جوابیه اداره محیط زیست گلستان به یک خبر و پاسخ مستند «تابناک»؛

«سموم دفن شده، جزئی و ناچیز بود و پاکسازی شد»/ چگونه ممکن است چندهزار برابر میزان مجاز، جزئی و ناچیز باشد؟!

در پی درج خبری با تیتر «تولید و دفن سموم غیرقانونی در گرگان و واکنش عجیب سازمان حفاظت محیط زیست!»، اداره کل حفاظت محیط زیست استان گلستان، جوابیه‌ای صادر کرد که به جهت وجود برخی مطالب خلاف واقع، «تابناک» را بر آن داشت تا نکات مستندی را در رد آنها جهت تنویر افکار عمومی منتشر نماید.

کد خبر: ۷۱۱۹۷۸

تاریخ: ۲۱ تير ۱۳۹۶ - ۲۰:۴۸

در پی درج خبری با تیتر «تولید و دفن سموم غیرقانونی در گرگان و واکنش عجیب سازمان حفاظت محیط زیست!»، اداره کل حفاظت محیط زیست استان گلستان جوابیه‌ای صادر کرد که وفق قانون عینا درج می‌شود؛ با این ملاحظه که جا دارد پیشاپیش از توهین‌ها و بی احترامی‌های درج شده در متن ایشان، از مخاطبان گرامی پوزش خواسته و در ادامه، نکات مستندی را در رد برخی ادعاهای مطرح در این جوابیه، جهت تنویر افکار عمومی منتشر نماییم.

به گزارش «تابناک»، متن این جوابیه که حتی نام نگارنده زیر آن درج نشده و تنها عنوان «اداره روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان» را یدک می‌کشد و فرازهایی از آن فرسخ ها با واقعیت، اصول اخلاقی و حتی آیین نگارشی فاصله دارد، به این شرح است. با این توضیح که به پیوست آن، توضیحات «تابناک» به همراه مستنداتی ارائه شده که امیدواریم در روشن کردن ابعاد پنهان ماجرا کارگر واقع شود.

با احترام، در پی درج خبری با تیتر " تولید و دفن سموم غیرقانونی در گرگان و واکنش عجیب سازمان حفاظت محیط زیست ! " به شماره خبر 708987 به تاریخ 14 تیرماه 1396 تحت عنوان طبق ماده 23 قانون مطبوعات، برای تنویر افکار عمومی در این خصوص، پاسخ ارسالی این اداره کل بدون هیچ دست خوردگی و ویرایش اطلاع رسانی گردد.

بدیهی است موارد ذیل در پاسخ به ابهامات و پرسش های مطرح شده در خبر مذکور می باشد که به طور شفاف به آن پرداخته شده است.

سئوال: دو شرکت تولید کننده سم که با یکدیگر در ارتباط اند، سم تولید می کنند

جوابیه: شرکت اول در گرگان درزمان قدیم از 50 سال پیش در زمینه تولید سموم فعالیت داشته و ازسال 1373 ( بیست و سه سال پیش) به علت رشد و توسعه شهر گرگان و قرار گرفتن در محدوده و حریم شهر تعطیل ومنحل شده است. کارخانه دوم با مجوز قانونی در یکی از شهرک های صنعتی استان در سال 1378 تأسیس و به بهره داری رسید.

سئوال: بسیاری از انواع سمومِ ناکارآمد که باید با رعایت اصول و قواعدی، خنثی و بی اثر شوند در خاک دفن می‌شوند. اتفاقی در ابعاد بزرگ که به باور برخی کارشناسان، آلودگی خاک و آب های زیرزمینی در مناطق مجاور این دو شرکت را در پی داشته است.

جوابیه: به استناد گزارش و خبر فردی، حسب دستور مراجع قضایی استان بلافاصله در تاریخ 07/10/95 معاون فنی باتفاق تیم کارشناسی و بازرسی اداره کل حفاظت محیط زیست استان، به مکان های مورد نظر عزیمت وپس از حفاری،کنده کاری و خاکبرداری در 7نقطه در اعماق 5/1 تا 2 متری، در محوطه ها ی دو شرکت ،قوطی فلزی، بشکه و بسته های نگهداری سموم و آثار جرم کشف نشد که نشان دهنده عدم دفن سموم ناکارآمد و یا سموم فاسد در محوطه های دو شرکت می باشد.

