دور شدن صنعت از هدف چشم انداز ۱۴۰۴

هنگامی که سند چشم انداز ۱۴۰۴ در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۸۲ توسط رهبر معظم انقلاب به قوای سه گانه ابلاغ شد برای هر بخش اهدافی تعیین شده بود که ایران باید در افق ۱۴۰۴ به آن اهداف دست می‌یافت. از جمله بخش‌های مدنظر در این سند، بخش صنعت بود. یکی از اهداف بخش صنعت این بود که در سال ۱۴۰۴ رقابت پذیر و منطبق با استانداردهای بین المللی باشد. آمار‌ها نشان می‌دهد که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴ قدرت رقابت صنعتی ایران کاهش یافته است.

کد خبر: ۷۱۰۰۱۴

تاریخ: ۱۸ تير ۱۳۹۶ - ۱۷:۴۶

هنگامی که سند چشم انداز 1404 در تاریخ 13 آبان 1382 توسط رهبر معظم انقلاب به قوای سه گانه ابلاغ شد برای هر بخش اهدافی تعیین شده بود که ایران باید در افق 1404 به آن اهداف دست می یافت. از جمله بخش های مدنظر در این سند، بخش صنعت بود. یکی از اهداف بخش صنعت این بود که در سال 1404 رقابت پذیر و منطبق با استانداردهای بین المللی باشد. آمارها نشان می دهد که بین سال های 2010 تا 2014 قدرت رقابت صنعتی ایران کاهش یافته است.

به گزارش تابناک اقتصادی، سند چشم انداز بیست ساله ایران در افق 1404 در مورخه 13 آبان 1382 توسط رهبر معظم انقلاب به قوای سه گانه ابلاغ شد. در این سند برای هر بخش اهدافی در نظر گرفته شده بود و قرار بود مسئولین با در نظر گرفتن این اهداف تمام تلاش خود را به کار بگیرند تا ایران بعد از 20 سال در سال 1404 به این اهداف برسد و جایگاه های مناسبی را در بخش های مختلف در بین کشورهای منطقه به خود اختصاص دهد.

از جمله بخش های مدنظر این سند، بخش صنعت، معدن و تجارت بود. اهداف چشم انداز جمهوری اسلامی ایران در بخش صنعت، معدن و تجارت در سال 1404 به شرح زیر بود:

دارای جایگاه اول صنعتی، معدنی و تجاری در منطقه، دارای اقتصاد متنوع با سهم غالب بخش غیرنفتی و غیردولتی، رقابت پذیر و منطبق با استانداردهای بین المللی، توسعه یافته بر اساس فناوری های پیشرفته، متنوع در تولیدات صادراتی و دارای توازن تجاری در صادرات غیرنفتی و واردات.

همان گونه که ملاحظه می گردد یکی از چشم اندازهای این سند برای بخش صنعت، معدن و تجارت رقابت پذیری و منطبق شدن این بخش با استانداردهای بین المللی است. بررسی آخرین گزارش شاخص عملکرد رقابت صنعتی، نشان می دهد که قدرت ایران در زمینه رقابت صنعتی با سایر کشورها طی سال های 2010 تا 2014 کاهش یافته است. در ابتدا به توضیح کوتاهی پیرامون این شاخص خواهیم پرداخت و سپس جایگاه ایران در این شاخص طی سال های 2010 تا 2014 را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

شاخص عملکرد صنعتی یکی از شاخص هایی است که برای ارزیابی توان رقابت و عملکرد صنعتی اقتصادهای مختلف مورد استفاده قرار می گیرد. در این شاخص با بهره گیری از مجموعه ای از زیرشاخص ها، توان تولید و صادرات کالاهای صنعتی یک اقتصاد مورد سنجش و ارزیابی قرار می گیرد و با سایر کشورها مقایسه می شود. سازمان توسعه صنعتی ملل متحد که سابقه ای طولانی در تعیین عملکرد صنعتی کشورها دارد، نخستین بار در گزارش توسعه 2002-2003 شاخص عملکرد رقابت صنعتی را با هدف تعیین توان تولید و صادرات کشورها مطرح کرد.

قدرت هر کشور در زمینه رقابت صنعتی با سایر کشورها در حوزه تولیدات صنعتی با عددی بین صفر تا یک اندازه‌گیری می‌شود، هرچه این رقم به عدد یک نزدیک ‌تر باشد نشانگر قدرت بیشتر آن کشور در عملکرد رقابت صنعتی است. اطلاع از آخرین وضعیت کشورها در این شاخص می ‌تواند نقش بسزایی در تصمیم ‌گیری ‌های اقتصادی سرمایه‌ گذاران و فعالان تجاری و دیگر ذی ‌نفعان داشته باشد و این امکان را به وجود آورد تا زمینه بهبود تصمیم ‌ها و سیاست‌ گذاری‌ های مرتبط با فضای کسب و کار را فراهم کند.

آخرین گزارش شاخص عملکرد رقابت صنعتی در سال 2016 منتشر شده است و این گزارش اطلاعات مربوطه را تا سال 2014 پوشش می دهد. در نمودار 1، روند تغییرات رتبه و امتیاز ایران در شاخص "عملکرد رقابت صنعتی" بین سال های 2010 تا 2014 نشان داده شده است. طی این سال ها تعداد کشورهای شرکت کننده در این رتبه بندی بین 133 تا 147 متغیر بوده است.

همان گونه که نمودار 1 نشان می دهد، طی دوره مورد بررسی امتیاز ایران در این شاخص روند نزولی داشته است اما رتبه ایران بین 58 تا 67 در نوسان بوده و بهترین رتبه ایران در سال 2010 به دست آمده و پس از آن این شاخص برای ایران روندی نزولی را داشته است. براساس این آمار در سال‌ های 2013 و 2014 ایران نسبت به سال 2012 به لحاظ رتبه یک پله بهبود را ثبت کرده ولی به لحاظ امتیاز روند کاهشی داشته که این موضوع نشان دهنده این نکته است که با وجود کاهش عملکرد رقابت صنعتی در ایران، عملکرد سایر کشورها در قیاس با عملکرد کشورمان تا حدودی بدتر شده است.

در سال 2014 ایران با کسب امتیاز 0.043 و کسب رتبه 66م دنیا در بین 22 کشور منطقه جایگاه 10م را به خود اختصاص داده است. کشورهای رژیم اشغالگر قدس، ترکیه، عربستان، امارات، بحرین، کویت، عمان، قزاقستان و قطر بالاتر از ایران قرار گرفته اند. جدول زیر رتبه و امتیاز ایران و کشورهای منطقه در عملکرد رقابت صنعتی را طی دوره 2010 تا 2014 نشان می دهد.

همان گونه که از جدول نمایان است ایران تا رسیدن به رتبه اول منطقه به لحاظ رقابت صنعتی فاصله زیادی دارد. هم اکنون کمتر از 8 سال دیگر تا سال 1404 باقی مانده است و ما لااقل در بحث رقابت صنعتی و بخش صنعت از وضعیت مناسبی در منطقه برخوردار نیستیم و از اهداف سند چشم انداز در این بخش فاصله داریم. برای رسیدن به رتبه ها و جایگاه های بهتر نیاز است تا مسئولین برنامه ریزی های دقیق تر و تلاش های بیشتری را انجام دهند.