استخوان ايراني‌ها 25 سال زودتر پوك مي‌شود

کد خبر: ۶۸۳۳۵

تاریخ: ۲۱ مهر ۱۳۸۸ - ۱۲:۱۳

90 درصد ايراني‌ها دچار كمبود كلسيم هستند و سن پوكي استخوان نيز در كشورمان به 45 سالگي رسيده در حالي كه اين سن در دنيا 70 سالگي است

به گزارش «همشهري آنلاين»، ميزان ابتلا به پوكي استخوان در ايران به مرحله بحران رسيده است. تحقيقات نشان مي‌دهد 90 درصد خانواده‌هاي ايراني به‌دليل تغذيه نامناسب و مصرف پايين لبنيات در ايران به پوكي استخوان مبتلا هستند.

گزارش‌هاي وزارت بهداشت حاكي از آن است كه ميزان سرانه مصرف شير در اروپا 300 تا 400 كيلوگرم در سال است اما سرانه مصرف شير در ايران براي هر نفر 90 كيلوگرم تعيين شده است و سرانه پايين مصرف شير و فراورده‌هاي لبني در كشور باعث شده تا در حوزه سلامت هزينه بالايي جهت رفع پوكي استخوان صرف شود.

زنان، همچنان در صدر

دكتر حميدرضا آقايي ميبدي، فوق تخصص غدد با اشاره به اينكه پوكي استخوان يك بيماري بدون علامت است و تا منجر به شكستگي نشود علامتي ندارد، اظهارداشت: در حال حاضر 4/5 درصد زنان و 2/3 درصد مردان بالاي 50سال مبتلا به پوكي استخوان هستند.

وي ادامه داد: همچنين در همين گروه سني 35 درصد مردان و 40 درصد زنان ضعف استخواني (استئوپني) دارند. براي پيشگيري از پوكي استخوان بايد از سنين پايين اقدام كرد؛ چون استخوان‌ها در دهه سوم زندگي به حالت حداكثر و قدرت استحكام خودشان مي‌رسند و در زنان بعد از سنين يائسگي به‌دليل كاهش هورمون‌هاي جنسي افت پيدا مي‌كند.

وي افزود: پوكي استخوان در واقع خالي‌شدن استخوان از مواد سازنده آن است. در اين بيماري گاهي فرد در تمام استخوان‌هاي خود احساس درد و سوزش مي‌كند و گاهي حتي فرد متوجه شكستن استخوان نمي‌شود؛

چنان ‌كه گاهي فشارهاي كوچك مثل خم‌شدن يا بلندكردن يك وسيله سنگين يا حتي سرفه مي‌تواند موجب شكستگي استخوان شود.طبق پيش‌بيني سازمان بهداشت جهاني، اين بيماري در سرتاسر دنيا در حال افزايش است؛ اين درحالي است كه تا ۲۰سال پيش اين بيماري ناديده گرفته مي‌شد كه به‌علت نداشتن راهي براي اندازه‌گيري دانسيته استخوان و درمان بيماري بود.

آمارها مي‌گويد در ايران در طول يكسال، شاهد ازدست‌دادن ۳۶هزار و۷۶۱سال از عمر كل جامعه به‌علت اين بيماري هستيم.كارشناسان، تغذيه مناسب، نوشيدن حداقل 2 ليوان شير در روز، ورزش كردن و استفاده از نور خورشيد را مهم‌ترين راه جلوگيري از ابتلا به پوكي استخوان مي‌دانند.

30 درصد دختران نوجوان در آينده دچار پوكي استخوان مي‌شوند

ورزش به تراكم استخوان‌ها مي‌افزايد، از پوكي آنها پيشگيري مي‌كند و مقاومت اسكلت بدن در برابر شكستگي‌ها را بالا مي‌برد. اكثر ورزش‌ها اين خاصيت را دارند، اما بهترين آنها ورزش‌هايي هستند كه تمام اندام را درگير مي‌كنند.

اين طور كه نتايج يك بررسي نشان داده، پياده‌روي از پوكي استخوان جلوگيري مي‌كند. بسكتبال و فوتبال نيز ساختار استخوان را متراكم مي‌كنند و اين يك مزيت به شمار مي‌رود چرا كه بافت متراكم‌تر در برابر پوكي استخوان مقاوم است و به راحتي نمي‌شكند.

دكتر محمود شيرازي، متخصص ارتوپد و جراح استخوان و مفاصل مي‌گويد: «30 درصد دختران نوجوان كم‌تحرك در آينده دچار پوكي استخوان مي‌شوند.» او در تشريح اين بيماري اظهار مي‌كند: «پوكي استخوان ممكن است بسيار هم پيش رود حتي تا آنجا كه ممكن است فرد با يك زمين خوردن ساده براي هميشه بستري شود.»

دكتر شيرازي مي‌افزايد: « تنها راه مقابله با ابتلا به اين بيماري و عوارضش كه از جمله شكستگي لگن و ران، درد شديد ستون فقرات و قوز است ورزش كردن، تغذيه صحيح و استفاده از ويتامين D است.»

