وضعیت علمی، پژوهشی و فناوری کشور در سال ۹۷

کد خبر: ۸۴۸۳۹۰

تاریخ: ۱۲ آبان ۱۳۹۷ - ۰۹:۲۷

غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی درتشریح وضعیت وضعیت علمی، پژوهشی و فناوری کشور در سال 97 گفت: جمهوری اسلامی ایران علی رغم همه تحریم های ظالمانه و فشارهای خارجی در زمینه علمی و پژوهشی پیشرفت‌های بسیار زیادی داشته است و بر اساس آمار های رسمی از معتبر ترین پایگاه‌های استنادی جهان، رشد علمی کشور مطلوب و قابل توجه است.

رتبه اول ایران در میان 25 کشور تولید کننده علم دنیا

نماینده مردم رشت در مجلس دهم شورای اسلامی با اشاره به گزارش رسمی پایگاه های استنادی معتبر جهان افزود : وضعیت رشد علمی کشور در دولتهای یازدهم و دوازدهم رشد درخور ملاحظه ای داشته چنان که در سال ۲۰۱۷ در میان ۲۵ کشور برتر تولیدکننده علم دنیا با ۸٫۹ درصد رتبه اول را کسب کرده است، این در حالی است که با توجه به رشد علمی کشور در دو دهه اخیر رقبای فعلی علمی کشورمان کشورهای توسعه یافته در علمی و فناوری اند، به عبارت دیگر، جمهوری اسلامی ایران از گردونه رقابت با کشورهای کمتر توسعه یافته که روزی رقیب محسوب می شدند خارج شده است و در حال حاضر در میان مدعیان اصلی علم و فناوری به رقابت می پردازد.

رشد 34 درصدی تولید علم ایران طی ۵ سال

تعداد مدارک و مقالات ثبت شده ایران در پایگاه معتبر Wos- ISI در سال ۲۰۱۳ برابر با ۳۰۹۴۷ مدرک بوده که در سال ۲۰۱۶ به ۴۷۸۹۸ و در سال ۲۰۱۷ به ۵۲۱۳۶ مدرک افزایش یافته است

ایمن آبادی با اشاره به اینکه مهم ترین شاخص‌های نشان دهنده عملکرد و جایگاه علمی کشور در ۳ بخش تولیدات علمی، دستاوردهای فناورانه و زیر ساخت های پژوهش و فناوری است، گفت: تعداد مدارک و مقالات ثبت شده ایران در پایگاه معتبر Wos- ISI در سال ۲۰۱۳ برابر با ۳۰۹۴۷ مدرک بوده که در سال ۲۰۱۶ به ۴۷۸۹۸ و در سال ۲۰۱۷ به ۵۲۱۳۶ مدرک افزایش یافته است. این سیر صعودی در پایگاه بین المللی اسکوپوس نیز مشاهده می شود. در پایگاه اسکوپوس در سال ۲۰۱۲ میزان تولیدات علمی برابر با ۴۰۷۷۶ مورد بوده که در سال ۲۰۱۶ به ۵۱۸۷۷ مورد و در سال ۲۰۱۷ به ۵۴۹۳۷ مورد افزایش یافته است. بنابراین، میزان درصد رشد تولید علم از سال ۲۰۱۲ تا پایان سال ۲۰۱۷ (طی ۵ سال) برابر با ۳۴٪ بوده است.

ثبت بیش 50 هزار مدرک در پایگاه WOS

وی در ادامه با اشاره به رتبه علمی ایران در دنیا، منطقه، جهان اسلام و کشورهای جنبش عدم تعهد اظهار کرد: بر اساس مستندات پیوست در پایگاه WOS، ایران در سال ۲۰۱۲ با ۳۰۹۴۷ مدرک ثبت شده در جایگاه ۲۱ دنیا قرار داشته و در همین سال ترکیه با ۳۴۲۱۹ مدرک در رتبه ۱۸ قرار داشته است. با توجه به تأکیدات رهبر معظم انقلاب در خصوص توجه به رشد تولید علم، در سال ۲۰۱۷ ایران با ۵۲۱۸۳ مدرک با ۵ مرتبه ارتقا به رتبه ۱۶ ارتقا یافت در حالی که ترکیه در همین سال با ۴۷۹۷۵ مدرک در همان رتبه ۱۸ قرار داشت. سهم ایران از مدارک ثبت شده از کل تولید علم دنیا در سال ۲۰۱۲ در پایگاه ISI برابر 1،3٪ ، در سال ۲۰۱۷ برابر با تقریبأ ۱٫۷۹ ٪ بوده و تا ۶ ماهه اول سال ۲۰۱۸ به ۲،۱٪ رسیده در حالی که جمعیت ایران حدود ۱٪ جمعیت جهان است

