آيدا: چطور مي‌توانم به شاملو خيانت كنم

همسر زنده‌ياد شاملو درحاليكه اصرار دارد هيچ مطلبي به آثار بجامانده از شاملو اضافه نشده، مشكل را در برداشت اشتباه مدير انتشارات‌ مازيار مي‌داند كه تصور مي‌كند؛ بخش‌هايي كه با دست خط وي ارايه شده، زائيده ذهن و قلم آيداست.

کد خبر: ۸۲۸۲۸

تاریخ: ۰۴ بهمن ۱۳۸۸ - ۱۴:۴۷

همسر زنده‌ياد شاملو درحاليكه اصرار دارد هيچ مطلبي را به آثار بجامانده از احمد شاملو اضافه نكرده است، مشكل را در برداشت اشتباه مدير انتشارات مازيار مي‌داند كه تصور مي‌كند؛ بخش‌هايي كه با دست خط آيدا به ناشر ارايه شده، زائيده ذهن و قلم آيداست. با اين وجود مهرداد كاظم‌زاده( مدير نشر مازيار) همچنان بر گفته‌هاي خود پافشاري مي‌كند.

چندي قبل در گفت‌وگوي خبرگزاري ايلنا با مهرداد كاظم‌زاده(مدير نشر مازيار)، وي مدعي شد برخي مطالبي كه توسط آيدا براي چاپ جلد داوزدهم كتاب كوچه تحويل داده شده است، ‌زائيده قلم آيدا است و نه شاملو.

به دنبال بازتاب وسيع اين خبر حتي در خارج از كشور، آيدا شاملو در گفت‌وگو با خبرنگار ايلنا، ‌ضمن رد ادعاهاي ناشر كتاب‌هاي همسرش؛ به توضيح مسائل و مشكلات به وجود آمده در مسير نشر كتاب كوچه پرداخت.

وي در ابتداي سخنانش درباره گفته‌هاي كاظم‌زاده مبني بر شكايت از وي جهت سلب مجوز انتشار كتاب كوچه گفت: اين ماجرا ربطي به كتاب كوچه نداشت بلكه مربوط به درخواست سرپرستي بر آثار شاملو بوده است كه در آن دادگاه؛ مدعيان موجود نيز دعوت شدند و نهايتا ازآنجاكه در قانون چنين بندي وجود نداشت؛ قرار بر اين شد اگر اختلاف نظري در بين طرفين رخ داد، يك يا چند نفر به عنوان «حكم» انتخاب شوند و مسئله را حل كنند.

همسر زنده‌ياد شاملو، در ادامه به جلسه‌اي اشاره كرد كه دو سال پيش در خانه مرحوم سياوش شاملو(فرزند احمد شاملو) بر پا شد كه طي آن مقرر شد؛ تعدادي از كارشناسان و اساتيد كار تدوين كتاب كوچه را از سر بگيرند و آن را تكميل كنند.

وي افزود: حضار در آن جلسه؛ هريك به دليل مشغله‌هاي شخصي تمايلي به انجام چنين كاري نداشتند و پس از آن؛ نتيجه نهايي اين شد كه هر آنچه از احمد شاملو درقالب كتاب كوچه باقي مانده است بدون هرگونه دخل و تصرف؛ منتشر شود.

آيدا سركيسيان، در پاسخ به گفته‌هاي كاظم‌زاده مبني بر اينكه آيدا؛ فيش‌هاي ناقص كتاب كوچه را شخصا پر مي‌كند، گفت: من پس از آن جلسه؛ تمام تلاش خود را كرده‌ام كه دقيقا نوشته‌هاي شاملو را جمع‌آوري كنم و تاكنون هيچ مطلبي به آن اضافه نشده است.

وي معتقد است، مشكل آنجاست كه كاظم‌زاده به اشتباه فكر مي‌كند بخش‌هايي كه با دست خط وي در مطالب ارائه شده؛ وجود دارد، زائيده ذهن و قلم آيداست.

