بحران‌اقتصادی و فرصتی برای‌تحول در‌حوزه‌گردشگری

دکترمحمد مویدی- کارشناس حوزه برنامه ریزی و توسعه

کد خبر: ۸۳۳۱۱۹

تاریخ: ۲۰ شهريور ۱۳۹۷ - ۲۱:۱۸

با توجه بحران اقتصادی کنونی که بخشی از آن ناشی از وضع تحریمهای غیرقانونی و ناجوانمردانه از سوی رژیم ایالات متحده و همچنین کاهش ارزش پول ملی در برابر دلار می باشد. مطالعه و شناسایی ظرفیتهای کشور برای برون رفت از این بحران و کم اثر کردن تحریمها ضرورتی دوچندان یافته است. در این یادداشت سعی شده است یکی از حوزه هایی که در شرایط کنونی به ویژه با کاهش ارزش پول ملی در برابر دلار، فرصتهای مفیدی را برای کشور به وجود خواهد آورد مختصرا مورد بررسی قرار گیرد.

از راهکارهای اساسی به منظور برون رفت از بحران اقتصادی کنونی تلاش در جهت افزایش درآمدهای ارزی کشور با تقویت "گردشگری" به عنوان سومین صنعت پویا و کارآمد جهان است. آمارهای منتشر شده در این خصوص از آن جذابیتی برخوردارند که نمی توان به راحتی از کنار آن عبور کرد.
۱-جابه جایی یک میلیار و ۳۲۲ میلیون گردشگر در سال ۲۰۱۷؛
۲- ۶۵۰۰ میلیارد دلار درآمد حاصل از گردشگری؛
۳- اشتغال ۱۰۸ میلیون نفر به طور مستقیم در مشاغل مرتبط و حدود ۳ برابر این رقم به نحوی غیر مستقیم در مشاغل وابسته به صنعت گردشگری.
۴- پیش بینی یک میلیارد و ششصد میلیون گردشگر تا سال ۲۰۲۰ و امکان حل بیش از ۵۰ درصد معضلات کشورهای در حال توسعه از طریق تقویت گردشگری از منظر سازمان تجارت جهانی؛

از انواع گردشگری که ظرفیت تحقق قابل توجهی را در ایران داراست می توان به"گردشگری حلال" اشاره کرد.بطور ساده گردشگری حلال نوع خاصی از گردشگری می باشد که در آن تمام هماهنگیها، تمهیدات و اقدامات بر مبنای موازین شرع اسلام انجام میگیرد. در سالهای اخیر این نوع از گردشگری جایگاه ویژه ای در سازمان جهانی توریزم سازمان ملل متحد و حتی کشورهای گردشگرپذیر یافته است. به گونه ای که در سال ۲۰۱۷، سهم گردشگری حلال از کل گردشگری جهان حدود ۲۹۲ میلیارد دلار برآورد گردیده و پیش بینی می شود در سالهای آینده به طور جدی افزایش تاثیرگذاری داشته باشد.

در این راستا ترکیه به ویژه پس از حملات تروریستی که با کاهش چشمگیر گردشگران بین المللی روبرو شده است. گردشگری حلال را راهکار جدیدی برای برون رفت از بحران در دستور کار قرار داده است. کشورهایی مانند اندونزی و مالزی نیز با توجه به ظرفیتهای خود در حال بهره گیری از فرصت گردشگری حلال هستند. جذابیت این بازار در شرایط نابسامان اقتصاد جهانی به اندازه ای است که کشورهای غیراسلامی ای همانند برزیل، روسیه، آفریقای جنوبی، ژاپن، تایوان، تایلند و.. که شاید از وضعیت گردشگری مطلوبی برخوردارند، سرمایه گذاری های کلانی را بر روی گردشگری حلال و جذب گردشگران مسلمان انجام داده اند.همچنین تحت عنوان"اقتصاد حلال" نیز که متشکل از محصولات غذایی، لوازم آرایشی، پوشاک، امور مالی و گردشگری اسلامی است، بازاری در حدود ۱/۶ میلیارد مصرف کننده و گردش مالی ۲ تریلیون دلاری به وجود آمده است. چنانکه پیش بینی می شود تا سالهای آینده ارزش استفاده از برند کالاها و خدمات "حلال" به ۵ تریلیون دلار آمریکا خواهد رسید.

در این راستا علیرغم آنکه ایران با توجه به موقعیت ژیوپلیتیکی، نوع حکومت، وجود طبیعت، تاریخ، مذهب و فضاهای فراغتی از ظرفیتهای بالایی در حوزه گردشگری همانند موارد ذیل برخوردار است.
۱. رتبه ۱۱ در ثبت آثار تاریخی و طبیعی؛
۲.رتبه ۷ ثبت جهانی آثار ناملموس؛
۳. بیش از ۱میلیون سایت تاریخی، فرهنگی و طبیعی؛
۴.بیش از ۳۴هزار اثر ملی ثبت شده؛
۵. ۲۲ اثر جهانی ثبت شده؛
۶. وجود ظرفیتهای بوم گردی و ...
متاسفانه با درآمد۷/۴ میلیارد دلاری و کسب تنها در حدود ۳درصد از درآمد حاصل از گردشگری حلال، به دلیل ضعف در برنامه ریزی و عملکرد از لیست ۱۰ کشور برتر گردشگری حلال نیز خارج شده است.
این در صورتی است که با توجه به ظرفیتهای مطرح شده وتمایل روزافزون ورود بخش خصوصی به حوزه گردشگری میتوان با مدیریتی کلان نگر و مشارکت محور به خوبی سهم بالایی از نیاز بازار گردشگری ۱/۶ میلیاردی مسلمانان را بدست آورد.

در مجموع علی رغم آنکه شرایط بحران اقتصادی کنونی و به ویژه کاهش نسبت ارزش ریال در برابر دلار، تبعات سنگینی را برای کشور به همراه داشته است. در مقابل فرصتی را نیز به وجود آورده تا با برنامه ریزی هدفمند، هماهنگی و بسیج کلیه دستگاههای موثر گامهای

به منظور شناساندن ظرفیتهای گردشگری ایران به کشورهای جهان اسلام و جذب گردشگران مشتاق با ارایه بالاترین کیفیت، کشور را در زمره مهمترین مقاصد گردشگری حلال قرار داد.
ترغیب به سفر مسلمانان به کشور با شعار "آرامشی ارزان در سرزمینی کهن"فرصت جدیدی برای تحول در اقتصاد ملی به وجود خواهد آورد.

براین اساس ضرورت دارد دولت با قید فوریت با سرمایه گذاری اندک و ایجاد بستر مشارکت مردم و بخش خصوصی،علاوه بر تلاش برای کنترل نقدینگی، مهیا سازی مسیر خروج از اقتصاد متکی به نفت، ایجاد اشتغال ارزان و ۸ تا ۱۰ برابری نسبت به دیگر صنایع با تقویت ظرفیتها و زیرساختهای بومی و محلی در جهت تحول اقتصادی در بخش گردشگری حرکت کرده و دروازه پایداری را برای شکوفایی اقتصادی و ورود ارز به کشور فراهم آورد.