ایران رتبه 15 جهان در تولید مقالاتISI

عضو کمیسیون برنامه، بودجه ومحاسبات مجلس تصریح کرد: با توجه به پیشرفت‌های حاصله، رتبه ایران در تولید مقالات که در سال ۲۰۱۳ . در پایگاه ISI ۲۱ بوده در سال ۲۰۱۶ به ۱۷ و در سال ۲۰۱۷ به ۱۶ رسیده است. طبق آخرین آمار اخذشده تا ۲۶ تیرماه ۹۷، ایران در شش ماهه اول سال ۲۰۱۸ نیز در رتبه ۱۵ قرار دارد. شایان ذکر است در پایگاه بین المللی اسکوپوس نیز در سال ۲۰۱۷ جایگاه بین المللی ایران ۱۶ است، ایران در تولید علم در میان کشورهای منطقه و کشورهای اسلامی در کلیه موارد رتبه اول را داراست و در میان کشورهای جنبش عدم تعهد ایران بعد از کشور هندوستان در رتبه دوم قرار دارد.

تعداد مقالات برتر و شاخص هرش کشور در طول سالهای اخیر در پایگاه بین المللی ESI نیز رشد درخور توجهی داشته است. شاخص هرش، که در سال ۲۰۱۲ معادل ۱۵ بوده که در سال ۲۰۱۷ به ۲۴۵ رسیده است . از طرفی شاخص های ارزیابی کیفیت تولیدات علمی میزان استنادها یا میزان ارجاعات به تولیدات علمی است

این نماینده مردم در مجلس دهم با اشاره به اینکه شاخص هرش معیاری مهم برای سنجش کیفیت تولید علم کشور،دانشگاه، مجله یا حتی پژوهشگر محسوب می‌شود اظهارکرد: تعداد مقالات برتر و شاخص هرش کشور در طول سالهای اخیر در پایگاه بین المللی ESI نیز رشد درخور توجهی داشته است. شاخص هرش، که در سال ۲۰۱۲ معادل ۱۵ بوده که در سال ۲۰۱۷ به ۲۴۵ رسیده است . از طرفی شاخص های ارزیابی کیفیت تولیدات علمی میزان استنادها یا میزان ارجاعات به تولیدات علمی است. بر اساس آمار مستخرج از پایگاه بین المللی WOS رتبه استنادی ایران در ۶ سال اخیر همواره سیر صعودی داشته و از رتبه ۳۰ در سال ۲۰۱۲ به رتبه ۲۲ در سال ۲۰۱۷ ارتقا یافته است.

انتشار بیش از هزار دویست نشریه علمی پژوهشی در کشور

وی افزود: تعداد نشریات وابسته به وزارت علوم تحقیقات و فناوری در پایگاه های معتبر بین المللی در چهار سال اخیر، افزایش پیدا کرده است، به طوری که تا قبل از ۱۳۹۴ و در طی سال های پس از انقلاب فقط ۲۲ نشریه از وزارت علوم در پایگاه ISI نمایه شده بود اما با برنامه های وزارت عتف از سال ۹۴ تا کنون تعداد ۳۵ نشریه جدید در این پایگاه نمایه شده و در مجموع تعداد کل نشریات نمایه شده در پایگاه( ( TCR ISI برابر ۲۲ نشریه، در پایگاه( ( WPOS ISI برابر ۳۵ نشریه و در پایگاه Scopus برابر ۶۸ نشریه است. شایان ذکر است تعداد نشریات علمی پژوهشی کشور بالغ بر ۱۲۸۰ نشریه است.

