بررسي الگوي صحيح حضور روحانيت در نظام

گفت‌وگو با عضو شوراي نگهبان

کد خبر: ۷۵۲۰۷

تاریخ: ۰۹ آذر ۱۳۸۸ - ۱۰:۲۷

هشتم آذر سالروز ملاقات تاريخي جمعي از نخبگان حوزه با مقام معظم رهبري در سال 1386 است که حضرت آيت الله خامنه‌اي در اين ديدار بر ضرورت ايجاد تحول در حوزه‌هاي علميه در عرصه هاي مختلف تاکيد کردند ...

هشتم آذر سالروز ملاقات تاريخي جمعي از نخبگان حوزه با مقام معظم رهبري در سال 1386 است که حضرت آيت الله خامنه‌اي در اين ديدار بر ضرورت ايجاد تحول در حوزه‌هاي علميه در عرصه هاي مختلف تاکيد کردند و از آن تاريخ تاکنون نيز قدم‌هاي موثري جهت تحقق منويات معظم‌له برداشته شده است.

به همين مناسبت حجت‌الاسلام والمسلمين کعبي از اعضاي مجلس خبرگان رهبري و جامعه مدرسين و نيز عضو حقوقدان شوراي نگهبان و استاد درس خارج حوزه به پرسش‌هاي خبرنگار مرکز خبر حوزه پيرامون شيوه حضور روحانيت در نظام و تحولات صورت گرفته پاسخ گفت:

* ارزيابي اوليه شما از فضاي عمومي حوزه در زمينه تحول چيست؟

- خوشبختانه مطالبه رهبري در زمينه تحول به مطالبه‌اي همگاني در سطوح مختلف تبديل شده است.

* منظورتان از سطوح مختلف چيست؟

- ببينيد امروز در سطح مراجع عظام تقليد، بعضي از ايشان تحول را در عمق حوزه مي‌دانند و بعضي در عرصه پاسخ به شبهات و برخي در تربيت مجتهد، اما همه اينها اصل تحول را قبول دارند، از سوي ديگر جامعه مدرسين و شوراي عالي حوزه پاي کار ايستاده‌اند؛طلاب و فضلا هم همينطور، نمايندگان ايشان نيز به جد در حال پيگيري اند و بدنه حوزه اميدوار و منتظر يک تحول عظيم در حوزه است.

* يعني مي‌خواهيد بفرماييد فرهنگ تحول در حوزه شکل گرفته است؟

- بله! به طوري که با گذشت بيش از يک سال از فرمايشات رهبر معظم انقلاب،ساختار سازي صورت گرفته است و شوراي پيشبرد و ارتقاي حوزه و کميسيون‌هاي مربوطه نيز دنبال اين بوده‌اند و پيش بيني چشم انداز بيست ساله حوزه، تقويت حوزه شهرستانها و موارد ديگر مطرح شده است.

* اين روند را قابل قبول مي‌دانيد؟

- قابل قبول است، اما هنوز با آرمان‌هاي تحول، فاصله زيادي داريم . بالاخره از يک سو شتاب زده کار کردن خوب نيست و ازيک سو نبايد به‌اندازه‌اي کند پيش برويم که از زمان عقب بيفتيم.

* اگر موافق باشيد به صورت تخصصي به موضوع حضور روحانيت در نظام بپردازيم. به نظر شما الگوي صحيح در اين زمينه کدام است و نيازمند چه تحولاتي در اين باره هستيم؟

- بحث ارتباط روحانيت با نظام از بدو انقلاب مطرح بوده است و ما بايد بين فرض‌هاي مختلفي که در اين زمينه متصور است بهترين فرض را پيگيري و محقق نماييم.

* چه فرض‌هايي متصور است؟

- فرض اول اين است که نظام و حکومت، حوزوي بشود و روحاني سالاري حاکم گردد و در واقع حکومت تابعي از حوزه شود.

* آيا اين الگوي مطلوبي است؟

- خير؛ نه امام و نه رهبري و نه مراجع تقليد و نه بزرگان حوزه و نه قانون اساسي ، چنين الگويي ترسيم نکرده‌اند.