بنابراین، گزارش مخبر مبنی بر دفن سموم در محوطه های دو شرکت مذکور، کذب و بی اساس بوده است.

ولکن مسئله در همین حد اکتفا نشد بلکه با نگرش دقیق تر و همچنین عدم امکان سنجش سموم در خاک توسط آزمایشگاه محیط زیست، نمونه های خاک از عمق و سطح خاک محوطه دو شرکت به آزمایشگاه معتمد سازمان حفاظت محیط زیست برای آزمون سموم در خاک، ارسال شد.

به استناد گزارش آزمایشگاه معتمد، هیچیگونه سموم فسفره و کلره در خاک محوطه دو شرکت یافت نشد. لذا برای دقت بیشتر، مجدداً نمونه های خاک به آزمایشگاه معتمد دیگری ارسال شد. بر اساس گزارش آزمایشگاه معتمد دوم،در محوطه شرکت جدید، سمومی شناسایی و یافت نشد اما در نمونه خاک شرکت قدیمی و منحل شده، برخی به مقادیر ناچیز و جزئی در لایه سطحی خاک شناسایی شد که آن زمین قبلا کشاورزی بوده که علی ایحال بر حسب وظیفه از سوی محیط زیست استان، با شرکت قدیمی و منحل شده، مکاتبه و اعلام شد خاک قسمتی از کارخانه که به بعضی سموم آلوده است را پاکسازی نماید که شرکت مذکور،خاک های آلوده را برداشت و به منظور پاکسازی و رفع آلودگی از دو تکنیک پالایش صحرایی و پالایش حرارتی استفاده نمود.

در روش پالایش صحرایی، خاک برداشته شده در سطح زمین پخش شد و چندین روز در معرض آفتاب قرار گرفت. توسط فرایند های طبیعی (زیستی و نوری) با استفاده از نور خورشید و موجودات میکرو سکپی، آلاینده ها، پاکسازی شدند اما به همین تکنیک اکتفا نشد برای اطمینان بیشتر و پاکسازی کامل خاک، از روش پالایش حرارتی هم استفاده شد. شرکت تولید کننده سم جدید، مجهز به تجهیزات پسماند سوز است که طی فرآیندی خاک پس از پایش صحرایی توسط گونی ها ی مقاوم و مخصوص از محوطه شرکت قدیمی به شرکت جدید تولید کننده سموم جهت امحاء و بی خطر سازی، حمل و انتقال داده شد. پسماند سوز مجهز به سه فیلتر می باشد که آلودگی از سه طریق کنترل و مهار می شود. ابتدا بخارات و بو در کوره سوزانده می شوند و هم با استفاده از فواره های آبشویی، شستشو داده می شوند و هم از کربن فعال( بوگیر ) عبور می نمایند.

سئوال ـ مسئولان محیط زیست با یکی دیگر از واحد ها و صنایع آلاینده استان مماشات نموده است.

جوابیه: به هیچ وجه اغماض و مماشاتی در کار نبوده و همانطوری که توضیح داده شده است،کذب و بی اساس بودن خبر فوق را می رساند

سئوال -در نمونه های برداشته شده از شرکت های استان گلستان، غلظتی چند هزار برابر حد مجاز نشان می‌داد. بماند که به گفته کارشناسان، کشف نشدن سموم فسفره در محل های نمونه برداری می‌تواند ناشی از نیمه عمر پایین این سموم باشد.