افزایش حضور دانشگاه‌های ایرانی در نظام رتبه‌بندی بین المللی

این نماینده مردم در مجلس با اشاره به اینکه حضور روزافزون دانشگاه های کشور در نظام های رتبه بندی بین المللی حاکی از افزایش کیفیت و اثرگذاری آنها در دنیا بوده است اظهار کرد: تعداد دانشگاههای کشور در مهم ترین نظام های رتبه بندی معتبر، نظیر تایمز، لا بدن، کیواس و شانگهای افزایش یافته است. در رتبه بندی تایمز در سال ۲۰۱۳، تنها یک دانشگاه از کشورمان حضور داشت در حالی که در سال ۲۰۱۸ تعداد دانشگاه های کشور در این نظام رتبه بندی به ۱۸ مورد رسیده است. همچنین در رتبه بندی لایان تعداد دانشگاه های کشور در سال ۲۰۱۳ برابر با ۵ مورد بوده که در سال ۲۰۱۸ به ۲۱ رسیده است و بر اساس جمع بندی، نه تنها تعداد تولیدات علمی افزایش یافته رشد کیفیت دستاوردهای پژوهشی نیز افزایش درخور توجهی داشته، که ناشی از برنامه های وزارت عتف در تأکید بر کیفیت و توجه مراکز آموزشی و پژوهشی کشور به ارائه مقالات در مجلات علمی باکیفیت بوده است.

صعود 45 پله ای ایران در شاخص‌ جهانی نوآوری

وی با بیان اینکه دستاوردهای فناورانه و دانش بنیان سابقه ورود نظام مند کشور به فناوری و هدف گذاری برای کامل کردن چرخه علم تا محصول و ثروت با اضافه کردن حوزه فناوری و نوآوری به سایر عناصر این چرخه به دو دهه اخیر باز می گردد افزود: مناسب ترین شاخص برای بررسی عملکرد کشور در این خصوص، مقایسه شاخص جهانی نوآوری در چند سال اخیر باشد. تغییرات این شاخص در سال ۱۳۹۰ نشان از روند نزولی جایگاه جهانی ایران در این شاخص داشت. با شروع کار دولت تدبیر و امید، روند شاخص معکوس شد و جایگاه ایران از رده ۱۲۰ در سال ۱۳۹۳ به رده ۷۵ در سال ۱۳۹۶ ارتقا یافت.ارتقای شاخص مرهون توجه ویژه به حوزه فناوری و نوآوری در مراکز آموزش عالی و پژوهشی و فعالیت شرکت های دانش بنیان است.

افزایش تعداد پارک‌های پارکهای علم و فناوری

ایمن آبادی با یادآوری این نکته که فعالیت های فناورانه و نوآورانه محدود به پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد نیست و دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی و مراکز پژوهشی نیز به نوبه خود حجم در خور ملاحظه ای از فعالیت ها را به خود اختصاص میدهند تصریح کرد: بر اساس آمارهای موجود تعداد مراکز رشد از ۱۳۱ در سال ۱۳۹۱ به ۱۷۴ مرکز در سال ۱۳۹۵ و در سال جاری به ۱۹۳ مرکز افزایش یافته است. تعداد پارکهای علم و فناوری نیز از ۳۳ پارک در سال ۱۳۹۱ به ۴۳ پارک در سال ۱۳۹۷ افزایش یافته است.

اشتغالزایی 42000 نفر در واحدهای فناور و شرکت های دانش بنیان

تعداد شاغلان در واحدهای فناور و شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک های علم و فناوری از ۱۹۰۰۰ نفر در سال ۱۳۹۱ به ۴۲۰۰۰ نفر در سال ۱۳۹۶ رسیده است. در طی این مدت، میزان فروش شرکت ها از ۱۷۱ میلیارد تومان به . ۳۰۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است. در پایان سال ۱۳۹۶، بیش از ۱۲۰۰ شرکت دانش بنیان در پارکها و مراکز رشد وابسته به وزارت عتف مستقر بوده اند

