده و به همین دلیل توسعه رشته‎‏های زمستانی که مخاطبی برایش وجود ندارد، به یکی از امور دشوار بدل می‏شود.

فقدان و محدودیت سخت افزارها
یکی از اصلی‏ترین مواردی که منجر به عقب ماندگی کشورمان در ورزشهای زمستانی شده، وجود بسیاری از سخت افزارها اعم از لوازم یا اماکن این ورزشها است. واقعیت آن است که هنوز سالنی برای هاکی روی یخ یا اسکیت روی یخ وجود ندارد و طبیعتاً وقتی سالنی برای این رشته وجود ندارد، نمی‏توان این رشته‏ها را روی سنگ یا کف پوش سالن‏های فوتسال پیگیری کرد. با توجه به آنکه با عدم تامین سالن‏های این رشته‏ها در دهه‏های اخیر، بستر فعالیت علاقمندان این رشته‏ها، فراهم نشده، سایر سخت افزارها که معمولاَ برای پرداختن به این رشته‏ها از سوی ورزشکاران به عنوان پوشش یا لوازم بازی تهیه می‏شود نیز در کشور وجود ندارد.

به همین دلیل ضروری به نظر می‏رسد که در طرح‏های کوتاه مدت ایجاد حداقل یک سالن تخصصی برای فعالیت هریک از این رشته‏ها در کشور ایجاد شود تا بتوان ابتداً به شکل عمومی و سپس در قالب تیم‏های ملی به شکل دهی این ورزشها پرداخت و نمایندگان کشورمان در این رشته‏ها نیز در بازیهای زمستانی حضوری فعال داشته باشند و برخی از این رشته‏ها را از حالت انجماد به درجه ذوب برسانند.

در حال حاضر با توجه به آنکه در ایران تنها پیست اسکی وجود دارد، ورزشکاران عمدتاً به رشته‏های اسکی آلپاین، اسکی صحرانوری و اسنوبرد می‏پردازند و برای فعالیت در سایر رشته‏ها، تامین سخت افزارها، اولویتی است که باید جدی قلمداد کرد و با رفع فقدان برخی از این امکانات و کاهش محدودیت برخی دیگر از سخت افزارها که حتی در رابطه با پیست‏های اسکی نیز قابل مشاهده است، به نقطه‏ای قابل اتکاء دست یافت و برای توسعه این رشته‏ها بدین طریق بتوان هزینه‏ها را نیز کاهش داد که طبیعتاً با کاهش نسبی هزینه‏ها به واسطه توسعه امکانات، استقبال شرکت‏کنندگان نه تنها مقابل زیان دهی را می‏گیرد بلکه منجر سوددهی را ارتقاء خواهد بخشید.

عدم مسئولیت پذیری متولیان
در بازیهای المپیک زمستانی 15 رشته ورزشی متشکل از اسکی آلپاین، اسکی صحرانوردی، سورتمه سواری، پرش با اسکی، دوگانه مدرن یا بی اتیلن(اسکی و تیراندازی)، هاکی روی یخ، شورت ترک، اسکیت سرعت، اسکیت نمایشی (پاتیناژ)، اسکی مصافت تیمی، اسنوبرد، اسکلیشن، کرولینگ (حلقه زنی) و لوژسواری که برخی از آنها دارای موادی نیز هست برگزار می‏شود و در بازیهای پارالمپیک زمستانی نیز اسکی آلپاین، دوگانه مدرن یا بی اتیلن (اسکی و تیراندازی)، کراوس کانتری، هاکی روی یخ نشسته و کرولینگ (حلقه زنی) انجام می‏شود اما متاسفانه در ایران حتی در این حد نیز از المپیک زمستانی شناخت وجود ندارد.

در واقع برخی از این رشته‏های المپیکی حتی به فارسی ترجمه نشده‏اند و به سختی می‏توان معادلی درست و قابل فهم برایشان ارائه کرد، چه رسد به آنکه اطلاعاتی در رابطه با آنها وجود داشته باشد که یک مخاطب عام یا خاص بتواند شناختی حداقلی نسبت به این رشته‏ها کسب کند. در هیچ یک از سایت‏های فدراسیون‏های کشورمان که باید یک یا چند رشته از این دست رشته‏ها را تحت پوشش قرار دهند، اثری از این رشته‏ها نیست و کمته ملی المپیک یا آکادمی ملی المپیک نیز حتی جزوه‏ای در این رابطه در دسترس عموم قرار نداده است.

جالب تر آنکه اگر با بسیاری از مسئولان ورزش نام این رشته‏ها را -بدون اشاره به آنکه در خصوص بازیهای المپیک زمستانی سخن گفته می‏شود- مرور کرد، شاید پاسخ‏های جالب و حتی بعضاً خنده‏داری را بتوان تحویل گرفت. با این اوصاف آیا هیچ یک از روئسای فدراسیون‏های مرتبط با این رشته‏ها، مسئولیت پذیر خواهند بود و متعهد به فعال سازی رشته‏هایی که نه امکاناتی برایشان قابل برشمردن است و نه حتی کوچک‏ترین شناختی نسبت به آنها در کشورمان حتی نزد مسئولان وجود دارد، خواهند شد؟! طبیعتاً مدیران میانی جز به اجبار مدیران بالادستی تن به این مسئولیت نخواهند داد و در آن صورت نیز کاری پیش نمی‏رود.

بر همین اساس هنگامی که سرمایه‏گذاری در این بخش وجود نداشته و مدیران نیز بدون تامین امکانات و اعتبارات گامی در ایجاد حداقل زیرساخت‏های ورزشهای زمستانی انجام نداده‏اند، برنامه‏ریزی کوتاه مدت نیز در این حوزه فاقد مفهوم گشته و ارزش معنایی خود را از دست می‏دهد. شاید نگاه جدی‏تر به ورزشهای زمستانی پس از ونکوور، بتواند زمینه ساز شکل گیری یک عزم جدی متکی بر یک برنامه مشخص برای توسعه ورزشهای زمستانی ایران باشد تا نشاط در ماه‏های سرد سال و درخشش نشان‏های نمایندگان ایران در میدان برف و یخ پررنگ‏تر جلوه کند.