تعبير آگاهانه حافظ از ولايت به کشتي نوح

سيد احمدرضا دستغيب

کد خبر: ۶۸۷۲۶

تاریخ: ۲۵ مهر ۱۳۸۸ - ۱۱:۵۲

سحرم دولتِ بيدار ببالين آمد
گفت: برخيز که آن خسروِ شيرين آمد
قدحي درکِش سر خوش به تماشا بخرام
تا ببيني که نگارت به چه آيين آمد
گريه آبي برخِ سوختگان باز آورد
ناله فريادرسِ عاشقِ مسکين آمد
ساقيا مي بده و غم مخور از دشمن و دوست
که بکامِ دل ما آن بشد و اين آمد

پيش از اين در شرف و منزلت اين شاعر گرانمايه فرازهاي سُترگ و بي بديل فراوان آمده است از اين رو ما در اين مقام به بيتي از ديوان پرگهرش اکتفا مي‏کنيم چرا که سرشت پاکيزه او از ستايش ما بي نياز است و انديشه مشّاطه‏گراني چون من، چيزي بر زيبايي آن نمي‏افزايد.

گوهر پاک تو از مدحت ما مستغني است
فکر مشاطه چه با حسنِ خدا داد کند

بي ترديد وجه بارز انديشه حافظ در شعر و زندگيش آزادگي است. حافظ بيش از آنکه به دنبال آزادي باشد به آزادگي و وارستگي مي‏انديشد.

غلام همت آنم که زير چرخ کبود
ز هر چه رنگِ تعلق پذيرد آزاد است

جهان مادي برايش سماطِ دهرِ دون پرور است. او خوب مي‏داند از اين رَباطِ دودر، چون ضرورت است رحيل به رواق و طاق معيشت تکيه نمي‏کند و آزاد از هر چه رنگ تعلق مي‏پذيرد خويش را بنده عشق مي‏داند.

فاش مي‏گويم و از گفته خود دلشادم
بنده عشقم و از هر دو جهان آزادم

دوري جستن حافظ از نقش‏هاي پراکنده و حرکت به سمت ساده‏زيستي موجبات بهره‏مندي از فيوضات عالم غيب را برايش فراهم مي‏سازد.

خاطرت کي رقمِ فيض پذيرد هيهات
مگر از نقش پراکنده ورق ساده کني

نگاه او به جهان هستي، پيرو وحدتي است که تبلور آن را در انديشه‏اش مي‏بينيم.

حافظ، خاطري مجموع و ياري نازنين مي‏خواهد تا در زير سايه اش از دورويي و نفاقِ آن دسته از مردماني که ازرق لباس و دل سيه اند در آسايش باشد.

غلام همـــت دُردي کشــان يکرنگــم
نه آن گروه که ازرق لباس و دل سيه‏اند

حافظ آگاه است که خاطر به دست تفرقه دادن زيرکي نيست بلکه مصلحت را در آن مي‏بيند که ياران همه کار بگذارند و سر طُرّه ياري گيرند.

مصلحت ديد من آن است که ياران همه کار
بگــذارند و سـرطُرّه يـــاري گيــــرند

و اين ممکن نيست مگر آنکه بر لوح دل، جز الفِ قامت يار حرفي دگر حک نشده باشد. در اين زمان، بي گمان جمال مقام معظم رهبري با مشربي بسيط، حجت موجهي است بر همگان.

به رغم مدعياني که منع عشق کنند
جمال چهره او حجّت موجه ماست

هوشياري و بصيرت رهبر فرزانه انقلاب که واقف به راه و رسم منزلهاست چراغ هدايتي است که همواره در پيش روي ماست. بي شک مقام عاشقي براي رهروان راه حقيقت چون و چرايي باقي نمي‏گذارد.

عاشقان را به سر خود حُکم نيست
آنچـه فـرمان تـو باشـد آن کنند

اشراف حکيمانه حافظ بر فرهنگ غني اين مرز و بوم طراوتي بي مثال دارد که هرگز رنگ و بوي کهنه‏گي به خود نمي‏گيرد. اين چشمه جوشان، سيراب کننده ولي شناسان است. او به دنبال اشنايي مي‏گردد تا اسرار و رمزهاي ازليش را بازگو نمايد.

تا نگردي آشنا زين پرده رمزي نشنوي
گوش نامحرم نباشد جاي پيغام سروش

اينجاست که پيش طالب معرفت، هيچ حجاب و پرده‏اي باقي نمي‏ماند و صداي حافظ پس از قرنها در گوشِ جان ما مي‏خواند که:

مگــر بـه روي يــار دلاراي مــــا ورني
بـه هيـچ وجه دگـر کار بـر نمي‏آيد

اين حقيقت محوري و پايبندي و وفاداري به ولايت است که چراغ راهي مي‏شود براي برون رفت از ظلمات.

شب ظلمت و بيابان به کجا توان رسيدن
مگر آنکه شمع رويت به رهم چراغ دارد

تعبير آگاهانه حافظ از ولايت به کشتي نوح، وجه تمايز ميان حق و باطل است. آنانکه پناه به حقيقت مي‏برند کساني هستند که در امنِ اين کشتي آرام گرفته اند. و آن دسته که حق ناشناسند و ره باطل مي‏پيمايند طوفان حوادث بنيادشان خواهد برد.

حافظ از دست مده دولتِ اين کشتي نوح
ورنَـه طـوفان حـوادث ببـرد بنيـادت

*دکترسيد احمدرضا دستغيب نايب رئيس کمسيون فرهنگي مجلس شورای اسلامی