جوابیه: فقط درمکان شرکت قدیمی که حدود 23 سال پیش منحل شده، مقداری ناچیز و جزئی آلودگی سموم در خاک سطحی، شناسایی شد. در لایه عمقی به استناد نتایج هردو آزمایشگاه معتمد، آلودگی سموم در خاک عمقی شناسایی نشد. واحد یاد شده در گذشته ای دور ( 23 سال قبل ) فعالیت داشته است در آن مقطع زمانی،با توجه به قدیمی بودن تکنولوژی،خاکی بودن محوطه، عدم دقت و سهل انگاری کارگران، نشت سموم و... مقداری سموم در خاک سطحی محوطه،دور از انتظار نبوده است.

با این شرایط، با دو تکنیک، خاک های سطحی محوطه شرکت قدیمی و منحل شده،پاکسازی شده است. از طرفی خاک محوطه شرکت قدیمی، رسی و نفوذ ناپذیر است بنابراین سموم نمی تواند در خاک نفوذ و حرکت نماید. خاک رس به عنوان آستر و عایق عمل می کند و مانع حرکت و جابجایی و انتقال سموم و مواد آلاینده در خاک می شود.

سئوال -انتظار می‌رفت عواقب سنگینی متوجه شرکت های متخلف، آزمایشگاه دروغگو و حتی مسئولان قصور کننده در کنترل این صنایع آلاینده شود. علاوه بر اینکه نشان می‌داد، دیگر آزمایشگاه معتمد سازمان در این خطه، به شدت غیر قابل اعتماد است و احتمالا در پس پرده گزارش‌هایش، مسائل قابل پیگیری زیادی وجود دارد

جوابیه: موضوع اعلام نتایج متفاوت دو آزمایشگاه معتمد به سازمان مرکزی منعکس شد.سازمان مرکزی محیط زیست اعلام نمود چون نمونه ها همزمان به دو آزمایشگاه معتمد ارسال نشده است نمی توان قضاوت نمود. آزمایشگاه معتمد اول اعلام نموده بود سموم فسفره و کلره در نمونه های خاک هر دو شرکت، شناسایی نشده است اما محیط زیست استان، نمونه ها را بعد از آن برای آزمایشگاه معتمد دوم ارسال نمود که به استناد نتایج اعلام شده، در شرکت جدید ، سموم شناسایی نشد اما در شرکت منحل شده قدیمی، مقداری سموم ناچیز و جزئی یافت شد که به شرکت مذکور اعلام و با دو تکنیک، خاک سطحی پاکسازی و رفع آلودگی شده است.

اتهام شرکت، دفن سموم فاسد در محوطه دو شرکت بوده است اما آثار جرم یافت نشده بود محیط زیست استان برای آلودگی خاک سطحی شرکت قدیمی، موضوع را به صورت جدی در دستور کار قرار داده بود وقصوری صورت نگرفته است. متاسفانه وقتی کارگزاران یک خبر گزاری به اصطلاح حرفه ای ! نگرش قشری داشته باشند تهمت زدن و افترابرای ایشان عادی جلوه می کند کلمه دروغگو بودن شرکت های آزمایشگاه معتمد واقعاً الفاظ درستی نیست که بکار گرفته می شود.

سئوال: مسئولان محیط زیست استان، «تنها» رأی به پاکسازی محل های آلوده شده توسط شرکت آلاینده داد، بی آنکه حتی مجازاتی برای این شرکت ها در نظر بگیرد؛ حکمی عجیب که به نوعی دست قاضی پرونده را در اعمال مجازات های شدیدتر بست.

جوابیه: اتهام دو شرکت، دفن سموم فاسد بوده است طی بررسی میدانی انجام شده که در فوق به آن اشاره شد آثار جرم مبنی بر دفن سموم فاسد یافت نشد. بنابراین ضرورتی هم ندارد شرکت قدیمی به دلیل داشتن مقادیری سموم ناچیز در خاک سطحی، آن هم در گذشته( 23 سال قبل ) که ناشی از قدیمی بودن تکنولوژی، نشت سموم و... مجازات شود ضمنا در آن سالها (23 سال قبل) استانداردی برای سموم در خاک تدوین نگردیده بود. خاک آلوده سطحی در شرکت منحل شده، هم پاکسازی شده است. لذا در این خصوص توهین به استقلال قضات شریف در اعمال مجازات را زیر سوال بردن توسط خبر گزاری غیر حرفه ای و ناآگاه را، چه می توان گفت نمی‌دانیم؟!

