حسابداري اسلامي در محافل علمي دنيا

سعيد محسني نيا

کد خبر: ۷۶۰۲۴

تاریخ: ۱۶ آذر ۱۳۸۸ - ۱۸:۳۴

گزارش (1) ـ كشور انگلستان

مقدمه
امروزه موضوعي با نام «حسابداري اسلامي» در محافل علمي دنيا مطرح مي‌باشد. متأسفانه در كشور ما موضوع «حسابداري اسلامي» و يا به عبارت ديگر، «توجه به رويكرد اسلامي در حسابداري» از موضوعاتي است كه آن چنان كه شايسته آن است، مورد توجه قرار نگرفته است. لذا اين موضوع براي بسياري همچنان مبهم است.
وقتي به دانشگاه‌هاي ساير كشورها مانند انگلستان و مالزي مراجعه مي‌كنيم، مي‌بينيم كه در اين رابطه پايان نامه دكتري، درس و سرفصل، كتاب‌ها، مقاله‌ها و ... چاپ و ارائه شده است. حتي وقتي به سايت‌هاي اين دانشگاه‌ها مراجعه مي‌شود، مي‌بينيم كه علاقه تحقيقاتي برخي دانشگاه‌ها و اساتيد آنان، موضوع «حسابداري اسلامي» است.
بنابراين ضرورت ديديم تا اين موارد را به صورت گزارش‌هايي سلسله‌وار گردآوري و به اطلاع دانشجويان و دانشگاهيان عزيز كشورمان برسانيم. مطمئناً بسياري در ايران از اين موارد بي‌خبر هستند و به هنگام اطلاع، اين مطالب برايشان بسيار جالب خواهد بود.

در اين سلسله گزارش‌ها، ابتدا به معرفي شخصيت‌هايي كه در اين زمينه فعاليت‌هايي از قبيل چاپ كتاب، چاپ مقاله در مجلات، ارائه مقاله به همايش‌ها و غيره داشته‌اند، مي‌پردازيم. سپس دروس و سرفصل‌هاي دانشگاهي رشته حسابداري كه در آن موضوع حسابداري اسلامي تدريس مي‌گردند، معرفي مي‌شود. همچنين سعي مي‌شود ساير مواردي را كه در اين رابطه در محافل علمي سراسر دنيا مطرح مي-باشد، منعكس گردد.
در اين گزارش، به معرفي سه تن از اساتيد دانشگاه‌هاي كشور انگلستان كه در اين زمينه اقدامات و فعاليت‌هايي داشته‌اند،‌ پرداخته مي‌شود.

1. پروفسور رزيني حنيفه (1)
• پروفسور رزيني حنيفه مدير گروه حسابداري و مديريت مالي دانشكده مديريت دانشگاه بردفورد (2) انگلستان است. [2]
• دانشگاه بردفورد يكي از دانشگاه‌هاي كشور انگلستان است كه طبق طبقه‌بندي وزارت علوم و فناوري اطلاعات در رتبه ممتاز قرار دارد. [1]
• وي در ژانويه سال 2004 به دانشكده مديريت دانشگاه بردفورد پيوست و در سال 2007 به درجه پروفسوري نايل آمد. [2]
• وي استاد راهنماي 5 دانشجوي دكتري در زمينه‌هاي حسابداري، حسابرسي و حاكميت شركتي است. [2]
• وي از اعضاي هيأت تحريريه مجله «تحقيقات تجارت و حسابداري اسلامي» (3) است. [3]
• طبق آنچه كه در سايت رسمي دانشگاه بردفورد آمده است، علايق تحقيقاتي پروفسور رزيني حنيفه حسابرسي، حاكميت شركتي، حسابداري مالي، حسابداري بين‌المللي، مديريت مالي و حسابداري اسلامي است. [2]

* آثار علمي وي در اين زمينه به شرح زير است: [2]
الف. كتب
• وي كتابي را تحت عنوان «کتاب راهنما در حسابداری اسلامی» در دست چاپ دارد.
• وي كتابي را تحت عنوان «حسابرسی اسلامی ، اخلاق و حاكميت شركتي» در سال 2009 ميلادي به چاپ رسانده است.

ب. مقالات
• وي مقاله‌اي را تحت عنوان «تاثیر فرهنگ بر حسابداری و حسابرسی در كشور مالزی» در مجله حسابرسي مديريت در سال 2006 ميلادي به چاپ رسانيده است.
• وي مقاله‌اي را با همكاري كوك، تحت عنوان «تاثیر فرهنگ و حاكميت شركتي بر گزارشگري اجتماعی شركت» در مجله حسابداري و رويه عمومي در سال 2005 ميلادي چاپ نموده است.
• وي مقاله‌اي را تحت عنوان «افشا مسئولیت پذیری اجتماعی: رويكرد اسلامی» در مجله حسابداري و مديريت اندونزي در سال 2002 ميلادي چاپ كرده است.