نماینده مردم رشت در مجلس دهم شورای اسلامی بیان کرد: توسعه اقتصاد دانش بنیان، شاخص های فروش و شاغلان تحصیل کرده را نیز به طور چشمگیری ارتقا داده است. تعداد شاغلان در واحدهای فناور و شرکت های دانش بنیان مستقر در پارک های علم و فناوری از ۱۹۰۰۰ نفر در سال ۱۳۹۱ به ۴۲۰۰۰ نفر در سال ۱۳۹۶ رسیده است. در طی این مدت، میزان فروش شرکت ها از ۱۷۱ میلیارد تومان به . ۳۰۰۰ میلیارد تومان افزایش یافته است. در پایان سال ۱۳۹۶، بیش از ۱۲۰۰ شرکت دانش بنیان در پارکها و مراکز رشد وابسته به وزارت عتف مستقر بوده اند، همچنین علایم تجاری ثبت شده از ۴۳ مورد در سال ۱۳۹۱ به ۳۷۷ مورد در سال ۱۳۹۶ افزایش یافته است در سال ۱۳۹۵، شرکتهای مستقر در مراکز فناوری بیش از ۲۷۳۰ قرارداد ارتباط با صنعت منعقد کرده اند و از محل قراردادها۵۴۹ میلیارد تومان درآمد برای شرکتها کسب شده است.

عضو کمیسیون برنامه، بودجه ومحاسبات مجلس ادامه داد: به منظور توسعه مراکز فناوری، وزارت عتف با دستگاه ها و نهادهای اجرایی کشور، مانند وزارت جهاد کشاورزی، مجموعه دانشگاههای آزاد اسلامی و دانشگاه های علمی کاربردی تفاهم نامه هایی امضا و عملیاتی شده است. با نگاهی به آمارها متوجه می شویم که به رغم رشد محدود بودجه های مصوب پارکهای علم و فناوری و تخصیص قریب به ۵۳۰ میلیارد تومان از ۸۴۰ میلیارد تومان بودجه مصوب پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد در دوره ۶ ساله ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۶، شرکتها و واحدهای فناور مستقر در پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد توفیقات زیادی داشته اند.

موفقیت‌های چشمگیر واحدهای فناور در صادرات و ایجاد شغل پایدار

ایمن آبادی با اشاره به موفقیت‌های واحدهای فناور مستقر در پارکهای علم و فناوری و مراکز رشد اظهار کرد: ۷۷۰ میلیون دلار صادرات، ۱۵۲۰۰ میلیارد تومان فروش محصول و خدمات، ایجاد ۲۳۰۰۰ شغل جدید برای دانش آموخته های دانشگاهی، و پایدارسازی ۱۹۰۰۰ شغل موجود با احتساب اعتبارات تخصیص داده شده به پارک های علم و فناوری در بازه زمانی یادشده سرانه تقریبی ایجاد شغل تمام وقت و پایدارسازی آن برای دانش آموخته های دانشگاهی در پارک های علم و فناوری و مراکز رشد کمتر از ۵۰ میلیون تومان بوده است در حالی که، بر اساس گفته های وزرای محترم «رفاه، کار و امور اجتماعی» و «صنعت، معدن و تجارت»، بابت ایجاد هر شغل برای هر دانش آموخته دانشگاهی معادل ۳۰۰ میلیون تومان نیاز است. این آمار و ارقام، ضمن بیان توجه وزارت عتف به حوزه نوآوری و فناوری، اهمیت و نقش مراکز فناوری را در توسعه اقتصاد دانش بنیان در کشور نشان می‌دهد.امید است با حمایت های بیشتر از مراکز فناوری در سه سال آینده زمینه اشتغال جدید ۵۰ هزار دانش آموخته دانشگاهی در پارک های علم و فناوری و مراکز رشد و دو برابر شدن سهم اقتصاد دانش بنیان از اقتصاد عمومی فراهم آید.

تاثیر دستاوردهای مربوط به صنعت دانشگاه‌ها در هدفمندسازی پژوهش‌ها و فعالیتهای دانشگاهی

عضو فراکسیون دانشگاهیان مجلس با بیان اینکه دستاوردهای مربوط به صنعت دانشگاه‌ها نیز در هدفمندسازی پژوهش ها و فعالیتهای دانشگاهی اهمیت دارند و در رفع نیازها و حل معضلات اقتصاد در صنعت کشور مؤثرند خاطر نشان کرد: مبنای آمار موجود اطلاعاتی است که دانشگاه ها از سال ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۵ در سامانه مپنا وارد کرده اند. مسلما بررسی این اطلاعات در بهبود ارتباطات میان دانشگاهها و صنایع و دستگاههای اجرایی مفید است و شاخص هایی را برای ارزیابی عملکرد دانشگاه ها در این حوزه ارائه می کند.در سال ۱۳۹۶ اولین مجموعه قراردادهای برگزیده دانشگاهها و پژوهشگاه ها تهیه شد، که شامل نزدیک به ۱۰۰ طرح از دانشگاهها و پژوهشگاه های وزارت علوم تحقیقات و فناوری بود.