سئوال: اتفاقی که برخی بر این باورند، ممکن است ناشی از اعمال فشار برخی مسئولان سیاسی استان در این پرونده یا دلایل مشابه باشد اما دلیلش هرچه باشد، قطعا پیام ناخوشایندی برای دوستداران محیط زیست و اهالی استان مخابره می‌کند

جوابیه: هیچگونه فشاری از سوی مسئولان استانی نبوده است و این موضوع صدر در صد تکذیب می گردد. این نوع ادبیات تخریبی از سوی دروغ پردازان خبر ساز،تازگی ندارد.

سئوال: حکایتی تلخ که اگر شکایت یک شهروند مسئول نبود، چه بسا هرگز کشف نمی‌شد تا روز به روز بر ابعاد شوم آن افزوده شده و چه بسا با رقم خوردن فاجعه ای بزرگ، بر همگان آشکار شود.

جوابیه: اتهام شرکت دفن سموم بوده است.مخبر به گفته مسئولین شرکت تولید کننده سموم ، به علت اعتیاد از شرکت اخراج شده بود شوربختانه برای خبر گزاری مذکور افراد اخراجی و مسئله دار، شهروند مسئول قلمداد می گرددکه ان شاء الله مبارک فرهنگ جدید تابناک است. با این شرایط،محیط زیست استان، فارغ از اعتیاد و یا عدم اعتیاد مخبر،موضوع را به صورت جدی پیگیری نموده و طبق ضوابط اقدام نموده است.

در نهایت اتهام شرکت مذکور به دفن سموم فاسد در محوطه شرکت، موضوع توسط محیط زیست استان به صورت جدی در دستور کار قرار گرفت و پیگیری لازم گردید و قصوری هم صورت نگرفته است. متاسفانه تهمت زدن و دروغ پردازی علیه شرکت های تولیدی و صنعتی توسط رسانه های واهی و پوچ توسط خبرگزاری های زنجیره ای باصطلاح حرفه ای !! با نگرش تخریبی و قشری و خلاف رویه و سیره اصلاحی و متضاد با فرمایشات مقام معظم رهبری مدظله العالی که سال تولید و اشتغال نامگذاری شده، می باشد و کلمه دروغگو بودن شرکت آزمایشگاه معتمد، واقعا الفاظ درستی نیست که توسط این گونه خبرگزاری ها بکار گرفته شده است، جای تعجب ندارد

در پایان دو بیت از حضرت مولانا تقدیم می گردد ، باشد که مفید واقع شود.

ای دریده پوستین یوسفان                       گرگ برخیزی از این خواب گران
چون غرض آمد هنر پوشیده شد            صد حجاب از دل به سوی دیده شد

والعاقبه للمتقین
اداره روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان

توضیحات «تابناک»؛ کاش پیش از انکار و هجمه، اسناد خودتان را مرور می‌کردید!

در این جوابیه، اتهامات و توهین‌های جدی و فراوانی متوجه سایت خبری تحلیلی «تابناک» و نگارنده خبر شده که قابل پیگرد قانونی هم هست؛ اما اگر با صرف نظر از این موارد، قضاوت را به مخاطبان واگذار نماییم، با انبوهی از اطلاعات ناصحیح در جوابیه تفصیلی مدیران حفاظت محیط زیست استان گلستان مواجه خواهیم بود که جای شگفتی دارد؛ آنقدر که به نظر می‌رسد، مدیران این اداره حتی زحمت مطالعه مکاتبات اداری خود پیرامون این پرونده را هم متقبل نشده‌اند، وگرنه این چنین همه چیز را منکر نشده و جوابیه آکنده از اشتباه صادر نمی‌کردند.

