واقعیت مهاجرت نخبگان ایرانی چیست؟

کد خبر: ۷۹۰۰۷۴

تاریخ: ۲۵ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۶:۰۷

چند سالی است که مدعیان زیادی در ارتباط با رتبه نخست ایران در فرار مغزها صحبت می کنند و اعداد و ارقام بزرگی را به این پدیده در کشور نسبت می دهند در حالیکه این شایعات با واقعیت فاصله زیادی دارد و بیشتر یک حرکت ژورنالیستی صرف است تا یک مدعای قابل اثبات و اعتنا.

گزارش‌های خبری متعددی با استناد به بررسی‌های صندوق بین المللی پول، نشان می‌دهد که ایران در مقایسه با سایر کشور‌ها بسیاری از دانش‌آموختگان خود را بر اثر پدیده فرار مغز‌ها از دست داده است. حتی روزنامه نیویورک تایمز نیز اخیرا با استناد به گزارش‌های رسانه‌های ایران در این خصوص مطالبی را به چاپ رسانده است. مشکل اینجاست که آمار‌های ارائه شده در این گزارش‌ها به هیچ وجه معتبر نیست و کذب محض است.

سورنا ستاری رییس بنیاد ملی نخبگان با انتقاد از آمارهای دروغ و بی پایه و اساسی که چند سالی است در محافل رسانه ای شایع شده است می گوید: «ایران اکنون جزو کشورهای نخست در مهاجرت دانشجویان و نخبگان نیست، افزود: بسیاری از گمانه‌ها، آمارها و باورهای نادرست درباره مهاجرت نخبگان و دانشگاهیان معکوس شده و روند بازگشت نخبگان به کشور برای فعالیت در شرکت‌های دانش‌بنیان و استارتاپی رشدی فزاینده یافته است. سیستم آموزشی ما با وجود همه کمبودهایی که دارد با قدری اختلاف با بهترین دانشگاه های آمریکا برابری می کنند، یکی از مشکلات آمریکا در سال های اخیر این است که نخبگان در حال بازگشت به کشورشان هستند.»

در تفسیر مهاجرت از کشور باز هم مانند سایر موارد عینک سیاسی دست به کار شده و برخی آمار و ارقام دروغین را در این زمینه منتشر کرده است، موضوعی که در فرار مغزها دیده می شود ژستهای دروغین است. در بسیاری از موارد افرادی که بویی از مغز نبرده‌اند مهاجرت خود را به عنوان فرار مغزها جلوه داده و خود نیز آن را باور می کنند.

پرویز کرمی مشاور معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری با بین اینکه آمار و ارقام مربوط به فرار مغزهای ایرانی از اساس اشتباه و کذب محض است، می گوید: « براساس گزارش سازمان همکاری اقتصادی و توسعه در سال ٢٠١٥، جزء ٢٠ کشور اول نبوده و در گزارش بانک جهانی در سال ٢٠١٦، جزء ٣٠ کشور اول ارسال‌کننده مهاجر قرار «ندارد». به استناد این آمار با تأکید می‌گویم: «ندارد». یعنی ایران جزء کشورهای اصلی مهاجرفرست دنیا محسوب نمی‌شود. در واقع نرخ مهاجرات ایران به کل جمعیت، به‌صورت تجمعی، ١,٥ درصد تا سال ٢٠١٣ بوده که از میانگین جهانی ٣.٢ درصدی و اکثر کشورهای با وضعیت توسعه مشابه، پایین‌تر است.»

واقعیت ماجرا این است که آمارهای بین المللی نشان می دهد نه تنها ایران جزو کشورهای «نخبه فرست» جهان نیست، بلکه تعداد دانشجویان ایرانی که در دانشگاه های معتبر جهان تحصیل می کنند نیز از متوسط جهانی کمتر است.