روسيه چرا با زمان راه‌اندازي نيروگاه بوشهر بازي مي‌كند

مينا علي اسلام

کد خبر: ۷۳۹۶۷

تاریخ: ۳۰ آبان ۱۳۸۸ - ۱۶:۱۶

تحول مهم در روابط ايران و روسيه: نيروگاه اتمي بوشهر در سال جاري هم راه‌اندازي نمي‌شود.

اين خبر روز دوشنبه توجه بسياري از تحليلگران را به خود جلب کرد، روس‌ها پس از رايزني ديميتري مدودف و همتاي آمريکايي او، باراک اوباما در حاشيه نشست آسيا ـ اقيانوسيه در سنگاپور پيرامون ايران، اعلام کرده‌اند که تا پايان سال‌جاري ميلادي نيز نيروگاه اتمي بوشهر به مرحله بهره‌برداي نمي‌رسد.

مدودف و اوباما تاکيد کردند که فرصت ايران براي پذيرفتن پيشنهادهاي مذاکره‌کنندگان بين‌المللي پيرامون برنامه‌ هسته‌اي‌ اين کشور در حال به سر رسيدن است. روز بعد از انتشار اين اظهارات، سرگئي شماتکو، وزير انرژي روسيه هم گفت که «برنامه اعلام شده راه‌اندازي اين نيروگاه تا آخر سال 2009 عملي نخواهد شد»، وي دليل اين تاخير مجدد را همانند گذشته بروز برخي مشکلات و مسايل فني عنوان کرده است.

شايد در ظاهر امر چنين به نظر آيد که طرح مشکلات فني براي تاخير در راه‌اندازي نيروگاه بوشهر از جانب روس‌ها ديگر بسيار مضحک شده است اما در اصل اين تحليل به منطق نزديک تر است که باور کنيم روس‌ها بهانه مشکلات فني را هر بار مطرح مي‌کنند تا سياسي بودن اين تاخيرها را نشان دهند.

در واقع مقامات روس در تلاشند با طرح مسائل فني آن هم در مقاطع خاص، تاثير عوامل و پشت صحنه‌هاي سياسي تاخيرها را به تهران يادآوري کنند. درست در زماني که روابط تهران و مسکو تحت تاثير مسائل سياسي داخلي دو کشور يا عامل ثالثي چون ايالات متحد آمريکا قرار مي‌گيرد، دست اندرکاران روس نيروگاه بوشهر به ياد بروز مشکلات فني در راه‌اندازي اين نيروگاه افتاده و از به تاخير افتادن زمان افتتاح سخن مي‌گويند.

وعده‌ها و رويدادها

زمان

امضاي قرارداد ساخت نيروگاه بوشهر با آلمان

(1355)

توقف كار ساخت نيروگاه از سوي آلمان

(1357)

ادامه كار آلماني‌ها در بوشهر

(1360)

توقف كار توسط آلماني‌ها به بهانه حمله موشكي عراق

(1360)

تدوين توافقنامه همكاري با روسيه در سفر هاشمي رفسنجاني به روسيه

(1368)

امضاي موافقتنامه با روسيه براي تكميل نيروگاه

(1371)

تعهد روسيه به اتمام كار نيروگاه تا پايان سال 2000

(1374)

وزير انرژي روسيه: راه‌اندازي نيروگاه بوشهر به دلايل فني يك سال به تاخير مي‌افتد.

(مهر 1382)

مشاور رئيس جمهور روسيه: راه‌اندازي نيروگاه بوشهر تا پايان 2005 انجام مي‌شود

(اسفند 1382)

روميانتسف: نيروگاه بوشهر اواسط 2005 به بهره‌برداري مي‌رسد.

(فروردين 1383)

روسيه: نيروگاه بوشهر سال آينده به طور آزمايشي راه‌اندازي مي‌شود

(فروردين 1383)

رئيس سازمان انرژي اتمي روسيه: نيروگاه بوشهر سال 2006 كارش را آغاز مي‌كند.

