بیش از ده بار روس‌ها زیر قول خود زده‌اند؛

انفعال ایران در برابر استراتژی «تأخیر در راه‌اندازی به دلیل فنی»

شايد در ظاهر امر، چنين به نظر آيد که طرح مشکلات فني براي دیرکرد در راه‌اندازي نيروگاه بوشهر از جانب روس‌ها ديگر بسيار خنده‌دار شده است، اما در اصل اين تحليل به منطق نزديک‌تر است که باور کنيم روس‌ها بهانه مشکلات فني را هر بار مطرح مي‌کنند تا سياسي بودن اين تأخيرها را نشان دهند... با اين اوصاف، اين پرسش هست كه تهران در برابر بدقولي‌ها يا تأخيرهاي مسکو از يک سو و فشاري که براي تغيير مسير هسته‌اي ايران وارد مي‌کند، از سوي ديگر، چه واکنشي خواهد داشت؟

کد خبر: ۷۳۹۶۵

تاریخ: ۳۰ آبان ۱۳۸۸ - ۱۶:۲۶

«تحول مهم در روابط ايران و روسيه: نيروگاه اتمي بوشهر در سال جاري هم راه‌اندازي نمي‌شود.»؛ اين خبر که روز دوشنبه گذشته منتشر شد، توجه بسياري از تحليلگران را به خود جلب کرد. روس‌ها پس از رايزني ديميتري مدودف و همتاي آمريکايي او، باراک اوباما در حاشيه نشست آسيا ـ اقيانوسيه در سنگاپور پيرامون ايران، اعلام کرده‌اند که تا پايان سال ‌جاري ميلادي نيز نيروگاه اتمي بوشهر به مرحله بهره‌برداي نمي‌رسد.

مدودف و اوباما تأکيد کردند که فرصت ايران براي پذيرفتن پيشنهادهاي مذاکره‌کنندگان بين‌المللي پيرامون برنامه‌ هسته‌اي‌ اين کشور در حال به سر رسيدن است. روز پس از انتشار اين اظهارات، سرگئي شماتکو، وزير انرژي روسيه هم گفت که «برنامه اعلام شده راه‌اندازي اين نيروگاه تا آخر سال 2009 عملي نخواهد شد»، وي دليل اين دیرکرد دوباره را همانند گذشته بروز برخي مشکلات و مسايل فني عنوان کرده است.

شايد در ظاهر امر چنين به نظر آيد که طرح مشکلات فني براي تأخير در راه‌اندازي نيروگاه بوشهر از جانب روس‌ها ديگر بسيار خنده‌دار شده، اما در اصل اين تحليل به منطق نزديکتر است که باور کنيم روس‌ها بهانه مشکلات فني را هر بار مطرح مي‌کنند تا سياسي بودن اين تأخيرها را نشان دهند.

در واقع، مقامات روس در تلاشند با طرح مسائل فني آن هم در مقاطع خاص، تأثير عوامل و پشت صحنه‌هاي سياسي تأخيرها را به تهران يادآوري کنند.

وعده‌ها و رويدادها

زمان

امضاي قرارداد ساخت نيروگاه بوشهر با آلمان

(1355)

توقف كار ساخت نيروگاه از سوي آلمان

(1357)

ادامه كار آلماني‌ها در بوشهر

(1360)

توقف كار توسط آلماني‌ها به بهانه حمله موشكي عراق

(1360)

تدوين توافقنامه همكاري با روسيه در سفر هاشمي رفسنجاني به روسيه

(1368)

امضاي موافقتنامه با روسيه براي تكميل نيروگاه

(1371)

تعهد روسيه به اتمام كار نيروگاه تا پايان سال 2000

(1374)

وزير انرژي روسيه: راه‌اندازي نيروگاه بوشهر به دلايل فني يك سال به تأخير مي‌افتد.

(مهر 1382)

مشاور رئيس جمهور روسيه: راه‌اندازي نيروگاه بوشهر تا پايان 2005 انجام مي‌شود

(اسفند 1382)

روميانتسف: نيروگاه بوشهر اواسط 2005 به بهره‌برداري مي‌رسد.

(فروردين 1383)

روسيه: نيروگاه بوشهر سال آينده به طور آزمايشي راه‌اندازي مي‌شود

(فروردين 1383)

رئيس سازمان انرژي اتمي روسيه: نيروگاه بوشهر سال 2006 كارش را آغاز مي‌كند.

(تير 1383)

مدير پروژه ساخت نيروگاه بوشهر: واحد اول نيروگاه بوشهر اواخر سال 84 به بهره‌برداري مي‌رسد

(آذر 1383)

سعيدي:نيروگاه بوشهر سال آينده به بهره‌برداري مي‌رسد

(دي 1383)

رئيس سازمان انرژي اتمي روسيه: سوخت هسته‌اي نيروگاه بوشهر پايان سال جاري ميلادي يا اوايل سال آينده به ايران تحويل مي‌شود

(ارديبهشت 1384)

حدادعادل: ايران و روسيه به راه‌اندازي نيروگاه هسته‌اي بوشهر متعهدند

(آذر 1384)

حسيني: سوخت بوشهر بايد تا ‌٢ هفته‌ ديگر ارسال شود

(اسفند 1385)

روسيه: به دليل تاخير در پرداخت‌هاي ايران افتتاح نيروگاه بوشهر با تأخير مواجه مي‌شود

(فروردين 1386)

متكي: سوخت نيروگاه بوشهر به زودي به ايران ارسال مي‌شود

(شهريور 1386)

پوتين: احداث نيروگاه بوشهر به علت مسائل فناوري آن سخت شده / روسيه به هيچ وجه از ارسال سوخت نيروگاه خودداري نخواهد کرد