همسر زنده‌ياد شاملو در اين باره تصريح كرد: ‌برخي از فيش‌ها و مطالب به جا مانده از شاملو به گونه‌اي هستند كه مثلا دو يا سه آيتم مجزا كه هركدام مربوط به بخش‌هاي متفاوتي از قبيل امثال الحكم؛ تمثيلات و تركيبات بوده‌اند، در نگارش نخست توسط شاملو در يك فيش نوشته شده‌اند كه من تنها آنها را تفكيك و در جاي خود قرار داده‌ام.

وي ادامه داد: در طول حدودا 30 سال اخير روند كار كتاب كوچه اين‌طور بوده است كه فيش‌هاي دست‌نويس به ناشر تحويل مي‌شد و او پس از حروف‌چيني، نسخه اوليه را به ما برمي‌گرداند و غلط‌هاي املايي يا نحوي به وجود آمده در آن توسط شاملو و گاهي هم من؛ اصلاح و سپس براي انتشار مجددا به ناشر سپرده مي‌شد.

همسر شاملو افزود:‌ ممكن است هم‌اكنون نيز در مرور فيش‌هاي بجا مانده از همسرم با ايرادهاي نحوي يا املايي برخورد و آنها را اصلاح كرده باشم اما اين به معناي تحريف آن‌ها يا افزودن بر آن‌ها نيست. همچنين بعضا ممكن است شاملو به متني از يك كتاب اشاره كرده باشد كه من به منبع‌ها مراجعه كرده و متن موردنظر را به فيش‌ها اضافه كرده‌ام.

سركيسيان با تاكيد بر اين موضوع كه آنچه به نام شاملو چاپ مي‌شود؛ صد در صد زائيده قلم او بوده و خواهد بود، اظهار كرد: در دو سال اخير؛ پس از جلسه‌اي كه به آن اشاره كردم؛ رويكرد اصلي من اين بوده است كه آثار بجا مانده از شاملو؛ عينا منتشر شود حتي اگر بخش‌هايي از فيش‌ها در زمان حياتش كامل نشده باشند.

همسر زنده‌ياد شاملو معتقد است، مردم نيز خواهان اين هستند كه دقيقا حاصل انديشه و قلم شاملو را بخوانند و از اينكه چيزي بر آنها اضافه شود؛ خوششان نمي‌آيد.

وي در تصريح سخنانش با بيان اين مطلب كه نسخه‌اي كه به عنوان جلد دوازدهم كتاب كوچه دراختيار نشر مازيار است؛ نسخه‌اي قديمي و ناقص است، گفت: از دو سال پيش براي جمع‌آوري مطالب و فيش‌هاي همسرم براي جلد دوازدهم كار كرده‌ام و تقريبا مي‌توانم بگويم كه به اتمام رسيده است و به زودي آن را به همراه اصل فيش‌هاي بجا مانده از شاملو براي تطبيق مطالب ارائه خواهيم كرد تا همه چيز روشن شود.

آيدا شاملو درمورد كليت سخنان مدير انتشارات مازيار افزود: همه از تعلق خاطر من در زمان حيات و پس از مرگ احمد شاملو به وي مطلع هستند و من حتي اگر بخواهم نمي‌توانم حتي به دست بردن در آثار وي فكر كنم.

وي با بيان اين مطلب كه كاظم‌زاده بيش از 25 سال است كه در خانه ما رفت و آمد داشته و شاملو او را بابك خطاب مي‌كرده، از سخنان وي و رويكرد جديدش اظهار تاسف كرد وگفت: نمي‌دانم بابك كاظم‌زاده از ما چه ديده است كه نگاهش به كلي عوض شده و سخناني از اين دست مي‌گويد.

همسر زنده‌ياد شاملو در پايان سخنانش از علاقه‌مندان به آثار شاملو و مهرداد كاظم‌زاده دعوت كرد تا شعر اثباب احمد شاملو را دوباره بخوانند اين شعر از اين قرار است.