ج. ساير آثار
• وي فصلي را تحت عنوان «انتخاب رويه حسابداری در چهارچوب شريعت اسلامي» با همكاري حديب و ميرزا، در كتاب «مروري بر مديريت مالي و بانكداري اسلامي» در سال 2008 ميلادي به چاپ رسانيده است.
• وي مقاله‌اي را با همكاري حديب، تحت عنوان «عقود و انتخاب رويه حسابداری» جهت ارائه به كنفرانس بين‌المللي رويكرد اسلامي در مديريت مالي، تجارت و حسابداري آماده كرده است. اين كنفرانس در جاكارتاي اندونزي در سال 2005 ميلادي برگزار شده است.
• وي مقاله‌اي را با همكاري حديب، تحت عنوان «چارچوب مفهومی برای حسابداری اسلامی: پارادایم مبتني بر شريعت» جهت ارائه به كنفرانس بين‌المللي رويكرد اسلامي در مديريت مالي، تجارت و حسابداري آماده كرده است. اين كنفرانس در سال 2001 در نيوزلند برگزار شده است.

2. دكتر محمد حديب (4)
• دكتر محمد حديب عضو هيأت علمي دانشكده تجارت دانشگاه اسكس (5) انگلستان است. [4]
• دانشگاه اسكس يكي از دانشگاه‌هاي كشور انگلستان است كه طبق طبقه بندي وزارت علوم در رتبه ممتاز قرار دارد. [1]
• وي از اعضاي هيأت تحريريه مجله «تحقيقات تجارت و حسابداري اسلامي» است. [4]
• طبق آنچه كه در سايت رسمي دانشگاه اسكس آمده است، علايق تحقيقاتي دكتر محمد حديب توسعه حرفه حسابرسی و استقلال حسابرس، حاكميت شرکتي، اخلاق حرفه‌ای حسابداری، رويكرد اسلامی به حسابداری است. [4]

* آثار علمي وي در اين زمينه به شرح زير است: [4]
• وي مقاله‌اي را با همكاري حنيفه، تحت عنوان «بررسي هویت اخلاقی موسسات مالی اسلامی ...» در سال 2007 ميلادي در مجله مباحث اخلاقي تجارت به چاپ رسانيده است.
• وي مقاله‌اي را با همكاري حنيفه، تحت عنوان «چهارچوب نظری برای توسعه رويكرد اسلامی در حسابداری، تجارت و مديريت مالی» در سال 2002 در مجله رويكرد اسلامی چاپ نموده است.
• وي مقاله‌اي را با همكاري حنيفه، تحت عنوان «رويه‌هاي افشا نهادهای مالی اسلامی» جهت ارائه به كنفرانس بين‌المللي رويكرد اسلامي در مديريت مالي، تجارت و حسابداري آماده كرده است. اين كنفرانس در سال 2004 در استراليا برگزار شده است.

3. دكتر عبدالسلام (6)
• دكتر عبدالسلام عضو هيأت علمي دانشكده تجارت دانشگاه استون انگلستان است. [5]
• دانشگاه استون يكي از دانشگاه‌هاي كشور انگلستان است كه طبق طبقه بندي وزارت علوم در رتبه ممتاز قرار دارد. [1]
• وي دروس مختلفي در زمينه‌هاي حسابداري مالي، حسابداري بين‌المللي، حسابداري مديريت و مديريت مالي و حسابداري اسلامي تدريس مي‌نمايد. [5]
• وي استاد راهنماي چندين پايان نامه كارشناسي ارشد و چهار دانشجوي دكترا بوده است.[5]
• وي عضو انجمن‌هاي حسابداري اروپا و انگلستان است. [5]
• وي از اعضاي هيأت تحريريه مجله‌هاي «مديريت مالي و تجارت بين‌المللي» (7) و «حسابداري و گزارشگري مالي» (8) است. [5]
• وي مدير مركز مطالعات تجارت و اقتصاد اسلامي استون است. [5]

* طبق آنچه كه در سايت رسمي دانشگاه استون آمده است، وي علاقه مند است استاد راهنماي پايان نامه‌هاي دانشجويان دكتري در زمينه موضوعات زير گردد: [5]
• حاكميت شركتي در بانك‌هاي اسلامي
• سنجش ريسك در بانك‌هاي اسلامي در مقايسه با بانك‌هاي رايج
• ارزيابي سطح شفافيت در بانك‌هاي اسلامي
• حسابداري و مديريت مالي در منطقه خاورميانه و شمال آفريقا

منابع
1. http://www.msrt.ir/sites/Grad_Dept/book.aspx
سايت رسمي وزارت علوم

2. http://www.manag.brad.ac.uk
سايت رسمي دانشكده مديريت دانشگاه بردفورد

3. www.emeraldinsight.com/JIABR.htm
سايت امرالد

4. http://www.essex.ac.uk/
سايت رسمي دانشگاه اسكس

5. http://www1.aston.ac.uk/
سايت رسمي دانشگاه استون

* مدرس دانشگاه و كارشناس ارشد حسابداري

------------------------
پي‌نوشت‌ها:

1. Professor Roszaini Haniffa
2. Bradford University
3. Journal of Islamic Accounting and Business Research (JIABR)
4. Dr. Mohammad Hudaib
5. University of Essex
6. Dr Omneya Abdelsalam
7. Journal of International Business and Finance (JIBF)
8. Journal of Financial Reporting and Accounting - JOFRA