مشكل مذاكره از نگاه يك نومحافظه‌كار

در ايران نظر رهبر مهم است، نه رئيس‌جمهور و ديپلمات‌ها

رهبر جمهوري اسلامي صريحا گفت: نمي‌خواهيم مقامات آمريکايي به ايران بيايند. بله احمدي‌نژاد در مورد گفت‌وگو صحبت مي‌کند، ولي بين حرف و عمل او فاصله زيادي است. اگر مقامات ايراني مي‌خواهند با آمريکا ملاقات کنند، لازم است يک نفر که به رهبر جمهوري اسلامي نزديکتر است اين کار را انجام دهد.

کد خبر: ۶۷۹۲

تاریخ: ۰۱ اسفند ۱۳۸۶ - ۱۰:۳۴

عضو مؤسسه نومحافظه‌كار «امريكن اينترپرايز» در گفت‌وگويي درخصوص چالش‌هاي مذاكره ايران و آمريكا، مشكل اصلي كشور متبوعش را طرف مذاكره‌كننده ايراني و جايگاه او در جمهوري اسلامي دانست.

وي در پاسخ به پرسش «راديو فردا» كه از ابزار تمايل محمود احمدي‌نژاد براي مذاكره رو در رو با همتاي آمريكايي خود سخن مي‌گفت، اظهار داشت: ولي به موازات اين چند هفته پيش رهبر جمهوري اسلامي گفت‌وگو با آمريکا را در آينده‌اي نزديک رد کرد. او گفت ايجاد رابطه ديپلماتيک با آمريکا مطرح نيست رهبر جمهوري اسلامي صريحا گفت: نمي‌خواهيم مقامات آمريکايي به ايران بيايند. بله احمدي‌نژاد در مورد گفت‌وگو صحبت مي‌کند ولي بين حرف و عمل او فاصله زيادي است.

مايکل روبين از پژوهشگران مرکز تحقيقاتي «آمريکن اينترپرايز» در واشنگتن و نويسنده کتاب‌ها و مقالات متعددي در مورد ايران و خاورميانه است. وي، سردبير مجله «ميدل ايست کوارترلي» بوده و در مورد ايران عراق ترکيه و مردم‌سالاري در کشورهاي عربي تحقيق مي‌کند.

راديو فردا: روبين همه کشورها مراکز تصميم گيري و سلسله مراتب دارند. آيا وجود اينها در ايران ابهاماتي را براي گفت‌وگوي دوجانبه با آمريکا ايجاد مي‌کند.

روبين: همواره اين ابهام وجود دارد که مذاکره‌کنندگان يا آنهايي که حاضر به مذاکره‌اند اختياراتي دارند يا نه و اين معني که اصولا اختياراتي براي رسيدن به تفاهم و اجراي آن دارند؟ اين بزرگترين مشکل مذاکره با ايران است. بايد صادقانه بگويم که يک ديپلمات وزارت امور خارجه ايران هيچ قدرتي ندارد. وزير امور خارجه ايران هم قدرتي ندارد به ويژه که اگر مذاکره در باره موضوعي مانند سپاه پاسداران باشد. بنابر اين سؤال مطرح است که اگر آمريکا بخواهد مذاکره کند با چه مقام و گروهي مي‌تواند مذاکره کند؟ آيا بايد با دفتر رهبر جمهوري اسلامي مذاکره کند يا اين‌که بايد با سپاه پاسداران به مذاکره بنشيند و اگر مقامي کمتر از اين دو مايل به مذاکره باشد آيا آمريکا بايد آن را به رسميت بشناسد يا به آن توجه نکند؟

• اخيرا محمود احمدي‌نژاد گفت، جمهوري اسلامي حاضر است با همه کشورهاي جهان به جز اسرائيل به گفت‌وگو بنشيند. روبين اين گفته يک پيشنهاد غير مسقيم براي مذاکره با آمريکا نيست؟

روبين: ولي به موازات اين چند هفته پيش رهبر جمهوري اسلامي گفت‌وگو با آمريکا را در آينده‌اي نزديک رد کرد. او گفت ايجاد رابطه ديپلماتيک با آمريکا مطرح نيست رهبر جمهوري اسلامي صريحا گفت: نمي خواهيم مقامات آمريکايي به ايران بيايند.

بله احمدي‌نژاد در مورد گفت‌وگو صحبت مي‌کند ولي بين حرف و عمل او فاصله زيادي است. در بعضي موارد ما مي‌بينيم که صداقتي در گفت‌وگوها نيست.

