تاملی بر نامه ۱۳ دانشگاه برتر برای ارز دولتی؛

خواسته‌های گزاف دانشگاهیان از دولت با وجود عدم همراهی

آیا خواسته دانشگاه‌های کشور از دولت برای دریافت ارز دولتی منطقی و عملی است؟ در شرایطی که کشور با مشکلات اقتصادی متعددی روبروست و از خارج با شدیدترین شکل تحریم‌ها روبروست و... چه دلیل قانع کننده‌ای می‌تواند دولت را برآن دارد که نگاه ویژه‌ای به بخش دانشگاهی کشور داشته باشد و ارز دولتی به آن اختصاص دهد.

کد خبر: ۸۲۵۶۰۶

تاریخ: ۲۴ مرداد ۱۳۹۷ - ۱۴:۱۰

در شرایطی که کارشناسان اقتصادی یکی از دلالی بحران های اخیر ارزی و سقوط ارزش پول کشورمان را واگذاری ارز دولتی می‌دانند و تصمیمات اخیر دولت مردان برای کنترل اوضاع، شامل حذف بسیاری از پرداخت های ارز دولتی می‌شود، برخی مدیران کشورمان خواستار برقرار کردن پرداخت این ارز هستند، از جمله برخی مدیران دانشگاه های برتر کشور.

به گزارش «تابناک»، رئیس دانشگاه تهران در تازه‌ترین اظهاراتش از مکاتبه ۱۳ دانشگاه برتر کشور با دولت برای دریافت ارز دولتی خبرداد و گفت: باید فعالیت دانشگاه ها، دانشمندان و کالا‌های مربوط به حوزه پژوهش مشمول کالا‌های اساسی قرار گیرد و دانشگاه‌ها از ارز دولتی استفاده کنند.

محمود نیلی احمدآبادی، دلیل اعلام چنین درخواستی را بالابودن هزینه‌های ارزی دانشگاه‌ها دانست، به گفته او اگر ارز دولتی به دانشگاه‌ها اختصاص نیابد، دانشگاه‌ها به شدت دچار مشکل می‌شوند به طور مثال وقتی یک دانشجوی دکتری به فرصت مطالعاتی خارج از کشور اعزام می‌شود بخش زیادی از هزینه‌های او از سوی دانشگاه تامین می‌شود.

اما مکاتبه ۱۳ دانشگاه برتر برای دریافت ارز دولتی در شرایطی انجام می‌شود که حدود یک هفته از انتشار بسته جدید ارزی بانک مرکزی می‌گذرد و براساس مفاد این بسته ارز دولتی تنها به کالا‌های اساسی و ضروری اختصاص می‌یابد.

حال سوال این است که آیا خواسته دانشگاه‌های کشور از دولت برای دریافت ارز دولتی، منطقی و عملی است؟ در شرایطی که کشور با مشکلات اقتصادی متعددی روبروست و از خارج با شدیدترین شکل تحریم‌ها روبروست و در داخل هم نرخ تورم رشد چشمگیری داشته و بخش‌های تولیدی و صنعتی کشور به بن بست رسیده اند چه دلیل قانع کننده‌ای می‌تواند دولت را برآن دارد که نگاه ویژه‌ای به بخش دانشگاهی کشور داشته باشد و ارز دولتی به آن اختصاص دهد.

تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که دانشگاهیان تاکنون نقش پررنگی در حل مسایل اقتصادی، اجتماعی، سیاسی و ... ایفا نکرده اند و جایگاه کلیدی در زمان بروز بحران‌ها ندارند اگرچه رئیس دانشگاه تهران معتقد است که دولت‌ها توجهی به تلاش‌های دانشگاهیان و نظرات اساتید نداشته است وگرنه اکنون با این بحران‌ها مواجه نبودیم.

نیلی برای استدلال اظهاراتش به نامه اساتید در خصوص مشکلات اقتصادی اشاره می‌کند که بیش از ۱۰ سال از تدوین نگارش آن می‌گذرد، اما توجهی به آن نشده است.