(مهر 1386)

لاريجاني: گفتند نيروگاه بوشهر تا ماه آينده راه‌اندازي مي‌شود

(آذر 1386)

روسيه: نيروگاه بوشهر تا كمتر از يك سال ديگر افتتاح نمي‌شود

(آذر 1386)

اتم استروي اكسپورت: نيروگاه بوشهر تا پيش از پايان سال 2008 راه‌اندازي نمي‌شود

(آذر 1386)

متكي: تا تابستان سال آينده نيمي از ظرفيت نيروگاه بوشهر وارد مدار مي‌شود/ به روس‌ها براي راه‌اندازي نيروگاه بوشهر اعتماد داريم

(دي 1386)

نيروگاه بوشهر مهر‌‌٨٧ راه‌اندازي مي‌شود

(بهمن 1386)

يك عضو دوماي روسيه: نمي‌توان تاريخ دقيق راه‌اندازي اين نيروگاه را تعيين كرد

(شهريور 1387)

رئيس اتم استروي اکسپورت: راه اندازي نيروگاه بوشهر «ديماه» برگشت ناپذير خواهد بود

(شهريور 1387)

صالحي: زمان افتتاح نيروگاه بوشهر را نمي‌گويم

(مهر 1387)

متكي: ابهامي درباره تاريخ بهره‌برداري از نيروگاه بوشهر نداريم

(آبان 1387)

كرينكو: روسيه كل نيروگاه بوشهر را در سال 2009 تكميل مي‌كند

(آذر 1387)

قشقاوي: از مراحل اجرايي كارهاي نيروگاه بوشهر راضي هستيم

(دي 1387)

روسيه مصمم است نيروگاه را تا پايان امسال تمام كند

(بهمن 1387)

نيروگاه بوشهر تا سال آينده به طور كامل راه‌اندازي مي‌شود

(بهمن 1387)

مقامات روس + متكي: نيروگاه بوشهر شهريور ماه (سپتامبر) افتتاح مي‌شود

(بهمن 1387 + فروردين 1388)

پيش راه‌اندازي نيروگاه

اسفند 1387

سخنگوي اتم استروي اكسپورت: به دليل مشكلات مالي افتتاح نيروگاه با تأخير روبه‌رو مي‌شود

(تير 1388)

مدير فني اتم استروي اكسپورت: نيروگاه بوشهر تا آخر 2009 (دي 1388) افتتاح مي‌شود

(آبان 1388)

وزير انرژي روسيه: برنامه اعلام شده راه‌اندازي اين نيروگاه تا آخر سال 2009 عملي نخواهد شد

(آبان 1388)

خبر تعويق در راه‌اندازي بوشهر در حالي گزارش مي‌شود که هنوز تهران هيچ پاسخ رسمي به پيشنهاد آژانس نداده و علاوه بر طرف‌هاي غربي ايران، روسيه نيز به نسبت گذشته واکنش‌هاي متفاوتي از خود نشان مي‌دهد. اين کشور علاوه بر تأخير در تحويل سيستم موشکي اس- 300 به ايران، به تازگي از گزينه‌هاي ديگري غير از همکاري و گفت‌وگو سخن مي‌گويد که در صورت بي پاسخ ماندن پيشنهاد آژانس از سوي تهران قابل بررسي و اجرا خواهد بود.

اين شرايط نشان مي‌دهد که به رغم تمايلي که مسکو به بازي با غرب و به ويژه آمريکا بر سر ايران دارد، ادامه شرايط فعلي مي‌تواند مسير بازي را تغيير دهد و کرملين را به واکنش وادارد. منافع، حرف نخست را در تصميم‌گيري‌هاي کرملين مي‌زند، اگر اين منافع حکم به نزديکي مقطعي يا دایمي با غرب حكم کند، مقامات روس به اين سمت گرايش مي‌يابند و اگر دوري از آمريکا و غرب، تأکيد بر استقلال رأي در تصميم‌گيري پيرامون مسائل ايران يا حتي نزديکي چشمگير به تهران منافع بيشتري را متوجه روسيه کند، طبعا  اين جهت‌گيري‌ را برخواهد گزید.

صرف نظر از دلايلي که مسکو را به بررسي همراهي بيشتر با غرب و سختگيري بيشتر در قبال ايران واداشته است، بايد گفت که اکنون رئيس‌جمهور روسيه بر خلاف تصور مقامات ايران، نگاه مثبتي به روند برنامه‌هاي هسته‌اي تهران ندارد.

اين شرايط مسکو را به چاره‌انديشي واداشته و همکاري با آمريکا مي‌تواند گزينه مناسبي باشد، البته تاريخ نشان داده که همکاري روسيه و آمريکا، مي‌تواند راهکاري مقطعي براي دو کشور در راستاي منافع بيشتر باشد؛ همان گونه که اوباما با به تعليق درآوردن استقرار سيستم دفاع موشکي در اروپاي شرقي زمينه جلب نظر و رضايت مسکو در همراهي بر سر ايران را فراهم ساخت، اما به طور کامل اين برنامه را از دستور کار خارج نکرد، اقدام متقابل مسکو در به تعليق درآوردن استقرار سيستم موشکي اسکندر نيز در همين چهارچوب قابل بررسي است.

با اين اوصاف، اين پرسش وجود دارد كه تهران در برابر بدقولي‌ها يا تأخيرهاي مسکو از يک سو و فشاري که براي تغيير مسير هسته‌اي ايران وارد مي‌کند از سوي ديگر، چه واکنشي خواهد داشت؟

متن كامل را در ستون مقالاب بخوانيد.