آناپوليس هيچ تاثيري بر رفتار اسرائيل نگذاشت

گفت‌وگو با عمرو موسي

کد خبر: ۶۹۹۷

تاریخ: ۰۵ اسفند ۱۳۸۶ - ۲۲:۲۷

دبيرکل اتحاديه عرب در گفت‌وگوي اختصاصي با خبرگزاري مهر به پرسش‌هاي مختلف و منتوع درباره روابط جهان عرب و ايران، برنامه هسته‌اي کشورمان و علت برخي نگراني‌هاي اعلامي و مسائل گوناگون ديگر در منطقه به صورت مشروح پاسخ داد.

«عمرو موسي» در اين گفت‌وگوي اختصاصي همچنين به پرسش‌هاي مطرح شده درباره موضوعات مختلف از جمله روابط تهران و کشورهاي عربي و دخالت آمريکا براي بر هم زدن اين روابط، نشست آتي سران عرب در سوريه و احتمال شرکت رئيس‌جمهوري ايران در آن، بحران لبنان، ادامه اختلافات ميان حماس و فتح و... پاسخ داد که مشروح اين مصاحبه از نظر خوانندگان گرامي مي‌گذرد:

خبرگزاري مهر: ضمن تشکر از شما. با وجودي که انقلاب اسلامي ايران همواره مواضعي به نفع مسائل مربوط به جهان عرب و در راس آن مسئله فلسطين اتخاذ کرده است و هرگز در پي جداسازي جهان عرب از ايران نبوده است؛ چرا برخي رژيمهاي عربي موضع منفي دربرابر ايران مي‌گيرند؟

دبيرکل اتحاديه عرب: من بارها نظر خود را درباره جايگاه ايران به عنوان يک کشور درمنطقه خاورميانه و نقش موثر و حياتي آن در منطقه و همچنين روابط ايران و جهان عرب بيان کردم که اين روابط بايد مسير مثبت خود را به اين دليل که همه ما کشورهاي دوست هستيم، طي کند.

اما اين مسئله مهم نمي‌تواند مانع اعتراف به اين موضوع شود که اختلافاتي نيز درباره بعضي مسائل وجود دارد؛ مثلا مشکلات دوجانبه‌اي مانند مسئله جزاير سه‌گانه (ايراني) وجود دارد که حل عادلانه آن نيازمند مذاکرات ميان ايران و امارات است.

من به همين دليل براي حل اين مسائل خواستار مذاکرات شفاف و صريح براي از ميان برداشتن تمام مسائلي شدم که در مسير روابط دو طرف مانع ايجاد مي‌کند و اين روابط بايد بر اساس پايه‌هاي محکم و با ايده‌اي راهبردي که به نفع ثبات منطقه و منافع همه طرفها است، شکل گيرد.

• اتحاديه عرب تاکنون چه گامهايي براي حمايت و توسعه روابط جهان عرب و ايران برداشته است؟
دبيرکل اتحاديه عرب: من از علاقه مندان و طرفداران ارتباط با رهبران و مسئولان ايراني با هدف تبادل نظر و رايزني درباره مسائل مختلفي هستم که براي ايران و جهان عرب اهميت دارد.
مسائل مشترک زيادي وجود دارد که مورد توجه و اهتمام همه منطقه است و من براي هر آنچه که به اعتماد سازي و ايجاد فضاي مناسب درجهت برقراري روابط ايران و کشورهاي عربي بر اساس پايه‌هاي محکم کمک مي‌کند و براي از ميان برداشتن هرچه سبب خدشه دار شدن اين روابط مي‌شود، تلاش مي‌کنم.

من اخيرا با محمود احمدي نژاد، رئيس‌جمهوري ايران درباره مسائل مهمي که مورد اهتمام منطقه است، مذاکره کردم. پيش از اين هم با دکترعلي لاريجاني مشاور رهبر انقلاب اسلامي ايران در مقر اتحاديه عرب در قاهره ديدار داشتم و با يکديگر مذاکره بسيار با اهميتي درباره چالشهاي پيش روي منطقه و راههاي مقابله با آن انجام داديم. من همچنين با وزيران امور خارجه ايران در دولتهاي مختلف تماس داشته و هم اکنون نيز با منوچهر متکي که دوست من است، در تماس مستمر هستم.

عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب

• آقاي عمرو موسي! شما به عنوان دبيرکل اتحاديه عرب در کنفرانسي(کنفرانس آناپوليس در آمريکا) شرکت کرديد که اسرائيل هم درآن حضور داشت. به نظر شما اين کنفرانس چه نتايج مثبتي براي مردم فلسطين داشته است؟

دبيرکل اتحاديه عرب: نخست، مايلم اين موضوع را توضيح دهم که دبيرکل اتحاديه عرب به تنهايي در نشست آناپوليس حضورنداشت، بلکه عضوي از هيئت عربي بود که 16 وزير امورخارجه در آن حضور داشتند و همچنين در کنار نمايندگان 50 کشور و سازمان بين المللي دراين نشست حضور داشت. گروه‌هاي بين‌المللي ديگري مانند سازمان ملل متحد نيز در اين نشست شرکت داشتند؛ ما متعهد شده‌ايم به هيچ عنوان نبايد روابط خود را با اسرائيل به طور مجاني عادي کنيم؛ زيرا اين رژيم در اين زمينه تلاش مي‌کند.
دوم اينکه ما به عنوان يک گروه عربي توانستيم در طول يک سال کامل يا بيشتر، ابعاد و نيازهاي طرح صلح عربي را براي برقراري صلح عادلانه و فراگير براي مناقشه اعراب و اسرائيل شرح دهيم و [کنفرانس] آناپوليس در چارچوب اين تحرکات ديپلماتيکي مي‌گنجد. مشارکت عربي در آناپوليس براي تشريح موضع اعراب با تمام اصول آن مانند فراگير بودن راه حل و دورنماي زماني مذاکرات و پرداختن به مذاکرات درباره مسائل نهايي لازم بود.

سوم؛ ما سقف انتظارات از چنين نشستي را درک مي‌کرديم، اما چاره‌اي نداشتيم که اسرائيل را در برابر جامعه بين‌المللي که توجه خود را به احياي روند صلح و از سرگيري مذاکرات فلسطيني اسرائيلي نشان داده است؛ آزمايش کنيم. هرچند اين حضور قدرتمند بين المللي هنوز تاثيري بر رفتار اسرائيل نگذاشته است.

پس از نشست آناپوليس، کنفرانس پاريس در 17 سپتامبر 2007 (26 شهريور) با هدف حمايت از تشکيلات خودگردان فلسطين برگزار شد؛ به گونه‌اي که دولت فلسطين برنامه‌اي براي توسعه ارائه داد و با پاسخهاي گسترده از طرف کمک کنندگان بين المللي روبرو شد.

• شرکت آقاي احمدي نژاد در نشست شوراي همکاري خليج فارس در دوحه و پيشنهادهاي ايشان را چگونه ارزيابي مي‌کنيد؟

دبيرکل اتحاديه عرب: من از حضور رئيس جمهور احمدي نژاد در نشست شوراي همکاري کشورهاي عربي خليج(فارس) در دوحه استقبال کردم و معتقدم که اين ارتباط ايراني- عربي در سطح سران براي نزديک کردن ديدگاه‌ها و مذاکره درباره راه‌هاي تضميني براي حل هرگونه اختلافي و ايجاد راه‌هاي مناسب براي برخورد با چالش اي فراوان پيش روي منطقه،اهميت دارد. درنتيجه علاقه مند هستيم که روابط ايران و کشورهاي عربي به دوراز هرگونه کشمکش يا تقابل باشد.

• آقاي دبيرکل به نظر شما زمينه‌هاي برگزاري موفق نشست سران عرب در سوريه چيست؟ و اتحاديه عرب براي آرام کردن فضا با هدف تضمين بيشترين مشارکت در آن نشست، چه گامهايي برداشته است؟

دبيرکل اتحاديه عرب: اجلاس آتي سران عرب در سوريه يک اجلاس ساليانه است که براساس منشور اتحاديه عرب برگزارمي شود و در اجلاس سال گذشته در رياض(مارس 2007 ) بر برگزاري آن در دمشق تاکيد شد.
ما عملا اقدامات پاياني را براي نشست دمشق آغاز کرديم و درحال حاضر رايزني‌هايي با سران و مسئولان عرب درباره دستور کار و مسائل پيشنهاد شده که براي بررسي اولويت دارد،درحال انجام است به ويژه که سوريه نيز ارسال دعوتنامه‌هاي رسمي را به پادشاهان و سران عرب آغاز کرده است.