* علت اين مخالفت چيست؟

- حوزه متکفل آموزش، پژوهش، تبليغ و تببين مباني فکري در زمينه‌هاي مختلف از جمله حکومت ديني است ولي اين به آن معنا نيست که حوزه با همه جوانبش درگير شده و تبديل به حکومت بشود، مثل اينکه شما بخواهيد بگوييد آموزش عالي عهده‌دار حکومت بشود در حالي که وظيفه اين وزارت خانه، تربيت نيرو است همچنان که وظيفه حوزه هم تربيت نيرو است.

* الگوي دوم چيست؟

- اين است که حوزه،تابع نظام جمهوري اسلامي شود و مثلا اينگونه توجيه گردد که به علت اسلامي بودن نظام و اينکه ولي فقيه در راس آن قرار دارد، پس بايد حوزه تبديل به يک وزارت وابسته شود که اين هم الگوي مناسب نيست. يکي از افتخارات حوزه اهل بيت (ع) از گذشته تا به حال ، استقلال آن بوده است. حوزه عهده دار دين مردم است و در واقع نظامي آموزشي است؛اينگونه نبايد باشد که حوزه‌ها دولتي شود و امام و رهبري با اين الگو مخالف بوده‌اند و مراجع عظام تقليد و شوراي عالي حوزه همواره بر استقلال حوزه و هويت اسلامي حوزه تاکيد ويژه‌اي داشتند.

* الگوي سوم چطور؟

- الگوي سوم جدايي حوزه از انقلاب است، به طوري که هر کدام کار خود را انجام دهند و هيچ ارتباطي با هم نداشته باشند و اين خلاف واقع است. الان نبايد عصر انقلاب اسلامي را که با پيشتازي روحانيت و در راس آنها امام خميني (ره) شکل گرفت با قبل از انقلاب که عصر انزواي حوزه و به حاشيه کشاندن دين بوده، يکي فرض کنيم. اگر ما به نام استقلال نسبت به نظام اسلامي بي تفاوت شويم باعث مي‌شود که در عصر عزت دين و عصر عزت مکتب اهل بيت(ع) که به برکت اين انقلاب شکل گرفته،حوزه را از اين همه نعمت محروم کنيم .

کساني که به نام استقلال حوزه اين تفکر را ترويج مي‌کنند تا حوزه از نظام فاصله بگيرد به دنبال جدايي دين از سياست هستند که خوشبختانه الان اينها منزوي شده‌اند و اين انديشه مرتجعانه و متحجرانه ، يک انديشه متروک و حذف شده به شمار مي‌رود.

* پس الگوي مطلوب کدام است؟

- الگوي چهارم اين است که با حفظ استقلال حوزه از نظام و دولت ، تعامل نهادينه‌اي بين حوزه و حکومت شکل بگيرد.

* اين تعامل چگونه بايد صورت بگيرد؟

- بايد انتظارات متقابل حوزه و نظام را ترسيم و بر اساس اين انتظارات الگوسازي کنيم و تحولي که بايد صورت بگيرد نهادينه کردن تعامل سازمان روحانيت با دولت و نظام به شکل کلان است به گونه‌اي که به واقعيت‌ها توجه کند.

* اين کار تا الان انجام شده است؟

- به صورت جسته و گريخته، کارهايي انجام گرفته است يکي برگزاري اجلاس‌هاي جامعه مدرسين و علماي بلاد است که در آنها تحت عنوان حوزه و نظام، مباحثي مطرح شده و در گذشته هم از بدو انقلاب همين موضوع مد نظر بوده و فراز و فرود داشته است الان وقت آن رسيده است که پس از سه دهه از تشکيل حکومت اسلامي شرح وظايفي در اين زمينه مشخص شود.

* براي اين مهم چه بايد کرد؟

- يکي اينکه حوزه در عرصه توليد علم ديني بدرخشد و به نيازهاي ديني نظام اسلامي در عرصه‌هاي مختلف همچون اقتصاد و ... پاسخ دهد.

* آيا در الگوي چهارم که طرح کرديد، حوزه در زمينه آموزش دولتي‌ها هم نقش خواهد داشت؟

- بله،کارگزاران نظام اسلامي بايد عدالت وتقوا داشته باشند و اين امر هنگامي تحقق مي‌يابد که حوزه به شکل تبليغ يا فرايندهاي ديگر به اين موضوع توجه داشته باشد و به صورت مستمر برنامه آموزشي داشته باشد.