بنابراین، بد نیست چند نکته کوتاه و موجز را بر پایه مستنداتی که در اختیار «تابناک» قرار گرفته و در خبر نخست به آن اشاره شده بود، مرور کرده و یادآور شویم، بلکه مشخص شود چه اتفاقی در گلستان رخ داده و مدیران محیط زیست استان چه چیزی را تکذیب می‌کنند؛

* برای شروع بد نیست سری به نامه‌ای بزنیم که خطاب به مدیرکل دفتر پایش فراگیر سازمان حفاظت محیط زیست کشور نوشته شده و در انتهای آن، نام مدیرکل استان گلستان به چشم می‌خورد و در متن آن، دست کم چند نمونه از موارد تکذیب شده در جوابیه فوق، مورد تأیید قرار گرفته است؛ مثل اسامی دو شرکت، نمونه برداری از آنها به دستور مقام قضایی (و نه بر اساس تشخیص و بازرسی های روتین سازمان یا هر عمل حفاظتی دیگری از طرف محیط زیست) و البته پاک، طیب و طاهر بودن نمونه ها از هرگونه سم، وفق نظر آزمایشگاه معتمد سازمان! آن همه نمونه هایی که بر اساس این نامه، از آنها بوی سم استشمام می‌شده است. موضوعی شک برانگیز که در بند بعدی نامه به راستی آزمایی منجر شده تا «همان نمونه های خاک» به آزمایشگاه معتمد دیگری ارسال شده و پرده از راز بزرگ دفن دست کم سیزده نوع سم برداشته شود. دقت کنید که بر خلاف جوابیه، «همان نمونه خاک» به آزمایشگاه دوم ارسال شده و باز بر خلاف جوابیه، سیزده نوع سم، آن هم در «غلظت های بالا» کشف شده است؛ بنابراین، چگونه است که مدیران استانی اکنون مدعی هستند هیچ سمی کشف نشده و بر «تابناک» می‌تازند که چرا نوشته آزمایشگاه نخست نتایج دروغین منتشر کرده؟ آیا بر اساس این سند، چیزی غیر از این برداشت می‌شود؟!

* از جمله دیگر مواردی که بر اساس نامه فوق قابل تأمل است، اشاره مستقیم مدیران استان به تأثیر نتایج متفاوت دو آزمایشگاه معتمد سازمان(!) در پدید آوردن اختلال در فرآیند بررسی قضایی پرونده است؛ آنقدر که به مدیر سازمان کشوری نامه نوشته اند و از وی خواسته اند به قید فوریت به این اشکال رسیدگی کنند. با این حساب، جا دارد از ایشان بپرسیم چگونه اکنون همه این مستندات را فراموش کرده‌اند و به بخشی از گزارش «تابناک» که در آن به تأثیر گذاری عملکرد ایشان بر حکم اشاره شده، خرده می‌گیرند و خود را در جایگاه مدعی العموم قرار داده و این سطور را «توهین به استقلال قضات» تعبیر می‌کنند؟! آیا این اقدام ایشان را می‌توان در قالب وظایفشان در راستای حفاظت محیط زیست تعبیر کرد یا تلاشی جدید برای لاپوشانی حقیقتی است که حالا رسانه‌ای شده و به اطلاع عموم رسیده؟!

* بر خلاف ادعای مطرح در جوابیه اداره کل گلستان، «تابناک» ادعایی درباره غیرقانونی بودن دو مجموعه تولیدی سم در استان گلستان نداشته و تنها به بیان مطالبی در خصوص دفن سموم، آن هم در ابعاد بزرگ و برپایه مستندات اکتفا نموده است. این در حالی است که مدیران محیط زیست گلستان بهتر از هر کسی می‌دانند در یکی از واحدهای تولید کننده سم که حوادث یاد شده در بطنش رقم خورده، گزارش مستندی وجود دارد که حاکی از دایر کردن خط تولید جدیدی در محل این واحد برای تولید واکس میوه است. واکسی که بسیاری از مردم همراه با میوه می‌خورند اما نمی‌دانند در این واحد خاص، در ظروف آلوده به سموم خطرناک تولید می‌شود و این چیزی است که در گزارش سازمان آمده اما مدیران ترجیح داده‌اند ندید گرفته و به جایش به رسانه های مطرح کننده واقعیت های پنهان، بتازند!

