یک ایراد از آمار اخیر شمار معتادان کشور

کد خبر: ۷۰۶۸۱۴

تاریخ: ۰۴ تير ۱۳۹۶ - ۱۴:۳۹

سخنگوی ستاد مبارزه با موادمخدر روز گذشته (سوم تیر) در نشستی خبری پس از سال ها انتظار بابت اینکه آمار معتادان کشور چقدر است، بالاخره شمار آنان را 2 میلیون و 808 هزار تن اعلام کرد.

به گزارش ایرنا ،‌ این در حالی است که از سال 1390 تاکنون هر گاه از آمار رسمی معتادان کشور سخنی به میان می آمد ، بسیاری از مسئولان به یک میلیون و 325 هزار معتاد کشور بر اساس اعلام ستاد مبارزه با مواد مخدر اشاره می کردند.

** آمار معتادان کشور به چه کار می آید؟

کارشناسان معتقدند: تا زمانی که آمار دقیق برای هر موضوع یا مشکلی وجود نداشته باشد نمی توان برنامه ریزی درستی برای رفع آن انجام داد، اعتیاد هم جزو این موارد است که نیازمند آمار و اطلاعات دقیق است؛ به عبارت دیگر باید بدانیم که چقدر معتاد در کشور بسر می برند تا برای مقابله با آسیب های اعتیاد و نیز پیشگیری از به دام افتادن افراد به ویژه جوانان کشور برنامه ریزی کنیم و اقدامات لازم را انجام دهیم .

هر چند از سال 90 تا روز گذشته، شمار معتادان یک میلیون و 325 هزار تن بود اما ستاد مبارزه با موادمخدر طرح شیوع شناسی اعتیاد را از سال های گذشته آغاز کرد و در نهایت آمار رسمی را روز گذشته ،‌پرویز افشار ، سخنگوی این ستاد اعلام کرد.

به گفته افشار، چندین طرح برای شیوع شناسی در سال 90 انجام شد که یکی از آنها پیمایش «خانه به خانه» بود که در این طرح 30 هزار فرد 15 تا 65 سال به صورت تصادفی به عنوان نمونه پیمایش انتخاب شدند و تحت بررسی قرار گرفتند؛ اما با توجه به سیاست‌های ستاد مبارزه با مواد مخدر و با توجه به تغییر الگوی مصرف و تغییر جنسیت مصرف کنندگان مواد، پیمایش جدیدی در این زمینه صورت گرفت.

افشار ادامه داد: این شیوع شناسی با حجم نمونه 60 هزار نفری در شهر و روستا و با همکاری سازمان بهزیستی کشور انجام شد و میزان شیوع مصرف در نتایج ، 3 / 5 درصد محاسبه شده است.

وی اضافه کرد: این شیوع شناسی در افراد 15 تا 65 ساله صورت گرفته است و نشان دهنده آمار 2میلیون و 808 هزار نفر معتاد در کشور است که البته این رقم نشان می‌دهد ، رشد چندانی در مصرف مواد مخدر نداشته‌ ایم و با توجه به رشد جمعیت با کاهش مصرف هم روبرو هستیم.

معاون کاهش تقاضای ستاد در ادامه با اشاره به پیمایشی دیگر که در یک مرکز بهداشتی در استان کرمان صورت گرفته و عدد تقریبی سه میلیون معتاد در آن تحقیق، حاصل شده است ، گفت: بر اساس همین آمارها و پیمایش‌های صورت گرفته ستاد مبارزه با مواد مخدر با وزارت بهداشت و سازمان بهزیستی کشور و همچنین سایر نهادهای ذیربط در امر اعتیاد، جلساتی را برگزار کردند و با به بحث گذاشتن آمارها، مصرف مستمر مواد در طول سال گذشته 2 میلیون و 808 هزار معتاد محاسبه شد.

** ایراداتی به پیمایش اخیر شیوع شناسی اعتیاد

سعید صفاتیان، رئیس کارگروه کاهش تقاضای اعتیاد کمیته مستقل مبارزه با موادمخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام می گوید: ستاد مبارزه با موادمخدر با سازمان بهزیستی کشور در سال 1395 طرح سرشماری معتادان کشور (شیوع شناسی اعتیاد) را به اجرا گذاشت که این موضوع مورد اعتراض و انتقاد قرار گرفت چون یکی از سوالات این سرشماری به گونه ای بود که به طور یقین هیچ خانواده ایاگر هم فرزند معتادی داشت در اکثر مواقع حاضر نبود آن را به پرسشگر اعلام کند.

