به یاد شهید بهشتی

علیرضا محجوب

کد خبر: ۷۰۷۴۵۷

تاریخ: ۰۷ تير ۱۳۹۶ - ۲۰:۲۳

شهید بهشتی آنطور که امام(ره) فرمود اگر بخواهیم یادش کنیم، باید بنویسیم بهشتی یک ملت بود. اینکه چرا این تعبیر را در مورد او بکار گرفته است، به این بر می گردد که او کارکرد یک ملت را داشت؛هرگز به موضوعی "فردی"نگاه نمی کرد و "یکه وتنها" برای حلش قدم بر نمی داشت. از ابتدا مشی او بر این پایه استوار بود که اصل بر جماعت است. اصل بر اینست که هر چه بیشتر باشی، بهتر می توانی فکر کنی، کار انجام دهی و کار را پیش ببری.

در اقتصاد هم اینگونه می اندیشید. بهشتی با اینکه یک فیلسوف بود، اما اقتصاد را خوب می شناخت و موازین آنرا خوب  می دانست.اساسا ً در این مورد به سبک و مکتب اعتقاد داشت. قانون اساسی ج .ا.ا در بخش اقتصادی تقریباً بلکه تحقیقاً سیاق و روش شهید بهشتی است. باز هم وقتی نگرش و روش او را ببینیم، درمی یابیم که بهشتی اقتصاد را برای یک ملت تعبیر و تفسیر می کند. خودش را جای دارا و ندار ،کارگر و کشاورز و سایر عوامل اقتصادی می گذارد. بعد از او مکتب "اقتصاد مختلط " را چه در کتاب مواضع ما حزب جمهوری اسلامی  تفسیرش را می بینیم و چه در قانون اساسی که به اختصار در اصول 43 و 44 بدان پرداخته است، مشاهده می کنیم.
آنروز که بهشتی براین مکتب بود، اقتصاددانان چپ( مارکسیستی) این اندیشه را التقاطی و غیر عملیاتی می دانستند و حتی آنرا نوعی نگاه سرمایه داری می خواندند و طرفداران سرمایه داری آنرا التقاط با سوسیالیسم می دانستند و اصولاً آنرا مکتب نمی دانستند و حتی آنرا به سبک و سیاق مکتب نیز نمی پنداشتند.
امروز که بیش از 37 سال از آن تاریخ می گذرد، در دنیا جز اقتصاد مختلط، نسخه ای وجود ندارد. از ماورای سوسیالیسم تا ماورای سرمایه داری ؛ همه و همه شده انداقتصاد مختلط با دهها شعبه و گرایش! چرا بهشتی چنین فکر می کرد؟ چون او فقط یک ملت نبود، بلکه به ملت می اندیشید، خصوصاً ضعیفترین آنها. او به کارگران و کشاورزان و فقیران توجه خاص داشت. او اصولاً سرمایه داری را بنیاداً قبول نداشت . با سرمایه دار مخالف نبود، اما بطور سیستمی و نظام مند سرمایه داری را به رسمیت نمی شناخت . برای همین طرفدار راه سوم بود. راهی که همه جهان امروز طرفدار آنست و غیر از آن راهی وجود ندارد. چه خوب می شد همه این نسخه را دنبال می کردند. امروز ایران هم دولت ثروتمند و قدرتمندتری داشت و هم عدالت در آن صورت عمیقتر و قوی تر بود. آنچنان که چند شرکت بی بته بنیادهای اقتصادی ما را نمی توانستند تهدید کنند .
هنوز هم به همه می گوییم:
بازگردید به قانون اساسی.
بازگردید به اندیشه های بهشتی در کتاب مواضع ما حزب جمهوری و کتاب اقتصاد اسلامی.
نگاه کنیم و راه را بشناسیم و عمل کنیم.
به هیچ طرف نغلطیم. راه او نه فقط عملی ترین راه بود، بلکه نزدیکترین سبک و مکتب به اسلام بود و او عین اقتصاد اسلام را براین اساس تعریف و بیان کرد.
اقتصاد بهشتی، اقتصاد پویا و اقتصاد تعریف دار و رهایی بخش بود. رهایی از استثمار، بر پیشانی این اقتصاد نوشته بود و هزاران مزیت که باید در موردش گفت و نوشت و گفت .....