آشنایی با مفاهیم اقتصادی؛

کارکرد قراردادهای آتی در مدیریت ریسک قیمت

کد خبر: ۸۳۳۲۳۶

تاریخ: ۲۰ شهريور ۱۳۹۷ - ۲۳:۵۳

یکی از کارکردهای مهم به کارگیری قراردادهای آتی در بورس های کالایی دنیا مدیریت ریسک قیمت می باشد که در این مقاله به مدیریت ریسک قیمت قراردادهای آتی کالایی در بورس های منتخب دنیا اشاره خواهد شد.

در مورد قراردادهای آتی قهوه ی عربی و گاو زنده که در بورس کالا و معاملات آتی برزیل معامله می شوند، پیش نیازهای اصلی در فضای معاملاتی که مدیریت ریسک قیمت را میسر ساخته است عبارتند از:

•        بازارهای نقد شونده وجود دارند.

•        معامله در شرایط معاملاتی کنترل شده و قانونمند براساس قوانین و آیین نامه های این بورس و با نظارت کمیسیون اوراق بهادار و بانک مرکزی برزیل انجام می شود.

•        اطلاعات بازار به صورت شفاف منتشر می شود تا از نابرابری هایی که ممکن است به نفع برخی گروه ها و به زیان گروهی دیگر باشد پرهیز شود.

•        اتاق پایاپای بورس به عنوان طرف اصلی معامله عمل می کند تا عملکرد همه قراردادهایی که از طریق بورس منعقد شده اند تضمین شود.

وارد کنندکنندگان و مصرف کنندگان کالاهای برزیلی، به عنوان پوشش دهنده ی ریسک در این بازار فعالیت می کنند. به اذعان کشاورزان برزیلی استفاده از قراردادهای آتی و اختیار بورس کالا و معاملات آتی برزیل به آن ها کمک کرده است تا زیان های شدید ناشی از سقوط قیمت ها را کاهش دهند.

از نظر مشارکت پوشش دهندگان ریسک در بازار آتی بورس کالای دالیان چین، این بورس ادعا کرده است که اکثر واردکنندگان و صادرکنندگان دولتی که در بازار سویا و ذرت فعالیت دارند از این بازار برای اهداف پوشش ریسک استفاده می کنند. (شرکت های دولتی براساس قانون اجازه فعالیت های سوداگرانه در بازار را ندارند). بورس و نمایندگان شرکت های دولتی هر دو اعلام کرده اند که استفاده از بازار معاملات آتی در بهبود برنامه ریزی نقش داشته و به واردات منظم کالاها کمک کرده است و در عین حال، خطرات ریسک قیمت مرتبط با معاملات بین المللی را نیز مدیریت می کند و همزمان، موازنه میان قیمت گذاری در بازارهای داخلی و بین المللی را افزایش می دهد. به دلیل چرخه های طولانی تولید و تغییرات قیمت در بازار، تولیدکنندگان چینی با ریسک قیمت قابل توجهی روبرو هستند لذا بازار معاملات آتی به نحو روزافزونی برای تولیدکنندگان چینی، بویژه کشاورزان خرده پا اهمیت یافته است.

فعالان بازار در بورس کالای هند استفاده از معاملات آتی را به عنوان ابزاری برای پوشش ریسک آغاز کرده اند. در یک نظرسنجی به نقل از یکی از کشاورزان بیان شد: "کشاورزان از این معاملات سود برده اند و احساس می کنم که در آینده نیز این معاملات برای کشاورزان مفید است". در این نظرسنجی یک معامله گر دیگر درباره ی امکان انتقال منافع پوشش ریسک به کشاورزان بیان داشت: "اگر قیمت های بهتری دریافت کنم، می توانم قیمت های بهتری به کشاورزان بدهم. مسلماً معاملات آتی به من کمک کرده است تا قیمت های بهتری دریافت کنم". این نظرسنجی همچنین نشان می دهد که صادرکنندگان از معاملات آتی به عنوان ابزار پیشگیرانه از آسیب پذیری ریسک قیمت استفاده می کنند.

بررسی ها نشان می دهد اکثر کشتزارها، فرآورها و صادرکنندگان عمده برای پوشش ریسک قیمت خود در معاملات آتی بورس مالزی فعالیت می کنند و گاهی از آن به عنوان مبنایی برای تحویل یا دریافت کالا هم استفاده می کنند. البته قابل ذکر است که با افزایش سریع قیمت روغن خرما به دلیل تقاضای جدید برای صنعت سوخت زیستی، کشتزارها کمتر از این بازار استفاده می کنند؛ به عبارت دیگر، اعتماد به افزایش قیمت ها، مدیران برخی کشتزارها را متقاعد کرده است که نیاز کمتری به پوشش ریسک وجود دارد. برعکس، پالایشگاه ها انگیزه ی بیشتری برای پوشش ریسک دارند و از آن به عنوان ابزاری جهت کنترل هزینه های خود به دلیل افزایش قیمت استفاده می کنند.

بر اساس گزارش یکی از تأمین کنندگان خدمات بانکی روستایی در آفریقای جنوبی، تقریبا ۷۰ درصد تولیدکنندگان تجاری به نوعی از قراردادهای آتی بورس معاملات آتی آفریقای جنوبی به عنوان ابزار پوشش ریسک یا بازاریابی استفاده می کنند. بورس بر این باور است که حدود ۲۰ درصد از کشاورزان تجاری از طریق قراردادهای آتی کالا مستقیماً در پوشش ریسک شرکت دارند. نمایندگان صنعت نیز اذعان دارند که بخش زیادی از این میزان بالای مشارکت در قراردادهای آتی برگرفته از اعتماد به سیستم تحویل تضمینی بورس معاملات آتی آفریقای جنوبی است. ریسک طرف معامله نه تنها برای معامله آتی، بلکه برای معاملات کالای نقدی نیز کاهش می یابد (بورس منبعی از محصول با کیفیت را در سیلوهای متعدد در نزدیکی مناطق عمده ی کشت ارائه می دهد). هرچند کشاورزان آفریقای جنوبی معمولا ترجیح می دهند برای مدیریت ریسک قیمت به جای معاملات آتی از قراردادهای اختیار معامله استفاده کنند. این مسئله عمدتاً به دلیل وجوه تضمین سنگین قراردادهای آتی ناشی از نوسانات بازار و سادگی استفاده از قراردادهای اختیار معامله است.

منبع: «کالاخبر»