صورت‌هاي انقلاب اسلامي ما

محمد سجاد جوزداني

کد خبر: ۸۵۵۱۲

تاریخ: ۲۱ بهمن ۱۳۸۸ - ۰۹:۵۱

چيست اين سقف بلند ساده بسيار نقش
زين معما هيچ دانا در جهان آگاه نيست(حافظ)

پهنه گفتمان انقلاب  اسلامي ايران سقف بلندي است بر تحليل‌هايي كه به طور كامل در چارچوب فضاي آكادميك و دانشگاهي نمي‌گنجد و حداقل تا به امروز كسي از عهده حل معماي مختصات اين سقف پر نقش و نگار برنيامده است.

انقلاب اسلامي ايران از زاويه «انقلاب»ي  بودن بر اساس مؤلفه‌هاي يك انقلاب داراي وجوه مشتركي با ساير انقلاب‌هاي سياسي است تا آنجا كه شهيد مطهري نيز به وجوه مشترك انقلاب اسلامي ايران و انقلاب كبير فرانسه از حيث آزادي خواهي اشاره مي‌كنند.
قاطبه صاحب نظران بر اين عقيده هستند كه نقطه تمايز و به بياني بهتر، نقطه فراق انقلاب ما با ساير انقلاب‌ها، صورت «اسلامي» بودن آن است.

به شخصه معتقدم اين صورت «اسلامي» مالك دو وجهه سلبي و ايجابي منحصر به فرد است .انقلاب اسلامي ايران در يك صورت خود نقش اثبات و اجرا داشته و در صورت ديگر به نقض معادلات و فرمول‌هاي اجتماعي سياسي دنياي مدرن مي‌پردازد. نگاه تحليلي به تاريخ انقلاب‌ها و حتي انقلاب مشروطه در ايران حاكي از مالكيت مختص اين دو چهره براي انقلاب اسلامي ايران در سال 57 است:

1- اجرايي شدن نظريه ولايت فقيه
2- نقض فرايند سكولاريزاسيون و دنيوي شدن
صحبت از نظريه ولايت فقيه نه از عهده بيان اين حقير برخواهد آمد و نه اين عرصه مجازي مرا مجاز به سخن گفتن از آن مي‌كند.خواندن چند كتاب در اين خصوص پر از لطف ذهني و معنوي است:
- ولايت فقيه نوشته امام رضوان الله
- امامت و رهبري، پيرامون جمهوري اسلامي، پيرامون انقلاب اسلامي از مجموعه آثار شهيد مطهري
- ولايت و فقاهت اثر آيت‌الله جوادي آملي

اما در خصوص صورت دوم و سلبي انقلاب شكوهمند اسلامي دقت نظر در سخن آنتوني گيدنز- جامعه شناس معاصر خالي از لطف نيست.گيدنز در فصل چهاردهم كتاب «جامعه شناسي» گريزي به مقوله دين مي‌زند، هر چند شناخت وي نسبت به نهله‌هاي اسلامي ناقص است، اما در نقش يك تحليل‌گر تاريخ خوب ظاهر شده است:

ديدگاهي كه ماركس، دوركهايم و وبر همگي در آن سهيم بودند اين بود كه دين سنتي بيش از پيش در دنياي مدرن به صورت امري حاشيه‌اي در مي‌آيد- و دنيوي شدن(سكولاريزم) فرايندي اجتناب ناپذير است.از اين سه جامعه شناس شايد تنها وبر مي‌توانست حدس بزند كه يك نظام ديني سنتي مانند اسلام ممكن است تجديد حيات عمده‌اي پيدا كند، و پايه تحولات مهم سياسي در اواخر قرن بيستم شود؛با اين همه اين دقيقا آن چيزي است كه در دهه 1980 در ايران رخ داد. {جامعه شناسي آنتوني گيدنز-صفحه 516}

نتيجه گيري:
دو چهره مذكور بي‌شك بهترين شاخص براي اندازه ‌گيري ميزان توفيق در نيل به آرمان‌هاي نظامي است كه شعله‌هاي آن از سال 42 روشن شد و آتش آن درسال 57 بر افروخت. پشتيباني فكري و التزامي از ولايت مطلقه فقيه با حمايت از ولي فقيه و مصونيت از سكولاريزم با پويا نمودن فقه كه عصاره دكترين امام خميني است، بدون شك ضامن رشد و بقاي نظام جمهوري اسلامي ايران خواهد بود.