* بر خلاف آنچه اداره کل استان گزارش شهروند مسئول (که در جوابیه از وی با عنوان «مخبر» یاد کرده و اتهاماتی حقوقی به وی نسبت داده‌اند که قابل پیگیری حقوقی و قضایی است) درباره دفن سموم را کذب خوانده، گزارش رسمی آزمایشگاه (سند ذیل) به صراحت به کشف 13 سم پایدار در نمونه های برداشته شده از محل کارخانه اشاره کرده و نه تنها میزان سموم کشف شده در نمونه ها را یادآوری کرده، که در ادامه، «چند هزار برابر حد مجاز» بودن برخی از سموم را مورد اشاره قرار داده و نتیجه گرفته که «مبین دفع غیراصولی سموم مذکور در مقادیر قابل ملاحظه می‌باشد». بر این اساس آیا جا ندارد که اهالی استان گلستان، از مسئولانی که امنیت جانشان را عهده دار هستند بپرسند چه چیزی را منکر هستند و به چه قیمتی این حقایق را ندید می‌گیرند؟ نکند مدیرکل استان این نامه که در 19 اسفند سال گذشته به دبیرخانه اداره کل استان وارد شده را ندیده‌اند؟!

* اکنون بد نیست سند دیگری را مرور کنیم که مدیران استان آن را ندید گرفته یا دست کم در زمان تنظیم جوابیه تند و تیزشان، تصور کرده‌اند جز خودشان کسی از وجودش آگاهی ندارد؛ نامه ای که مدیرکل استان به رئیس اداره محیط زیست شهرستان گرگان که در فرازی از آن به وضوح به کشف مقادیر متنابهی از سموم پایدار کلره (نقل به مضمون: "بعضا چند هزار برابر حدود مجاز") و همچنین «خطر فوق العاده» این سموم اشاره شده و از آن اداره خواسته که مراتب را به استحضار مقام قضایی برساند. مواردی که در کمال شگفتی در جوابیه صادره به کل انکار شده تا به زعم ایشان، «تابناک» قشری نگر و خبرساز خواند شود!

* یکی از موارد عجیبی که چندبار در جوابیه اداره کل حفاظت محیط زیست گلستان تکرار شده، یافت نشدن هرگونه سم دفن شده در محل هایی است که یک شهروند مسئول گزارش داده بود، در حالی که بر اساس اسناد آمده در بالا، کذب بودن این ادعا مشخص شده است؛ اما محض یادآوری به مسئولان این اداره و آگاهی عموم مردم، به ویژه اهالی استان گلستان، بد نیست به سند دیگری نیز اشاره نماییم؛ نامه ای که پس از کشف مقادیر متنابهی از سموم خیلی خطرناک در نمونه برداری های اولیه، مدیرکل استان به یکی از مقامات سازمان محیط زیست کشور نوشته و در آن متذکر شده که هزینه کند و کاوهای ثانویه (که با استفاده از بیل مکانیکی و پیکور صورت گرفته [تا بتن ریزی صورت گرفته را تخریب نمایند]) بیست میلیون تومان شده است.

براستی آیا کسی حاضر است برای رسیدن به اعماق چند ده متری زمین، این همه هزینه کرده، نماینده دادستانی و نیروی انتظامی را به محل بکشاند و همه امور را با سازمان کشوری هماهنگ نماید، در حالی که اکنون مدعی است در نمونه برداری اولیه کذب بودن همه چیز ثابت شده بود؟!