وی در خصوص یکی ازسوالات دارای مشکل در طرح یاد شده اینگونه توضیح می دهد: در یکی ازاین سوالات آمده بود ؛ «آیا شما در خانه معتاد دارید؟» باید در خصوص این سوال اذعان کرد که به طور قطع بیشتر خانواده ها برای جلوگیری از بروز مشکلات و یا بخاطر مسائل مختلف وجود فرزند معتاد را اعلام نکنند.

صفاتیان این نتیجه را می گیرد که این پنهان کاری مبنی بر نبود فرزند معتاد - با وجود اینکه فرزند یا فرزندان معتاد ممکن است در خانواده وجود داشته باشد - نشان می دهد که آمارهای اعلامی از شیوع شناسی، نمی تواند خیلی دقیق باشد و نتیجه این طرح از نظر من اشکال دارد.

صفاتیان در ادامه تاکید می کند که عدد 2 میلیون و 808 هزار معتاد که اخیرا اعلام شده است، عدد صحیحی نیست و باید به این رقم معتاد در کشور 20 تا 30 درصد دیگر نیز اضافه کرد.

این کارشناس حوزه اعتیاد‌ از سویی از آمار یک میلیون و 325 هزار معتاد هم ایراد می گیرد و آن را خالی از اشکال نمی داند .

وی در خصوص چرایی این مساله چنین توضیح می دهد: تا پیش از این،آمار معتادان در کشور یک میلیون و 325 هزار تن اعلام می شد. این شمار معتاد از رده سنی 15 تا 64 سال با جمعیتی بالغ بر 52 میلیون و 500 هزار تن بدست آمده بود؛ به عبارت دیگر 6 / 2 درصد این جمعیت معتاد بودند.

وی خاطرنشان می کند: در سال 90 ، 75 میلیون جمعیت داشتیم که 52 میلیون و 50 هزار تن از این شمار در رده سنی 15 تا 64 سال قرار داشتند.

رئیس کارگروه کاهش تقاضای اعتیاد کمیته مستقل مبارزه با موادمخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام می گوید: جمعیت کشور براساس سرشماری سال 95 ، حدود 80 میلیون نفر اعلام شد که 56 میلیون تن از این شمار را 15 تا 64 ساله ها تشکیل می دادند و 3 / 5 درصد از رده سنی یاد شده - 2 میلیون و 808 هزار تن - معتاد، اعلام شد.

صفاتیان ادامه داد: به جمعیت کشور از سال 90 تا 95 حدود چهار میلیون و 800 هزار تن اضافه شده است؛ یعنی ما تقریبا نزدیک پنج درصد، رشد جمعیت داشته ایم اما تعداد معتادان در این پنج سال از یک میلیون و 325 هزار به 2 میلیون و 808 هزار تن رسیده است و 100 درصد رشد دارد؛ این در حالی است زمانی می توان آمار معتادان در کشور را متناسب با رشد جمعیت اعلام کنیم که آمار نیز پنج تا 10 درصد افزایش یابد.

وی اضافه می کند: برای برنامه ریزی دقیق در زمینه معتادان در حوزه مدیریت و برنامه ها در سطح کلان کشور مشکل وجود دارد چون حتی از نظر بعد خانوار نسبت به تعداد معتادان در کشور، نزدیک به 10 میلیون تن از هموطنان به گونه ای با مواد مخدر درگیر هستند.

رئیس کارگروه کاهش تقاضای اعتیاد کمیته مستقل مبارزه با موادمخدر مجمع تشخیص مصلحت نظام می افزاید: این نشان می دهد اعتیاد بزرگترین آسیب اجتماعی کشور است و به همین منظور دولت باید در بحث آسیب های اجتماعی به حوزه اعتیاد نگاه تخصصی تر و ویژه تری داشته باشد چون اعتیاد، مادر سایر آسیب های اجتماعی است.

وی به موضوع برنامه ششم توسعه و کاهش 25 درصد اعتیاد در سطح کشور نیز اشاره ای می کند و می گوید: از طرف دیگر دولت باید در طول پنج سال برنامه ششم توسعه اعتیاد را 25 درصد کاهش دهد که البته باید با همکاری تمامی سازمان های اجتماعی این موضوع محقق شود.

صفاتیان اظهار می دارد: البته با توجه به شرایط کنونی، آمارها، مدیریت ها و برنامه هایی که امروزه در حوزه مبارزه با موادمخدر وجود دارد ما به 25 درصد کاهش اعتیاد نه تنها نمی رسیم که شاید 50 درصد افزایش اعتیاد هم داشته باشیم؛ این نشان می دهد که برنامه های کاهش تقاضا و درمان خوب نبوده است و وضعیت خوبی در حوزه اعتیاد نداریم.

وی تاکید می کند : در واقع برای مبارزه جدی با اعتیاد به ویژه در بحث پیشگیری و درمان، افراد متخصص این حوزه در کنار آمار دقیق وارد عمل شوند.