* در اين الگو مطالبه اصلي نظام از حوزه چيست؟

- اين است که ماهيت دولت اسلامي را تعيين کند، يعني نظريه دولت اسلامي از خود حوزه بجوشد و در زمينه احکام دولت اسلامي،قوانين و مقررات دولت اسلامي،ساختار و وظايف دولت اسلامي و چالش‌ها و آيين کشورداري به توليد فکر و نظريه پردازي ديني بپردازد.

* نقش حوزه در تربيت نيروي اجرايي توانمند براي نظام اسلامي چگونه خواهد بود؟

- برخي مناصب در نظام مانند امر قضاوت،ذاتي حوزه است که بايد آميزه‌اي از حقوق معاصر را با عمق آموزش‌هاي حوزوي طراحي کنيم تا منجر به تربيت قاضي شود و اين کار صرفا با آموزش مکاسب و چند سال درس، محقق نمي‌شود.

* الان مرکز تخصصي حقوق و قضاي اسلامي اين کار را انجام مي‌دهد.

- مرکز تخصصي قضا نياز به تحول دارد؛با سطح دو و سه نمي‌توان قاضي نظام اسلامي تربيت کنيم؛يکي از معضلات بزرگ قوه قضاييه منابع انساني است.

* راجع به ديگر مناصب حوزوي و مورد نياز نظام توضيح بفرماييد.

- بله،شش نفر فقيه عضو شوراي نگهبان هم از جمله اين موارد است که اينها بايد عادل و آگاه به مقتضيات زمان باشند.از سوي ديگر وزير اطلاعات و اعضاي مجلس خبرگان رهبري بايد مجتهد باشند؛همچنين حوزه‌هاي نمايندگي ولي فقيه در نيروهاي مسلح و دانشگاه‌ها،ائمه جمعه و موارد ديگر نيازمند تربيت نيروست.

* فرايند تبليغ در نظام اسلامي چگونه بايد باشد؟

- کارگزاران نظام و بدنه دولت نيازمند مبلغ هستند و مي‌دانيد مبلغ يک اداره با روستا فرق مي‌کند.و منظور از تبليغ،نوع سنتي آن نيست. الان ببينيد وزارت علوم دفترچه‌هايي به دانش آموزان مي‌دهد که مثلا فارغ التحصيل حقوق مي‌تواند چه کارهايي انجام دهد ، ما بايد در تبليغ هم اينگونه عمل کنيم و به صورت تخصصي به مباحث تبليغ در رسانه،خانواده،نيروهاي مسلح،آموزش و پرورش، مساجد و ... بپردازيم. ما بايد به سمت و سويي برويم که در هر مدرسه، يک طلبه داشته باشيم ؛آيا حوزه اين آمادگي را دارد که 30 هزار طلبه تحويل آموزش و پرورش بدهد؟

* ضمن تشکر از حضور شما در اين گفت و گو چنانچه نکته‌اي در پايان هست، بفرماييد.

- مقام معظم رهبري در يکي از سفرهاي خود به قم تاکيد کردند که حوزه بايد در سه محور حفظ وضع موجود، ترميم و توسعه عمل کند. به نظر مي‌رسد وضع موجود حفظ شده و ترميم هم تا حدي صورت گرفته است، اما براي توسعه نيازمند تحول بنيادي هستيم و زنگ خطر را زماني بايد به صدا در آورد که ما وضع موجود را تحول به حساب بياوريم.بايد اميد در بدنه حوزه تزريق شود و طلبه با شادابي و نشاط و اميد به اينکه بتواند عنصري براي نظام بشود تحصيل کند؛بايد از اول راه تا پايان آن مشخص گردد و بداند برنامه‌اش چيست و با آگاهي تمام بيايد جلو و مشاوراني داشته باشد و به نظر من تحول در عرصه آموزش‌هاي حوزويان خيلي مورد انتظار است؛الان ما سعي کرده‌ايم وضع موجود را حفظ نموده و به انتظارات پاسخ بدهيم، اما اين کافي نيست و بايد گام تحولهاي بنيادي هم برداريم و به نظرم شوراي پيشبرد بايد در اين زمينه کميسيون‌هاي غني و فکرهاي مناسبي داشته باشد. در اين صورت تحولاتي چون کتاب، استاد و ساختار، تابع استراتژي‌ها و راهبردهاي حوزه خواهد بود.

منبع: حوزه نيوز