* حال بیایید کمی از ارائه مستندات دور شده و برخی دیگر از موارد مورد اشاره در جوابیه را نیز مرور نماییم. مثل شیوه پاکسازی خاک های آلوده. ابتدا پخش کردن خاک های آلوده به سموم بسیار خطرناک در سطح زمین تا نور خورشید و موجودات میکروسکوپی آلانیده را از بین ببرند و سپس انتقال این خاک ها با گونی مخصوص به محل کارخانه جدید و سوزاندن آن؛ شیوه‌ای که معلوم نیست بر اساس کدام پروتکل جهانی برای احیای امثال د.د.ت به کار بسته شده است و آیا به آلوده شدن خاک در سطوحی که آلودگی پخش شده، منجر شده است یا نه؟

اتفاقی که امیدواریم دست کم بی حضور ناظران ذیصلاح رخ نداده باشد و به انتقال آلودگی از یک نقطه از استان به نقطه ای دیگر منجر نشده باشد، اما علاوه بر آن، حاوی یک ابهام بزرگ نیز هست؛ اینکه چگونه و بر اساس کدام نمونه برداری ها و پایش ها، متوجه شده‌اند خاک کدام نواحی آلوده است که با این شیوه های فوق مدرن رفع آلودگی نمودند؟! آیا با این دست اقدامات، می‌توان امیدوار بود که آلودگی پاک شده و از آن مهم تر، آیا قابل توجیه است که آلودگی های قابل رفع با آفتاب دادن را در گونی های مخصوص ریخت و به جای دیگری منتقل کرد و سوزاند و این همه هزینه به بار آورد؟ براستی مدیران آن شرکت مذکور که حاضر به تقبل چنین هزینه ای هستند، چرا سموم خود را در خاک دفن می‌کنند؟؟

* این ادعا هم در نوع خود بسیار قابل تأمل است: «خاک محوطه شرکت رسی و نفوذناپذیر است بنابراین سموم نمی‌تواند در خاک نفوذ و حرکت کند»؛ ادعایی که معلوم طرح آن با توجه به انکار وجود سم و دفن آن در زمین، چه هدفی را دنبال می‌کرده اما فارغ از آن، بی شباهت به کشف جدید علمی نیست! کشفی که البته یکبار پیشتر در کشورمان مورد استفاده هم قرار گرفته و موجب شده بخشی از سازند گچساران در بستر دریاچه یک سد عظیم قرار گرفته و با تکیه بر «نفوذ ناپذیر بودن لایه رسی ریخته شده روی سازند تبخیری»، مانع از شور شدن آب سد و رود کارون شود اما صد افسوس که شسکت خورد! بماند که مدیران محیط زیست استان گلستان این کشف را ارتقا داده و رس را عایقی در برابر سموم هم خوانده‌اند؛ ادعایی که باید امیدوار باشیم به گوش مسئولان شاغل در دفع زباله نرسد که در آن صورت، انواع و اقسام زباله ها (از صنعتی گرفته تا خانگی، از بیمارستانی تا نفتی و...) با لایه ای از رس به زمین سپرده خواهند شد!

در پایان بد نیست مورد دیگری را نیز یادآور شویم که البته نه ارتباطی به بحث دفن زباله دارد و از جنس دیگر اشکالات وارد به عملکرد مجموعه محیط زیست استان گلستان و جوابیه شان، که از نوع «ادبی» است. اشاره به دو بیت نقل شده از حضرت مولانا در انتهای جوابیه سراسر پر اشکال و خارج از شمول قواعد و اصول ایشان که ابراز امیدواری نموده‌اند «مفید واقع شود» اما در کمال تاسف، در این مورد نیز فراموش کرده‌اند سری به اسناد بزنند. این را می‌شود از کنار هم قرار دادن دو بیت مجزا از دو شعر دریافت که احتمالا کنار هم قرار گرفتنشان برای مرحوم مؤلف هم محل شگفتی خواهد بود، چه برسد به ما و خوانندگان جوابیه ایشان!

ابیاتی که جا دارد از ایشان بخواهیم یک بار مطالعه شان کنند تا دیگر در نگارش هیچ جوابیه ای با غرض عمل نکرده و مستندات فراوانی که وجود دارد (در این مورد خاص، «تابناک» در نگارش گزارش نخست به وجود مستندات اشاره و از انتشارشان چشم پوشی کرده بود؛ همانطور که فعلا از انتشار دیگر مستندات این پرونده چشم پوشی می‌کند) را ندید نگیرند، بلکه به این شیوه حجاب مقابل دیدگانشان قرار نگرفته و بر همه شمشیر نکشند!

والعاقبه للمتقین