بر اساس سیاست های کلی اشتغال ابلاغ شده از سوی مقام معظم رهبری و به منظور توام کردن آموزش و مهارت، جلب همکاری بنگاه های اقتصادی برای استفاده از ظرفیت آنها، و اجرای برنامه اشتغال فراگیر مصوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی کتابچه ای در خصوص وضعیت دوره های مهارت افزایی در دانشگاهها تهیه شده است. علاوه بر فعالیت های یادشده، حدود ۱۲۰۰ طرح مشترک با وزارت دفاع و بیش از ۲۰ طرح کلان با وزارت نفت در حال اجراست

این نماینده مردم در مجلس اظهار کرد: بر اساس سیاست های کلی اشتغال ابلاغ شده از سوی مقام معظم رهبری و به منظور توام کردن آموزش و مهارت، جلب همکاری بنگاه های اقتصادی برای استفاده از ظرفیت آنها، و اجرای برنامه اشتغال فراگیر مصوب ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی کتابچه ای در خصوص وضعیت دوره های مهارت افزایی در دانشگاهها تهیه شده است. علاوه بر فعالیت های یادشده، حدود ۱۲۰۰ طرح مشترک با وزارت دفاع و بیش از ۲۰ طرح کلان با وزارت نفت در حال اجراست. مبلغ کل قراردادهای دانشگاه ها از ۴۰۴ میلیارد تومان در سال ۹۲ به ۵۴۹ میلیارد تومان در سال ۹۵ رسید.

افزایش 4 برابری تاسیس آزمایشگاه‌های دانشگاهها و مراکز علمی و فناوری

ایمن آبادی با اشاره به زیرساخت های پژوهش و فناوری که شامل تعداد آزمایشگاهها و تجهیزات آزمایشگاهی می‌شود افزود: بر اساس بانک اطلاعاتی جامع از وضع موجود آزمایشگاه های دانشگاهها و مراکز علمی و فناوری تعداد آزمایشگاه ها از ۳۵۰۰به ۱۳۵۹۲ آزمایشگاه تا پایان سال ۱۳۹۶ افزایش یافته است. همچنین از اهداف وزارت عتف تقویت نظامهای شاعا (شبکة ازمایشگاه های علمی ایران بوده، که از سال ۱۳۹۳ تا کنون تعداد ۴۳۸۵ آزمایشگاه دیگر در بستر ان تأسیس شده و تعداد کل آزمایشگاه های شاعا به ۴۷۳۶ آزمایشگاه رسیده است.

انتظارات مهم جامعه علمی کشور از مراکز علمی پژوهشی

عضو فراکسیون دانشگاهیان مجلسدر پایان به انتظارات جامعه علمی کشور از مراکز علمی پژوهشی پرداخت گفت: تقاضامحور کردن رساله های تحصیلات تکمیلی از طریق اختصاص بودجه های خاص (گرنت بادی های تخصصی) و اعطای اعتبار پژوهشی (گرنت) به دانشجویان دوره های دکتری و کارشناسی ارشد و تخصیص گرنت فناوری به طرح های خروجی از پژوهش برای تبدیل نتایج به نمونه‌های فناوری در دانشگاهها و پژوهشگاه ها با کمک پارک‌های علم و فناوری همچنین ایجاد ارتباط بیشتر با جامعه و صنعت از طریق حضور اعضای هیئت علمی جوان در بخش های اجتماعی، اقتصادی وصنعتی کشور، و توجه بیشتر دانشگاهها و پژوهشگاه ها به حل چالش ها و مشکلات کشور، خصوصا در حوزه محیط زیست، با تشکیل گروه های پژوهشی و همکاری مشترک دانشگاهها با یکدیگر گسترش فضاهای کارآفرینی در دانشگاه ها، پژوهشگاهها و پارکها و مراکز رشد و در انتظار داریم از تولید و ثبت امتیازهای انحصاری (پتنت) بین المللی حمایت‌های بیشتر صورت بگیرد.