ورشکستگی فصلنامه‌های علمی درپی بحران کاغذ

به دنبال افزایش غیر قابل باور نرخ دلار و اشکالات عدیده‌ای که در فرایند واردات بسیاری از کالا‌های مهم پیش آمده است، حوزه چاپ و نشر نیز از این مشکل بی نصیب نمانده و با خسارت‌های سنگینی رو به رو شده است؛ خسارت‌هایی که در حوزه انتشار فصلنامه‌های علمی و به واسطه نبود امکانات مالی قابل ذکر به چالش جدی تری بدل شده است.

کد خبر: ۸۲۷۳۰۴

تاریخ: ۰۱ شهريور ۱۳۹۷ - ۱۶:۰۵

به گزارش «تابناک»، پس از این که در روز‌های گذشته نرخ دلار به یک باره با افزایش شدید رو به رو شد و به واسطه آن تأمین ارز برای تهیه بسیاری از کالا‌های ضروری با چالش جدی مواجه شد، انتشار تعداد قابل توجهی از روزنامه ها، نشریات، مجلات و نیز فصلنامه‌های علمی که به صورت مستمر چاپ و در اختیار عموم قرار می‌گرفت نیز به مشکل خورد.

اگرچه در فرایند انتشار بسیاری از تولیدات چاپی مثل روزنامه، مجله و نشریات سازمانی، به واسطه حمایت‌های مالی برخی نهاد‌های دولتی و خصوصی و نیز گاهاً تبلیغاتی که صورت می‌گیرد تا حدودی مشکلات پیش آمده در این حوزه قابل تحمل و رفع و رجوع به نظر می‌رسد، اما این مسئله در مورد محصولات چاپی دانشگاهی مثل نشریات دانشجویی و نیز فصلنامه‌های علمی تخصصی که تقریباً از حمایت مالی قابل توجهی بهره‌مند نیستند، مشکلات فراوانی را به وجود آورده و در آینده نیز تشدید خواهد کرد.

این موضوع را می‌توان از وضعیت کنونی بسیاری از فصلنامه‌های علمی پژوهشی کشور متوجه شد که بررسی‌ها نشان می‌دهد برای چاپ و توزیع آن‌ها مشکلات مالی و موضوع تأمین کاغذ مورد نیز به یک بحران جدی تبدیل شده است.

سردبیر یکی از همین فصلنامه‌های علمی پژوهی، در رابطه با وضعیت کنونی و مشکلاتی که گریبان مدیران فصلنامه‌های علمی را گرفته است، به «تابناک»، گفت: با افزایش نرخ دلار، قیمت کاغذ و هزینه‌های چاپ فصلنامه‌ها نیز به شکل چشمگیری افزایش یافته است که برای ما تحمل چنین وضعیتی اصلاً امکان پذیر نیست.

وی در همین باره افزود: رویه فصلنامه‌های علمی پژوهشی به این صورت است که از دانشجویان و اساتید دانشگاهی مقاله دریافت و پس از داوری و تأیید مقاله و پرداخت هزینه مقاله توسط نویسنده اقدام به چاپ می‌کنند. با توجه به اینکه جمع زیادی از مخاطبان این فصلنامه‌ها دانشجویان هستند، دریافت هزینه‌های سنگین از آن‌ها عملاً ممکن نیست و با هزینه سابق نیز امکان چاپ فصلنامه‌ها وجود ندارد.

این سردبیر فصلنامه علمی پژوهشی ادامه داد: ما در فصل بهار تیراژ فصلنامه خود را از ۵۰۰ نسخه به ۵۰ نسخه کاهش دادیم، اما برای فصل تابستان حتی امکان انتشار همین ۵۰ نسخه را نیز نداریم. از سویی وزارت علوم نیز تأکید دارد که جدا از نمایه دادن مقالات در اینترنت حتماً باید فصلنامه به صورت فیزیکی نیز چاپ شود.

وی در پایان گفت: با رویه کنونی ما چاره‌ای نداریم جز اینکه هزینه دریافتی از دانشجویان و اساتیدی که مقاله ارسال می‌کنند را بالا ببریم که با این شرایط نیز پیش بینی می‌شود آمار دریافت مقالات به شدت کاهش یابد. به این دلیل که هزینه انتشار هر مقاله تا یک میلیون تومان بالا خواهد رفت و به نظر می‌رسد دانشجویانی که درآمد مشخصی ندارند بتوانند از پس این هزینه‌ها بر آیند.

بر اساس موارد مطرح شده، انتظار می‌رود در ماه‌های آینده بحران کاغذ به شکل جدی تری دامن دانشگاه‌ها و تولیدات علمی کشور را بگیرد و به واسطه کنار رفتن نشریه و فصلنامه‌های معتبر علمی، بازار چاپ و نشر این حوزه در اختیار گروه‌هایی قرار بگیرد که از توان مالی بیشتری برخوردار هستند.

در چنین فضایی حتی فصلنامه‌های بین المللی و معتبر کشور نیز دیگر میزبان مقاله‌ها و پژوهش‌های دانشجویان توانمند، اما مستضعف کشور نخواهند بود و تولیدات این بخش نیز در اختیار افرادی قرار خواهد گرفت که از نظر مالی مشکلی با پرداخت هزینه‌های بیشتر ندارند.

بر این اساس به نظر ضروری است که مسئولان آموزش عالی با ورود موثر به این حوزه از پیش آمدن رخداد‌های نامطلوب جلوگیری کنند. به ویژه به این خاطر که چه بسا به دلیل عدم ورود آن‌ها برخی مدیران فصلنامه‌های علمی از آشفتگی پیش آمده سوء استفاده کنند و با افزایش غیر کارشناسی تعرفه چاپ مقاله در پی کاسبی از این آشفته بازار باشند.