اظهارت نیلی احمدآبادی درحالی رسانه‌ای می‌شود که تجربه سال‌ها همکاری بخش خصوصی و دولتی با دانشگاه‌های کشور نشان داده است تا زمانی که بخش خصوصی و دولتی حرفی از قرارداد و تأمین منابع مالی و... نزده باشند دانشگاه‌های کشور به ویژه دانشگاه‌های برتر با آن‌ها همکاری نخواهند داشت نمونه آن هجوم مگس‌های سفید به پایتخت درسال‌های اخیر بود که با وجود فراگیر بودن آن و مشکلات متعددی که به همراه داشت، اما تحقیق یا پروژه خاصی از سوی جامعه دانشگاهی برای حل این مشکل انجام نشد.

به عبارت دیگر دانشگاه‌های کشور نشان داده اند که در بحث حل مشکلات اجتماعی، اقتصادی و غیره چندان خودجوش نیستند و تا زمانی که از آن‌ها درخواست همکاری نشود تمایل چندانی برای همکاری نشان نمی‌دهند.

اگرچه رییس دانشگاه تهران معتقد است که دانشگاه تهران در مسائل جامعه مشارکت می‌کند، به طور مثال زمانی که مسائل ۹ و ۱۰ دی در کشور رخ داد اساتید جامعه شناس، اقتصادی و علوم اجتماعی در این دانشگاه جلسه تشکیل دادند و نتایج جلسه به مسئولان ارائه شد، اما این جلسه رسانه‌ای نشد.

باوجود اظهارات رییس دانشگاه تهران و دلایلی که سایر مسئولان دانشگاهی کشور برای همکاری و مشارکت با دولت و بخش خصوصی در حل مشکلات فراگیر جامعه به آن اشاره می‌کنند، اما تجربه درگیری با مسایل و مشکلات بغرنج در کشور حکایت از کم کاری و بی مهری دانشگاهیان به جامعه دارد برهمین اساس دلیل قانع کننده‌ای برای تخصیص نرخ ارز به دانشگاه‌ها وجود ندارد.

البته پیشنهاد می‌شود که اگر دولت برنامه‌ای برای اختصاص ارز به دانشگاه‌ها ندارد شیوه اختصاص ارز به ایرلاین‌ها را در این زمینه اجرایی کند. ماجرا از این قرار است که افزایش نوسانات ارز در کشور از اردیبهشت ماه بسیاری از بخش‌های صنعتی، تولیدی، خدماتی و ... با مشکل مواجه شدند.

یکی از این بخش ها، ایرلاین‌های کشور بودند که با افزایش نوسانات ارزی هزینه هایشان به شدت افزایش یافت زیرا هزینه شرکت‌های هواپیمایی به دلار است برهمین اساس با افزایش قیمت ارز ایرلاین‌ها با مشکلات متعددی روبرو شدند برهمین اساس دولت تصمیم گرفت که ارز دولتی به آن‌ها اختصاص دهد تا شرکت‌های هواپیمایی به حیات خود ادامه دهند، اما در بسته جدید ارزی، از لیست دریافت کنندگان ارز خارج شدند، البته کارشناسان این اقدام دولت را مثبت قلمداد کردند، چون در شرایط کنونی اقتصاد ارز باید به کالا‌های اساسی اختصاص یابد و هواپیما کالایی لوکس در دنیا شناخته می‌شود.

Allami Daneshnak, [۱۵.۰۸.۱۸، ۱۳:۱۸].
اما موضوع مهمی که درباره ارز اختصاصی به ایرلاین‌ها اجرایی شد این بود که آن‌ها اگرچه ارز دولتی ندارند، اما ارز مورد نیاز خود را از سامانه نیما (نظام یکپارچه معاملات ارزی) دریافت می‌کنند که نسبت به سنا (سامانه نظارت ارزی) قیمت‌های متعادلتری دارد پس پیشنهاد می‌شود که ارز اختصاصی به دانشگاه‌های دارای فعالیت علمی بالا باید با امتیازاتی همراه باشد به عنوان نمونه ارز این دانشگاه‌ها می‌تواند از سامانه نیما تأمین شود.
با این اقدام هم فشار اقتصادی بر دانشگاه‌های کشور در راستای تأمین ارز اختصاصی کاهش می‌یابد و دانشگاه‌ها می‌توانند به فعالیت‌های بین المللی خود ادامه دهند.