ضمنا اگر رهبر جمهوري اسلامي تصميم بگيرد با «هوگو چاوز»، رئيس‌جمهوري ونزوئلا صحبت کند شخصا با او ملاقات مي‌کند و اگر رهبر جمهوري اسلامي بخواهد با رئيس‌جمهوري نيکاراگوئه صحبت کند شخصا اين کار را انجام مي‌دهد و با او ملاقات مي‌کند.

صادقانه بگويم گفت‌وگو با آمريکا مهمتر از گفت‌وگو با ونزوئلا و نيکاراگوئه است. اگر مقامات ايراني مي‌خواهند با آمريکا ملاقات کنند، لازم است يک نفر که به رهبر جمهوري اسلامي نزديکتر است اين کار را انجام دهد.

• روبين، آيت‌الله خامنه‌اي گفته است که جمهوري اسلامي فعلا نمي‌خواهد با آمريکا مذاکره کند. به گفته مقامات جمهوري اسلامي، آنها نگران براندازي نرم ناتوي فرهنگي و انقلاب مخملي‌اند.

روبين: شما به موضوع خاصي توجه مي‌کنيد. مسئله اين است که آمريکا چگونه بايد بداند که ايران در گفته‌هايش صادق است. تمام مسئله به اين سؤال بستگي دارد؛ اول اينکه آيا ايران در حين مذاکره با آمريکا غني سازي را متوقف کند يا نه؟ اين موضوع هم به صداقت ايران بستگي دارد.

اگر ايران در مورد گفت‌وگوها صادق باشد آن وقت آمريکا مي‌تواند مذاکره کند ولي اگر ايران صادق نباشد در آن صورت ممکن است با ما صحبت کنند براي وقت کشي. اين گونه مسائل و اينکه با چه مقامي بايد صحبت کنيم و آيا اين مقام قدرت سياسي دارد يا نه مختص ايران نيست. براي مثال وقتي که آمريکا و بريتانيا با ليبي مذاکره مي‌کردند سه سال طول کشيد تا مقامات بريتانيايي مطمئن شوند که موافقت با مذاکره کنندگان ليبيايي عين موافقت با سرهنگ قذافي است و او به آن صحه خواهد گذاشت.

بنابر اين مهمترين سؤال مطرح در باره ايران اينست که اگر قرار باشد با ايران صحبت کنيم از کجا بفهميم که مذاکره کنندگان ايران صادق و جدي هستند؟ بايد بگويم که ايرانيان بسيار باهوشند. جمهوري اسلامي بسيار زرنگ است. اگر قرار است گفت‌وگو کنيم بايد هوشمندانه با ايرانيان صحبت کنيم و از ما سوء استفاده نکنند. بايد اضافه کنم که در خاورميانه - نه فقط در ايران - فکر مي‌کنند که ديپلمات‌هاي آمريکايي ساده نگرند و بي‌تجربه‌اند.

• 29 سال است که ايران و آمريکا در وضعيت به اصطلاح نه جنگ و نه صلح هستند. بالاخره اميدي به گفت‌وگوي دوجانبه و سازنده هست يا خير؟

روبين: بستگي به اين دارد که اميد را چگونه تعريف کنيم. ايران و آمريکا در عرض 29 سال گذشته به طور مداوم با يکديگر گفت‌وگو کرده اند. گفت‌وگو نکردن اصلا مطرح نيست.

در سال 2003 ميلادي دو کشور با يکديگر گفت‌وگو کردند. در رابطه با موضوعي که به جريان «ايران کنترا» مشهور شده ايران و آمريکا باهم مذاکره کردند. مسئله گروگان گيري سفارت آمريکا در تهران زماني اتفاق افتاد که دو کشور قرار بود رابطه جديدي با هم برقرار کنند.

نکته مهم اين‌که دو کشور همواره با يکديگر گفت‌وگو کرده اند. بله اين اميد وجود دارد که دو کشور بيشتر باهم مذاکره کنند ولي مسئله مهم اينکه چگونه وارد گفت‌وگوهاي سازنده شويم و با گروگانگيري تازه‌اي روبه‌رو نشويم؟ دوباره مسائل جريان «ايران کنترا» را نداشته باشيم.گفت‌وگو نکردن مسئله بين دو کشور نيست، مسئله عدم اعتماد است ما بايد به طور جدي با اين مسئله برخورد کنيم.

*گفتني است روبين در حالي ايران را متهم به بي‌صداقتي مي‌كند كه اقدامات اخير آمريكا نشانگر عدم صداقت كشور متبوع اوست.