آن چه جان از من همی ستاند
ای کاش دشنه ای باشد
یا خود گلوله ای

زهر مباد ای کاشکی
زهر کینه و رشک
یا خود زهر نفرتی

درد مباد ای کاشکی
درد پرسش های گزنده
جراره به سان کژدم هایی
از آن گونه که پاسخت هست و
زبان پاسخ
نه

و لاجرم پنداری
گزیده ی کژدم را
تریاقی نیست...

آن چه جان از من همی ستاند
دشنه ای باشد ای کاش
یا خود
گلوله ای

در ادامه‌ي اين گفتگو، طي تماس مجددي با مهرداد كاظم‌زاده، ضمن طرح سئوالات پيش آمده؛ متوجه شديم وي همچنان بر گفته‌هاي خود پافشاري مي‌كند.

كاظم‌زاده در پاسخ به خبرنگار ايلنا، درباره ادامه انتشار سلسله كتاب‌هاي كوچه ازسوي برخي كارشناسان ادبي در سال 86 گفت: در آن زمان؛ از آنجاكه نشر مازيار درقبال علاقه‌مندان به آثار شاملو تحت تاثير بود، به مرحوم سياوش شاملو پيشنهاد دادم كه تاليف و انتشار اين مجموعه توسط چند كارشناس خبره ازپي گرفته شود.

وي در اين باره افزود: جلسه‌اي با حضور برخي كارشناسان ادبي و جامعه‌شناسان از قبيل علي بلوكباشي، ذولفقاري، لطفي و .... در خانه مرحوم سياوش شاملو برگزار شد و نتيجه‌ي اين نشست؛ مثبت بود اما آيدا سركيسيان؛ هرگز فيش‌هاي بجا مانده از شاملو را براي تكميل آنها توسط اين گروه، دراختيار نگذاشت و با اين روند به شدت مخالفت كرد.

مدير نشر مازيار در مقايسه ايده خود در سال 86 و ادعاي امروز خود مبني بر افزوده شدن مطالب جديد ازسوي آيدا به كتاب كوچه گفت: قصد من اين بود كه كتاب كوچه همچون فرهنگ لغت دهخدا كه بعداز وي توسط افرادي مجرب ازپي گرفته و تكميل شد، حول محور شاملو و انديشه‌هايش تكميل شود. اما اينكه مطالبي به اسم خود شاملو به كتاب اضافه شود كار اشتباهي است.

وي درباره درخواست اخذ سرپرستي بر آثار شاملو ازسوي آيدا سركيسيان پس از مرگ شاملو نيز اظهار كرد: مدت‌ها قبل آيدا، دادخواستي را پيرامون اين قضيه به مجتمع حقوقي بهشتي ارائه داد كه طي آن سرپرستي و نظارت كامل بر آثار همسرش را تقاضا كرد كه اين مجتمع؛ من و مرحوم سياوش شاملو را احضار كرد و نهايتا با بررسي اسناد و مدارك موجود، درخواست ايشان رد شد.
مدير نشر مازيار گفت: اگر خود شاملو در زمان حياتش چنين خواسته‌اي داشت حتما به ما اطلاع مي‌داد درصورتيكه من قراردادهايم را با شخص شاملو امضا مي‌كردم.

كاظم‌زاده در پايان با بيان اين مطلب كه توقف انتشار كتاب كوچه از سال 81، انتشارات مازيار را دچار ضررهاي اقتصادي و معنوي كرده است، اظهار كرد: تنها راه باقي مانده اين است كه آيدا؛ فيش‌ها و مطالب بجا مانده از شاملو را درمعرض ديد كارشناسان قرار دهد تا در صورت تائيد آنها از حيث بكر باقي ماندن متن‌ها، انتشار اين مجموعه ازسر گرفته شود.