بسياري از پزشكان و متخصصان تأثير مثبت ويتامين D بر عدم‌ابتلا به بيماري پوكي استخوان را تأييد كرده‌اند و معتقدند بهترين و ارزان‌ترين منبع ويتامين D در كره زمين نور خورشيد است.

قرار گرفتن در معرض نور مستقيم خورشيد به‌مدت 10 الي 15 دقيقه در ساعات 10 صبح يا 4 بعدازظهر، بخشي از ويتامين D مورد نياز بدن را تأمين مي‌كند. تابش نور از پشت پنجره، تأثيري در روند فوق نخواهد داشت، همچنين اين زمان از 10 الي 15 دقيقه نبايد فراتر رود.

راه‌هاي تشخيص

غالباً پوكي استخوان به‌طور تصادفي و در نتيجه عكسبرداري با اشعه X نمايان مي‌شود. در بسياري از موارد هم تنها علامتي كه از پوكي استخوان موجود است، درد پشت پس از ايستادن طولاني مدت است كه پس از كمي استراحت برطرف مي‌شود؛ اما گاهي هيچ نشانه‌اي از پوكي استخوان وجود ندارد تا اينكه شكستگي رخ مي‌دهد.

گفتني است تنها آزمايشي كه مي‌تواند براي سنجش استحكام استخوان به كار رود، تراكم‌سنجي (دانسيتومتري) است. اين آزمايش مي‌تواند روي مچ دست يا ستون مهره‌ها انجام گيرد كه ارزش تشخيصي هر دو به يك ميزان است. اين آزمايش‌ها براي تشخيص و پيگيري درمان پوكي استخوان، دقيق‌تر از عكسبرداري با اشعه هستند.

اين گزارش مي‌افزايد: اطلاعات در مورد شيوع پوكي استخوان در مناطق مختلف دنيا هنوز محدود است؛ به‌خصوص در كشورهاي در حال توسعه، آمار دقيقي وجود ندارد. شيوع اين بيماري از كشوري به كشور ديگر يا حتي در مناطق مختلف داخل يك كشور متفاوت است و بستگي به نژاد، وضعيت تغذيه، فعاليت بدني، سبك زندگي، بيماري‌ها و مصرف داروها و سابقه ابتلا در خانواده به اين بيماري و مصرف دخانيات دارد.

با اين حال، بعضي مطالعات در سطح محدود انجام شده است كه مي‌تواند تا حدودي وضعيت كشور ما را در مقايسه با كشورهاي ديگر روشن كند. مطابق آمار موجود، متوسط تراكم استخوان افراد سالم كشور ما در مقايسه با افراد ژاپني حدود ۹/۳دهم‌درصد بالاتر و ۶/۴دهم از آمريكا كمتر است.

اين درحالي است كه آمارها در كشور آمريكا نشان مي‌دهد حدود ۵۵‌ درصد آمريكايي‌ها به‌خصوص زنان، در معرض خطر شكستگي و پوكي استخوان هستند و حدود ۸ ميليون زن و ۲ميليون مرد در آمريكا پوكي استخوان دارند.

از هر ۴ زن ايراني بالاي ۵۰ سال، يك نفر به پوكي استخوان مبتلاست. اين در حالي است كه آمارهاي جهاني، فاصله معني‌داري با آمار كشور ما دارد.مهم‌ترين عارضه پوكي استخوان، شكستگي است. بيشترين شكستگي در اين بيماري، در ناحيه مفصل ران در محل اتصال به لگن و در ستون فقرات كه معمولا وزن بدن را تحمل مي‌كند رخ مي‌دهد. شكستگي در ناحيه مچ دست نيز شايع است. در ناحيه لگن در اثر زمين‌خوردگي شكستگي ايجاد مي‌شود كه سبب ناتواني شديد و حتي مرگ پس از جراحي مي‌شود.

آمارها در ايران مي‌گويند۵۰ درصد افراد مبتلا به پوكي استخوان، شكستگي ران داشته‌اند كه پس از اين اتفاق، ۲۰‌درصد از نظر زندگي وابسته به ديگران شده‌اند و ۲۰درصد ديگر زندگي‌شان به خطر افتاده است. طبق اين آمار، در يكسال، ۵هزار شكستگي در استخوان ران در زنان و ۵۰۰ مورد شكستگي در ستون فقرات و ۲هزار شكستگي در ناحيه مچ اتفاق مي‌افتد.

كارشناسان معتقدند بيشترين رشد استخوان در سنين بين ۱۱ تا ۱۷سالگي است و تا ۳۰سالگي بر دانسيته استخوان‌هاي بدن افزوده مي‌شود؛ بنابراين در سنين جواني بايد براي پوكي استخوان فكري كرد و نبايد فراموش كرد الگوهاي مدرن امروزي براي زيبايي اندام مانند مانكن‌ها و نيز پيروي از شيوه‌هاي جديد لاغري، مي‌تواند به استخوان‌هاي دختران آسيب بزند و زمينه‌اي براي خطر پوكي استخوان در سال‌هاي بعد باشد.