(تير 1383)

مدير پروژه ساخت نيروگاه بوشهر: واحد اول نيروگاه بوشهر اواخر سال 84 به بهره‌برداري مي‌رسد

(آذر 1383)

سعيدي: نيروگاه بوشهر سال آينده به بهره‌برداري مي‌رسد

(دي 1383)

رئيس سازمان انرژي اتمي روسيه: سوخت هسته‌اي نيروگاه بوشهر پايان سال جاري ميلادي يا اوايل سال آينده به ايران تحويل مي‌شود

(ارديبهشت 1384)

حدادعادل: ايران و روسيه به راه‌اندازي نيروگاه هسته‌اي بوشهر متعهدند

(آذر 1384)

حسيني: سوخت بوشهر بايد تا ‌٢ هفته‌ ديگر ارسال شود

(اسفند 1385)

روسيه: به دليل تاخير در پرداخت‌هاي ايران افتتاح نيروگاه بوشهر با تاخير مواجه مي‌شود

(فروردين 1386)

متكي: سوخت نيروگاه بوشهر به زودي به ايران ارسال مي‌شود

(شهريور 1386)

پوتين: احداث نيروگاه بوشهر به علت مسائل فناوري آن سخت شده / روسيه به هيچ وجه از ارسال سوخت نيروگاه خودداري نخواهد کرد

(مهر 1386)

لاريجاني: گفتند نيروگاه بوشهر تا ماه آينده راه‌اندازي مي‌شود

(آذر 1386)

روسيه: نيروگاه بوشهر تا كمتر از يك سال ديگر افتتاح نمي‌شود

(آذر 1386)

اتم استروي اكسپورت: نيروگاه بوشهر تا پيش از پايان سال 2008 راه‌اندازي نمي‌شود

(آذر 1386)

متكي: تا تابستان سال آينده نيمي از ظرفيت نيروگاه بوشهر وارد مدار مي‌شود/ به روسها براي راه‌اندازي نيروگاه بوشهر اعتماد داريم

(دي 1386)

نيروگاه بوشهر مهر‌‌٨٧ راه‌اندازي مي‌شود

(بهمن 1386)

يك عضو دوماي روسيه: نمي‌توان تاريخ دقيق راه‌اندازي اين نيروگاه را تعيين كرد

(شهريور 1387)

رئيس اتم استروي اکسپورت: راه اندازي نيروگاه بوشهر «ديماه» برگشت ناپذير خواهد بود

(شهريور 1387)

صالحي: زمان افتتاح نيروگاه بوشهر را نمي‌گويم

(مهر 1387)

متكي: ابهامي درباره تاريخ بهره‌برداري از نيروگاه بوشهر نداريم

(آبان 1387)

كرينكو: روسيه كل نيروگاه بوشهر را در سال 2009 تكميل مي‌كند

(آذر 1387)

قشقاوي: از مراحل اجرايي كارهاي نيروگاه بوشهر راضي هستيم

(دي 1387)

روسيه مصمم است نيروگاه را تا پايان امسال تمام كند

(بهمن 1387)

نيروگاه بوشهر تا سال آينده به طور كامل راه‌اندازي مي‌شود

(بهمن 1387)

مقامات روس + متكي: نيروگاه بوشهر شهريور ماه (سپتامبر) افتتاح مي‌شود

(بهمن 1387 + فروردين 1388)

پيش راه اندازي نيروگاه

اسفند 1387

سخنگوي اتم استروي اكسپورت: به دليل مشكلات مالي افتتاح نيروگاه با تاخير مواجه مي‌شود

(تير 1388)

مدير فني اتم استروي اكسپورت: نيروگاه بوشهر تا آخر 2009 (دي 1388) افتتاح مي‌شود

(آبان 1388)

وزير انرژي روسيه: برنامه اعلام شده راه‌اندازي اين نيروگاه تا آخر سال 2009 عملي نخواهد شد

(آبان 1388)

خبر تعويق در راه‌اندازي بوشهر در حالي گزارش مي‌شود که هنوز تهران هيچ پاسخ رسمي به پيشنهاد آژانس ارائه نداده و علاوه بر طرف‌هاي غربي ايران، روسيه نيز به نسبت گذشته واکنش‌هاي متفاوتي از خود نشان مي‌دهد. اين کشور علاوه بر تاخير در تحويل سيستم موشکي اس- 300 به ايران، به تازگي از گزينه‌هاي ديگري غير از همکاري و گفت و گو سخن مي‌گويد که در صورت بي پاسخ ماندن پيشنهاد آژانس از سوي تهران قابل بررسي و اجرا خواهد بود.