• آيا احتمال شرکت ايران به عنوان ميهمان در اجلاس دمشق وجود دارد؟
موسي: دعوت از ميهمانان براي شرکت در اجلاس سران عرب از طريق هماهنگي ميان دولت ميزبان و دبيرکل اتحاديه عرب صورت مي‌گيرد. شما هم که از ميزان حمايتهاي من از ارتباط ميان ايران و کشورهاي عربي به ويژه در سطح رهبران آگاه هستيد.

• اتحاديه عرب چه نقشي را مي‌تواند براي پايان دادن به اختلافات داخلي فلسطيني‌ها و آغاز آشتي فراگير فلسطيني ايفا کند؟

دبيرکل اتحاديه عرب: شکاف ميان فلسطيني ها(حماس و فتح) که از ماه جولاي 2007 آغاز شد؛ يکي از خطرناک ترين موضوعاتي است که مسئله فلسطين در تاريخ خود با آن روبرو شده است. به همين علت به سرعت کميته‌اي را براي پيگيري حقايق با هدف بررسي دلايل و مشکلات اين مشکل خطرناک تشکيل داديم، اين اختلافات به اصل و عمق مسئله فلسطين ضربه زد و بر مسئله فلسطين و نتايج آن تاثيرات بسيارخطرناکي گذاشت. اين کميته گزارش اوليه‌اي را با استناد به اطلاعات موثقي که از برخي ازفلسطينيان و گروههاي عربي و سازمانهاي بين المللي مطلع از اين حوادث، به شوراي اتحاديه عرب در ماه سپتامبر ارائه داد .
گزارش مذکور چند توصيه عملي براي پرکردن اين شکاف بين فلسطينيان در برداشت و در حال حاضر هم برخي از کشورهاي عربي مانند مصر، عربستان، يمن، سودان با هماهنگي اتحاديه عرب، تلاش‌هايي را در اين زمينه انجام مي‌دهند.

ما اميدواريم که اين شکاف به زودي برطرف شود. دراين راستا، همچنين اميدواريم که دربرابر سياست‌هاي گرسنه نگه داشتن و ظلم و محاصره غزه و در برابر اقدامات خطرناک عليه کرانه باختري و همچنين در برابر تلاش‌ها براي تفرقه افکني ميان فلسطيني‌ها و کشورهاي عربي، صرفا تماشاگر نباشيم.

• برخي براين باورند که اتحاديه عرب ظرفيت آن را دارد که نقش فعال تري در همگرايي ايران و اعراب داشته باشد. به ويژه با توجه به رياست شما به عنوان شخصي که مورد قبول همه طرفها هستيد؟ نظر شما دراين باره چيست؟

دبيرکل اتحاديه عرب: موضوع گفتگوي ايراني وعربي، موضوعي مهم است و به رايزني با همه کشورهاي عربي نياز دارد و بايد محورهاي مذاکره و سازوکارهاي پيشنهادي براي پيگيري نتايج آن به خوبي آماده شود . اتحاديه عرب آماده است تا ماموريتهايي را که دراين زمينه به آن محول مي‌شود، انجام دهد و من خود شخصا به اين موضوع اهتمام دارم.

• با توجه به اينکه ايران و کشور‌هاي عربي از لحاظ دين و همسايگي با هم ارتباط دارند، آيا شما معتقد به تلاش هدفمند آمريکا براي متشنج کردن روابط ايران و اعراب نيستيد؟

دبيرکل اتحاديه عرب: من از کساني هستم که مسائل مربوط به روابط ايران و آمريکا را پيگيري مي‌کنم و از طرفداران ترجيح گزينه گفتگو بر گزينه تقابل و تحريمها هستم و نظر خود را به صراحت درباره مذاکرات ايران و آمريکا درباره عراق ابراز داشتم .هرمذاکره‌اي که مربوط به زمان حال و آينده عراق است اساسا خود عراقي‌ها بايد مديريت آن را برعهده گيرند و اين مذاکرات با کمک کشورهاي همسايه و به ويژه اعراب يا اتحاديه عرب در کنار ايران و ترکيه انجام شود.

• آقاي دبيرکل بعد از مطرح شدن نامزدي ميشل سليمان براي رياست جمهوري لبنان، آيا به نظر شما لبنان در مسير خروج از بحران کنوني قرارگرفته است؟

دبيرکل اتحاديه عرب: ما درچارچوب طرح روشن اتحاديه عرب تلاش مي‌کنيم و من خودم تلاش زيادي کردم و زمان زيادي را براي ايجاد تفاهم ميان سران لبناني درباره ابتکار عمل عربي اختصاص دادم. ما بايد اصول و مباني گروهي را مد نظر قرار دهيم يعني شامل سوريه هم بشود همانطوري که عربستان و مصر را در برمي گيرد.
ما همچنين براي اينکه سران سياسي لبناني درباره انتخاب رئيس جمهوري آتي به توافق دست يابند و عوامل بحران‌زاي سياسي از طريق حل و فصل مشکلات موجود مانند تشکيل دولت وحدت ملي، تعديل قانون انتخابات و غيره ازبين برود، تلاش مي‌کنيم.

من تاکيد مي‌کنم که اگر مسئله لبنان اساسا مسئله‌اي لبناني است، پس مسئوليت اين مسئله برعهده کشورهاي عربي است. همچنان که ما اميدواريم که کشورهاي منطقه و طرف‌هاي ذيربط بين‌المللي نقش مثبتي براي کمک به لبناني‌ها براي خروج از اين بحران ايفا کنند.

• آقاي دبيرکل، آمريکا به بهانه دموکراسي در منطقه دخالت مي‌کند و حال آنکه حقايق و واقعيتها براين مدعا خط بطلان مي‌کشد، چنانچه دولت آمريکا در برابر دولت منتخب و دموکراتيک حماس موضع منفي اتخاذ کرد؟ نظر شما دراين باره چيست؟

دبيرکل اتحاديه عرب: دموکراسي کلمه‌اي است که از آن استفاده‌هاي مختلفي مي‌شود. علت آن هم واکنش‌هاي بعضي از سازمانهاي آمريکايي و غربي در برابر نتايج انتخابات پارلماني فلسطيني است که در ژانويه 2006 برگزار شد و ما تاکيد مي‌کنيم که هر اقدامي در منطقه بايد از سوي اهل آن صورت گيرد و نه از خارج منطقه.
هنگامي که به شيوه دموکراسي در سطح ملي فرا مي‌خوانند، روش‌هاي بين‌المللي هم بايد دموکراتيک و به دور از معيارهاي دوگانه و گزينشي باشد.

• نظر شما درباره قرارداد‌هاي هنگفت خريد سلاح ميان کشورهاي عربي منطقه خليج فارس و آمريکا و فرانسه چيست؛ با وجودي که اين کشورها، هم مرز با رژيم صهيونيستي نيستند؟

دبيرکل اتحاديه عرب: هر کشوري به تقويت خود علاقه‌مند است و وسايل دفاعي را براي دفاع از موجوديت و حاکميت خود و همچنين امنيت ملت خود خواه از طريق توليد آن يا وارد کردن آن از خارج فراهم مي‌کند. بنابراين ما نبايد در وراي اين سخنان تحريک آميزخواه درباره کشورهاي حاشيه خليج (فارس) که به پيشرفته کردن جوامع خود اهتمام دارند يا درباره قراردادهاي سلاح که مثلا ايران از روسيه دريافت کرده است، نگاه بدبينانه و تهديد آميز کنيم.

سیاستمدار کهنه کار جهان عرب در یک نگاه

عمرو موسی در سال 1936 درقاهره به دنیا آمد و در سال 1957 از دانشگاه قاهره با مدرک لیسانس حقوق فارغ التحصیل شد. درسال 1958 وارد وزارت امورخارجه مصر شد و در سال 1977 به عنوان مدیر بخش هیئت بین المللی وزارت امورخارجه مصر فعالیت می کرد.

این سیاستمدار کهنه کار مصر از سال 1983 تا 1986 به عنوان سفیر مصر در دهلی نو بود. در سال 1990 به عنوان نماینده دائمی سازمان ملل متحد انتخاب شد و در سال بعد یعنی سال 1991 تا سال 2001 وزیر امورخارجه مصر بود.

سرانجام درسال 2001 به عنوان دبیرکل اتحادیه عرب انتخاب شد و همچنان به ماموریت جدید خود ادامه می دهد.