اين شرايط نشان مي‌دهد که علي رغم تمايلي که مسکو به بازي با غرب و بويژه آمريکا بر سر ايران دارد، ادامه شرايط فعلي مي‌تواند مسير بازي را تغيير دهد و کرملين را به واکنش وا دارد. منافع، حرف نخست را در تصميم‌گيري‌هاي کرملين مي‌زند، اگر اين منافع حکم به نزديکي مقطعي يا دائمي با غرب حكم کند، مقامات روس به اين سمت گرايش مي‌يابند و اگر دوري از آمريکا و غرب، تاکيد بر استقلال راي در تصميم‌گيري پيرامون مسائل ايران يا حتي نزديکي چشمگير به تهران منافع بيشتري  را متوجه روسيه کند، طبعا  اين جهت‌گيري‌ را انتخاب خواهد کرد.

اکنون اين ايران است که با سکوت در مقابل ديپلماسي جامعه جهاني و ابهام آفريني در ابعاد مختلف موضوع هسته‌اي‌اش، پاي منافع مسکو را در نزديکي به تهران بسته و کرملين را به واکنش ملزم ساخته است.

برخي معتقدند که کرملين از همکاري در فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران سودي نداشته و با آشکار شدن تاسيسات هسته‌اي قم حتي در مظان اتهام پنهان کاري قرار گرفته است، عده‌اي نيز بي اطلاعي مسکو از تاسيسات جديد قم را زمينه ساز بي اعتمادي روسيه به تهران در روند همکاري‌هاي هسته‌اي دو کشور مي‌دانند.

صرف نظر از دلايلي که مسکو را به بررسي همراهي بيشتر با غرب و سخت گيري بيشتر در قبال ايران وا داشته است، بايد گفت که اکنون رئيس جمهور روسيه بر خلاف تصور مقامات ايران، نگاه مثبتي به روند برنامه‌هاي هسته‌اي تهران ندارد.

تهران با پاسخ ندادن به پيشنهاد آژانس که البته ابتدا از سوي واشنگتن مطرح شد، فرصت بهره‌برداري‌هاي سياسي، اقتصادي، فني و حتي نظامي را از مسکو محروم ساخته ضمن آن که باور غرب را درغير صلح آميز بودن فعاليت‌هاي هسته‌اي خود تقويت کرده است.

اين شرايط مسکو را به چاره‌انديشي وا داشته و همکاري با آمريکا مي‌تواند گزينه مناسبي باشد، البته تاريخ نشان داده که همکاري روسيه و آمريکا مي‌تواند راهکاري مقطعي براي دو کشور در راستاي منافع بيشتر باشد؛ همان طور که اوباما با به تعليق درآوردن استقرار سيستم دفاع موشکي در اروپاي شرقي زمينه جلب نظر و رضايت مسکو در همراهي بر سر ايران را فراهم ساخت اما بطور کامل اين برنامه را از دستور کار خارج نکرد، اقدام متقابل مسکو در به تعليق درآوردن استقرار سيستم موشکي اسکندر نيز در همين چارچوب قابل بررسي است.

اهميت سخنان جديد روساي جمهور روسيه و آمريکا در مورد ايران اين است که دو طرف از برخورد ايران ناراضي‌اند و گزينه‌هاي ديگري غير از ديپلماسي را قابل بررسي اعلام مي‌کنند، در اين شريط بعيد نيست که مسکو و واشنگتن در اجراي تصميمي مشترک عليه ايران همراهي جدي و  بلند مدت داشته باشند.

با اين اوصاف اين سؤال وجود دارد كه تهران در برابر بدقولي‌ها يا تاخيرهاي مسکو از يک سو و فشاري که براي تغيير مسير هسته‌اي ايران وارد مي‌کند از سوي ديگر، چه واکنشي خواهد داشت؟

منبع : هفته نامه میهن